กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

การแพทย์แผนไทยเป็นศาสตร์ทางการแพทย์แขนงหนึ่งที่เป็นลักษณะแนวสุขภาพแบบองค์รวม โดยองค์ความรู้ที่ใช้จะเป็นองค์ความรู้ที่สั่งสมกันมาแต่ในอดีตบวกกับการศึกษาวิจัยเพิ่มเติมในปัจจุบัน หรือที่เราได้ยินว่า การแพทย์แผนไทยประยุกต์ เพื่อมาดูแลสุขภาพ โดยส่วนใหญ่แล้วศาสตร์การแพทย์แผนไทย เราจะมาใช้ในแง่สร้างเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค หรือการฟื้นฟู (http://www.si.mahidol.ac.th) เพื่อช่วยให้คนในชุมชนมีคุณภาพชีวิตที่ดี ในสภาพแวดล้อมที่ถูกสุขลักษณะ มีความปลอดภัยและเอื้ออาทรกัน จึงควรส่งเสริมให้มีการปลูกพืชสมุนไพรพื้นบ้านเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อสุขภาพ ส่วนประกอบของสารอาหารและสรรพคุณทางยาในพืช ผัก และผลไม้พื้นบ้านต่างๆ เราสามารถรู้ได้จากการศึกษาวิจัยทางเภสัชโภชนาว่ามีสรรพคุณอย่างไร และเมื่อนำไปใช้แล้วก็ไม่เป็นอันตรายต่อผู้ใช้ด้วยสรรพคุณของพืชผักพื้นบ้านหลายชนิดจะช่วยบำรุงและฟื้นฟูสภาพแวดล้อม ทำให้ในชุมชมมีความเอื้ออาทรต่อกัน เกิดการสร้างสรรค์ มีความมั่นคงแข็งแรงขึ้น ในชุมชนจึงควรนำความเป็นวิทยาศาสตร์ของพืชผักพื้นบ้านมาส่งเสริมสุขภาพโดยรวมของชุมชนด้วย สมุนไพรกับขอบเขตของวิทยาศาสตร์เพื่อส่งเสริมสุขภาพชุมชน เพื่อให้ได้ประโยชน์สูงสุดต่อสุขภาพทางกายและจิตใจของคนในชุมชน จึงควรมีการส่งเสริมการปลูกพืชที่มีคุณค่าทางโภชนาการและสรรพคุณทางยาขึ้น เช่น ในบ้านก็มีการปลูกพืชผักสวนครัวพื้นบ้าน ไม้มงคลเอาไว้ หรือตามสถานที่ต่างๆ ในชุมชนก็ปลูกพืช ผัก ผลไม้ที่ใช้ประกอบอาหารได้ พืชที่รักษาสภาพแวดล้อมหรือพืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้ทั้งทางตรงและทางอ้อมให้กับชุมชน เพื่อให้ได้คุณค่าทางโภชนาการและทางสรรพคุณทางยาแก่สุขภาพร่างกายและจิตใจให้มากที่สุด ในชุมชนจึงควรส่งเสริมให้มีการใช้พืช ผัก และผลไม้ต่างๆ เพื่อประกอบอาหารอย่างถูกวิธี ส่งเสริมสุขภาพทางจิตใจด้วยการส่งเสริมให้มีการสกัดและใช้น้ำมันระเหยจากพืชสมุนไพรต่างๆ (http://www.healthcarethai.com)

