กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

หลักการเหตุผลภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก คือ ภาวะที่ร่างกายมีการขาดหรือพร่องธาตุเหล็กซึ่งทำให้มีปริมาณธาตุเหล็กไม่เพียงพอ ที่จะนำไปสร้างเม็ดเลือดแดงได้เป็นผลให้ร่างกายมีจำนวนเม็ดเลือดแดงหรือความเข้มข้นของฮีโมโกลบินในเลือดต่ำกว่าปกติ จะพบว่ามีอาการซีดของเล็บและเปลือกตาด้านในด้วย จากการสำรวจภาวะโภชนาการของเด็กไทยอายุ 6 เดือน – 5 ปี ระหว่าง 1 ตุลาคม 2565 – 30 กันยายน 2565 ภายใต้โครงการ South East Asia Nutrition Survey(SENUTS) เด็กไทยกลุ่มปฐมวัยมีความชุกโลหิตจางสูงในจังหวัดปัตตานี ร้อยละ 34.4 % ระดับความรุนแรง >40% (อำเภอทุ่งยางแดง อำเภอไม้แก่น อำเภอยะหริ่ง อำเภอกะพ้อ และอำเภอแม่ลาน) ระดับปานกลาง >20 - 39.9% (อำเภอปะนาเระ อำเภอมายอ อำเภอสายบุรี) ระดับน้อย >5-19% (อำเภอโคกโพธ์ อำเภอหนองจิก อำเภอเมือง) อำเภอแม่ลานมีความชุกภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กร้อยละ 51.64 ตำบลม่วงเตี้ยมีความชุกภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กร้อยละ 61.82 ศูนย์สุขภาพชุมชน โรงพยาบาลแม่ลาน มีความชุกภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กร้อยละ 55.56 ซึ่งภาวะโลหิตจางในเด็กมีสาเหตุหลักมาจาก 1) การรับประทานอาหารที่มีธาตุเหล็กไม่พียงพอในขณะที่ร่างกายเด็กกำลังเจริญเติบโตจึงต้องการธาตุเหล็กมากขึ้น และ 2) สาเหตุจากการเสียเลือด อาจเกิดเฉียบพลัน เช่น เลือดออกจากแผลอุบัติเหตุต่างๆ หรือจากเลือดออกเรื้อรัง เช่น พยาธิปากขอ มีแผลในกระเพาะอาหาร และการเสียเลือดจากประจำเดือนในเด็กหญิงวัยเจริญพันธุ์ เป็นต้น  ทั้งนี้ การขาด/พร่องธาตุเหล็กเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุดที่ก่อให้เกิดโลหิตจางในเด็ก และเป็นภาวะที่พบบ่อยที่สุดของภาวะขาดสารอาหาร ธาตุเหล็กเป็นส่วนประกอบสำคัญของฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดง ธาตุเหล็กมีมากในสมองเป็นส่วนประกอบของไมอีลินชีท นิวโรทรานสมิตเตอร์ และมีส่วนสำคัญในการป้องกันเชื้อโรค ดังนั้นการขาดธาตุเหล็กจึงส่งผลเสียต่อการทำงานด้านกายภาพ การสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันการเจ็บป่วย และพัฒนาการของสมองของเด็กก่อนวัยเรียน โดนเฉพาะเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 2 ปี อีกทั้งส่งผลให้สูญเสียความสามารถในการเรียนรู้ตามศักยภาพอย่างถาวร ลดประสิทธิภาพในการเรียนของเด็กวัยเรียน และอาจมีความรุนแรงจนทำให้เสียชีวิตได้ กระทรวงสาธารณสุข โดยกรมอนามัยได้แนะนำให้จ่ายยาน้ำเสริมธาตุเหล็กแก่เด็กอายุ 6 เดือน - 5 ปี และยาเม็ดเสริมธาตุเหล็กแก่เด็กวัยเรียน อายุ 6 - 12 ปี และหญิงวัยเจริญพันธุ์ นอกจากนั้นยังแนะนำให้ตรวจคัดกรองภาวะโลหิตจาง เมื่อเด็กอายุ 6 - 12 เดือน 3 - 6 ปีและคัดกรองเพิ่มเติมสำหรับวัยรุ่นหญิงที่เริ่มมีประจำเดือน ทั้งนี้สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติได้กำหนดเป็นสิทธิประโยชน์สำหรับกลุ่มวัยเด็กและเยาวชน และหญิงวัยเจริญพันธ์ ดังนั้นการที่ศูนย์สุขภาพชุมชน โรงพยาบาลแม่ลาน จัดทำโครงการป้องกันและแก้ไขโรคโลหิตจางที่เกิดจากการขาดธาตุเหล็กในเด็กปฐมวัยศูนย์สุขภาพชุมชน โรงพยาบาลแม่ลาน อำเภอแม่ลาน จังหวัดปัตตานี ปีงบประมาณ 2566 (จ่ายเพิ่มเติม) จะช่วยกระตุ้นการเข้าถึงบริการป้องกันโลหิตจางของเด็กปฐมวัยและเด็กโตให้ครอบคลุมและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

