กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

การเตรียมการ: สำรวจและจัดทำฐานข้อมูลเกษตรกรกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ เพื่อวิเคราะห์ความเสี่ยงเบื้องต้น 1.การอบรมให้ความรู้: จัดกิจกรรมให้ความรู้เกี่ยวกับอันตรายของสารเคมีกำจัดศัตรูพืช การใช้อย่างถูกวิธี การป้องกันตนเอง (การสวมชุดป้องกัน) และการปฐมพยาบาลเบื้องต้น 2.การตรวจคัดกรอง: ดำเนินการเจาะเลือดเพื่อตรวจหาระดับสารเคมีตกค้างในเลือด (เช่น กลุ่มออร์กาโนฟอสเฟตและคาร์บาเมต) เพื่อจำแนกกลุ่มเป็นระดับปกติ เสี่ยง และไม่ปลอดภัย 3.การติดตามและปรับเปลี่ยนพฤติกรรม: ให้คำปรึกษาแก่กลุ่มเสี่ยงและไม่ปลอดภัย ส่งเสริมการใช้สารชีวภัณฑ์หรือสมุนไพรทดแทนสารเคมี และตรวจซ้ำเพื่อประเมินผล

1. ผลผลิต (Output) 2.1 เกษตรกรกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 50 คน ได้รับการอบรมความรู้เรื่องการใช้สารเคมีที่ปลอดภัย 2.2 เกษตรกรได้รับการตรวจคัดกรองความเสี่ยงจากการสัมผัสสารเคมีผ่านการเจาะเลือด 2.3 มีการจัดทำฐานข้อมูลระดับสารเคมีตกค้างในเลือดของเกษตรกรในพื้นที่ 
2. ผลลัพธ์ (Outcome) 3.1 เกษตรกรมีความรู้ความเข้าใจและตระหนักถึงพิษภัยของสารเคมี นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันตนเองที่ถูกต้อง 3.2 จำนวนเกษตรกรที่มีระดับสารเคมีในเลือดอยู่ในเกณฑ์ไม่ปลอดภัยมีจำนวนลดลง 3.3 เกษตรกรลดการใช้สารเคมีสังเคราะห์และหันมาใช้วิธีธรรมชาติหรือเกษตรอินทรีย์มากขึ้น ส่งผลให้ต้นทุนลดลงและสุขภาพดีขึ้น

1. รายละเอียดขั้นตอน กระบวนการ การเตรียมการ: ประสานงานกับผู้นำชุมชนและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เพื่อคัดเลือกและนัดหมายเกษตรกรกลุ่มเป้าหมายที่มีประวัติการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช การดำเนินงาน:ลงทะเบียนผู้เข้าร่วมและจัดทำประวัติความเสี่ยงจากการสัมผัสสารเคมีเบื้องต้น ดำเนินการเจาะเลือดที่ปลายนิ้วเพื่อตรวจคัดกรองระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรส (Cholinesterase) โดยใช้กระดาษทดสอบ (Reactive Paper) ตามมาตรฐานของกระทรวงสาธารณสุข การประเมินผล: รวบรวมและวิเคราะห์ผลการตรวจเพื่อจำแนกกลุ่มเกษตรกรออกเป็น 4 ระดับ ได้แก่ ปกติ, ปลอดภัย, เสี่ยง และไม่ปลอดภัย เพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐาน (Baseline) ก่อนการอบรมให้ความรู้

ผลิต (Output): - เกษตรกรกลุ่มเสี่ยงจำนวน 50 คน ได้รับการตรวจคัดกรองสารเคมีตกค้างในเลือด - มีฐานข้อมูลสถานการณ์ความเสี่ยงทางสุขภาพของเกษตรกรในพื้นที่ เพื่อใช้ในการเฝ้าระวังและวางแผนแก้ไขปัญหา ผลลัพธ์ (Outcome): - เกษตรกรรับรู้ถึงระดับความเสี่ยงและภาวะสุขภาพของตนเองจากการสัมผัสสารเคมี - เกิดความตระหนักและกระตุ้นให้เกษตรกรต้องการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้สารเคมีให้ปลอดภัยยิ่งขึ้น - เจ้าหน้าที่สาธารณสุขมีข้อมูลสำหรับให้คำแนะนำและติดตามดูแลเกษตรกรกลุ่มที่มีผลการตรวจอยู่ในระดับ "เสี่ยง" และ "ไม่ปลอดภัย" ได้อย่างตรงจุด