    ในปี 2563 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านตะเหลี่ยง จากทะเบียนผู้ป่วยโรคเรื้อรัง พบผู้ป่วยผู้สูงอายุโรคเบาหวานและความดัน จำนวน 159 ราย คิดเป็นร้อยละ 45.04 ของผู้สูงอายุทั้งหมด (353 ราย) และพบจากทะเบียนผู้ป่วยนอกผู้ป่วยนอก พบผู้สูงอายุป่วยมาด้วยอาการปวดเมื่อย และปวดกล้ามเนื้อ จำนวน 178 คน 766 ครั้ง คิดเป็นร้อยละ 50.42 ของผู้สูงอายุทั้งหมด จะเห็นได้ว่าเป็นกลุ่มผู้สูงอายุเป็นผู้ป่วยโรคเรื้อรังจำนวนมาก รวมไปถึงกลุ่มเสี่ยง ต้องได้รับการการส่งเสริมสุขภาพ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และป้องกันโรคด้วยตัวเอง การใช้ภูมิปัญญาด้านสมุนไพรเพื่อการดูแลสุขภาพ เช่น การปลูกสมุนไพรกินเอง ถือเป็นการดูแลสุขภาพที่ยั่งยืน ลดปัญหาสารเคมีทางการเกษตรตกค้างในกระแสเลือดระดับอันตราย ที่อาจส่งผลต่อภาวะแทรกซ้อนต่างๆและโรคมะเร็งอื่นๆ ได้ในอนาคต โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านตะเหลี่ยง ได้จัดโครงการนี้ขึ้น ในการจัดระบบริการแบบใหม่ การส่งเสริมการปลูกสมุนไพรกินเอง การปรับประยุกต์ใช้หลักสูตรด้านอาหารพื้นบ้านและแพทย์แผนไทยหรือประเพณีพื้นบ้าน การฝึกทักษะการปรุง การใช้ตำรับอาหารพื้นบ้านที่เป็นยา อาหารเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ รวมไปถึงการพัฒนาสูตรอาหารที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุ

1. เพื่อส่งเสริมการรับบริการการแพทย์แผนไทยในกลุ่มผู้สูงอายุและผู้ป่วยโรคเรื้อรัง
2. เพื่อส่งเสริมด้านอาหารพื้นบ้านและการแพทย์แผนไทยในการรักษาป้องกันโรค ในกลุ่มผู้สูงอายุ ผู้ป่วยและกลุ่มเสี่ยงโรคความดันฯและโรคเบาหวาน

1. ประชุมให้ความรู้เชิงปฏิบัติการ
2. จัดทำสื่อประชาสัมพันธ์

ขั้นที่ ๑ เตรียมการก่อนดำเนินงานตามโครงการ

• สำรวจกลุ่มเป้าหมายให้เป็นปัจจุบัน

• จัดทำโครงการและแผนปฏิบัติการเพื่อเสนออนุมัติ

• เชิญชวนกลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมโครงการ และประสานงานเครือข่ายในการประชาสัมพันธ์

ขั้นที่ 2 ดำเนินการตามโครงการ

• จัดกิจกรรมประชุมให้ความรู้เชิงปฏิบัติการเรื่องการปลูกสมุนไพรกินเอง ได้แก่ กระเพราแดง ขิง ตะไคร้ ช้าพลู บัวบก ฟ้าทะลายโจร มะกรูด มะระขี้นก ว่านหางจระเข้ และสะระแหน่ และเรื่องด้านอาหารพื้นบ้านและแพทย์แผนไทย การฝึกทักษะการปรุง การใช้ตำรับอาหารพื้นบ้านที่เป็นยา และสาธิตการทำยาสมุนไพรในการรักษาบรรเทาโรค (ยาหม่อง/น้ำมันไพล) ในกลุ่มผู้สูงอายุและผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรัง จำนวน 250 คน
  

• จัดทำสื่อประชาสัมพันธ์โดยจัดทำป้ายประชาสัมพันธ์พร้อมขาตั้ง ในการประชาสัมพันธ์เรื่องการดูแลสุขภาพด้วยผักสมุนไพรและอาหารพื้นบ้าน สำหรับใช้ประกอบการเรียนรู้กิจกรรมปรับเปลี่ยนสุขภาพด้านอาหาร ในการจัดทำกิจกรรมชมรมผู้สูงอายุ และกิจกรรมปรับเปลี่ยนสุขภาพกลุ่มเสี่ยงกลุ่มป่วยด้วยปิงปองเจ็ดสี ที่มีทุกๆ 1-2 เดือน

ขั้นที่ 3 สรุปผลและวิเคราะห์ข้อมูล

• ประเมินผลและสรุปผลการดำเนินงานโครงการฯ และรายงานผลตามโครงการให้ผู้บังคับบัญชาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ทราบ

ขั้นที่ 4 การประชาสัมพันธ์โครงการอย่างต่อเนื่อง

• ประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับสมุนไพรไทยเป็นทางเลือกที่ใช้ดูแลสุขภาพในเบื้องต้น

1. ผู้สูงอายุและผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรัง ด้วยแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกมากขึ้น

2. ผู้สูงอายุกลุ่มป่วยและผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรัง มีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้านอาหาร