1. เพื่อให้เด็กปฐมวัย ช่วงอายุ 6 เดือน – 5 ปี ได้รับยาน้ำเสริมธาตุเหล็กทุกราย อย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง ในรายที่ปกติ
2. เพื่อให้เด็กปฐม ช่วงอายุ 6 - 12 เดือน ได้รับการตรวจคัดกรองภาวะโลหิตจาง (เจาะเลือดทุกราย)

1. ประชุมชี้แจงโครงการฯ
2. อบรมให้ความรู้การดูแลสุขภาพของลูกรัก 5 เรื่องหลัก (กิน กอด เล่น เล่า นอน เฝ้าดูฟันและภาวะโลหิตจางในเด็กปฐมวัย) แก่ผู้ปกครองเด็กและผู้ดูแลเด็ก (เจาะเลือด+จ่ายยาเสริมธาตุเหล็ก+ติตาม)
3. ตรวจคัดกรองภาวะโลหิตจางในเด็กปฐมวัยและจ่ายยาเสริมธาตุเหล็ก(ยูโรเฟอร์)

1.ชี้แจงให้ผู้บริหารท้องถิ่นตกลงเงื่อนไขและค่าใช้จ่ายบริการยาเสริมธาตุเหล็กและการตรวจคัดกรอง และรักษาภาวะการณ์ขาดธาตุเหล็กของเด็ก กับหน่วยบริการและเครือข่ายของหน่วยบริการนั้น 2.ประชาสัมพันธ์โครงการให้กับประชาชนในพื้นที่ได้รับทราบและเชิญชวน พ่อแม่ หรือผู้ปกครองของเด็ก เด็กไทยช่วงอายุ 6 เดือน – 5 ปี เข้าร่วมโครงการและลงทะเบียน 3.จัดทำทะเบียนบริการแจกแจงรายชื่อเด็กไทยช่วงอายุ 6 เดือน – 5 ปี ตามที่อยู่ ศูนย์เด็กเล็ก โรงเรียนอนุบาล เพื่อสะดวกต่อการบริการ (กรณีเด็กยังอยู่ที่บ้าน ให้ จนท.ไปให้บริการที่บ้าน กรณีอยู่ศูนย์เด็กเล็ก หรือโรงเรียนอนุบาลในเขตพื้นที่ จนท.ให้บริการ ณ สถานที่ดังกล่าว) ทั้งนี้ประสานความร่วมมือกับศูนย์เด็กเล็กและโรงเรียนอนุบาลให้เข้าร่วมโครงการ 4. จนท.สาธารณสุขของหน่วยบริการหรือหน่วยบริการเครือข่ายออกชุมชน เพื่อให้ยาเสริมธาตุเหล็กแก่เด็กเป็นรายคนทุกสัปดาห์ๆละ 1 ครั้ง รวม 52 ครั้งต่อปีและหรือตรวจคัดกรองโลหิตจางในเด็กอายุ 6 - 12 เดือน 5.พ่อแม่หรือผู้ปกครองเด็กหรือครูพี่เลี้ยงศูนย์เด็กเล็กหรือโรงเรียนอนุบาล ลงชื่อในทะเบียนบริการเมื่อเด็กได้รับบริการยาเสริมธาตุเหล็กเป็นรายคนทุกสัปดาห์ๆละ 1 ครั้ง รวม 52 ครั้งต่อปี และหรือตรวจคัดกรองโลหิตจาง 6.กรณีตรวจคัดกรอง หากพบว่าเด็กมีภาวะโลหิตจาง จนท.สาธารณสุขจ่ายยาเสริมธาตุเหล็กให้การรักษา อย่างน้อย
3 เดือน หรือแล้วแต่กรณี และบันทึกในทะเบียนบริการ พร้อมให้พ่อแม่หรือผู้ปกครองลงชื่อ
7.สรุปและติดตามผลการดำเนินงานทุกไตรมาส และสรุปผลเมื่อสิ้นสุดปีงบประมาณ 2566

เด็กปฐมวัยในศูนย์สุขภาพชุมชน โรงพยาบาลแม่ลาน อำเภอแม่ลาน จังหวัดปัตตานี ช่วงอายุ 6 เดือน – 1 ปี ได้รับการตรวจคัดกรองภาวะโลหิตจางทุกราย และเด็กอายุ 6 เดือน – 5 ปีได้รับยาน้ำเสริมธาตุเหล็กทุกราย