การเตรียมความพร้อม: วิทยากรจัดเตรียมสื่อการสอน เช่น แผ่นพับ คู่มือความรู้เรื่องสัญลักษณ์บนบรรจุภัณฑ์สารเคมี และอุปกรณ์สาธิตชุดป้องกันส่วนบุคคล (PPE) กระบวนการอบรม:บรรยายให้ความรู้เรื่องพิษภัยของสารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่มีผลต่อระบบต่าง ๆ ในร่างกาย ทั้งระยะสั้นและระยะยาว สาธิตและฝึกปฏิบัติการเลือกใช้/การสวมใส่หน้ากาก ถุงมือ และชุดป้องกันที่ถูกต้องขณะฉีดพ่น ให้คำแนะนำเรื่องการสุขาภิบาลหลังการปฏิบัติงาน เช่น การอาบน้ำชำระร่างกาย และการแยกซักชุดทำงาน การสรุปผล: เปิดโอกาสให้ซักถามและทำแบบทดสอบหลังการอบรมเพื่อวัดระดับความเข้าใจ

ผลผลิต (Output): - เกษตรกรกลุ่มเสี่ยงจำนวน 50 คน  ได้รับความรู้เรื่องอันตรายและการป้องกันตนเองจากสารเคมี ผลลัพธ์ (Outcome): - เกษตรกรมีความรู้และทัศนคติที่ถูกต้องในการป้องกันตนเองจากสารเคมี (คะแนนทดสอบหลังอบรมสูงขึ้น) - เกษตรกรกลุ่มเป้าหมายมีพฤติกรรมการใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลเพิ่มขึ้น ลดความเสี่ยงในการได้รับสารพิษเข้าสู่ร่างกาย - ลดโอกาสการเกิดภาวะเจ็บป่วยหรือความผิดปกติจากการสัมผัสสารเคมีทางการเกษตรในระยะยาว

การวิเคราะห์กลุ่มเป้าหมาย: คัดกรองรายชื่อเกษตรกรที่มีผลการตรวจเลือดอยู่ในระดับ "เสี่ยง" และ "ไม่ปลอดภัย (อันตราย)" จากกิจกรรมการตรวจสุขภาพก่อนหน้า กิจกรรมรณรงค์และให้ความรู้:จัดตั้งกลุ่มเป้าหมายเพื่อสื่อสารแนวทางการดูแลสุขภาพเชิงรุกให้ความรู้เกี่ยวกับคุณสมบัติของสมุนไพรที่มีสรรพคุณในการล้างพิษหรือขับสารพิษออกจากร่างกาย เช่น รางจืด
(ทั้งแบบน้ำต้มหรือชาชง) สาธิตวิธีการเตรียมและปริมาณการใช้สมุนไพรที่เหมาะสมและปลอดภัย การติดตามผล: ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่ช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน และการงดสัมผัสสารเคมีเพิ่มเติมในช่วงที่มีการขับพิษ

ผลผลิต (Output): - เกษตรกรที่มีระดับสารเคมีตกค้างในเลือดในระดับอันตรายจำนวน 7 คน  ได้รับคำแนะนำและการสนับสนุนสมุนไพรขับพิษ - มีการรณรงค์และเผยแพร่ความรู้เรื่องการใช้สมุนไพรอย่างถูกวิธีในกลุ่มเสี่ยง ผลลัพธ์ (Outcome): - เกษตรกรกลุ่มเป้าหมายมีความรู้และสามารถใช้สมุนไพรในการดูแลสุขภาพเบื้องต้นเพื่อลดระดับสารเคมีตกค้างในร่างกายได้อย่างถูกต้อง - เกษตรกรเกิดความตระหนักและระมัดระวังในการสัมผัสสารเคมีเพิ่มขึ้นเพื่อป้องกันไม่ให้ระดับสารพิษในเลือดสูงขึ้นอีก - เตรียมความพร้อมของร่างกายเกษตรกรให้กลับมาอยู่ในระดับที่ปลอดภัยก่อนการตรวจติดตามผลในระยะต่อไป

การรวบรวมข้อมูล: รวบรวมสรุปผลจากทุกกิจกรรม ตั้งแต่บัญชีรายชื่อผู้เข้าร่วมโครงการ ผลการตรวจคัดกรองเลือด (ก่อนและหลัง) การจัดทำรายงาน: เรียบเรียงสรุปผลการดำเนินงาน ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะในการพัฒนาโครงการครั้งต่อไป การนำเสนอ: จัดประชุมคณะทำงานหรือนำเสนอผลการดำเนินงานต่อคณะกรรมการกองทุนสุขภาพตำบล (กปท.) เพื่อประเมินผลโครงการในภาพรวม

ผลผลิต (Output): มีเล่มรายงานสรุปผลการดำเนินโครงการ "เกษตรกรปลอดภัย ห่างไกลสารพิษ" จำนวน 1 ฉบับ ที่แสดงผลการดำเนินงานครบถ้วนตามวัตถุประสงค์ มีฐานข้อมูลสุขภาพของเกษตรกรในพื้นที่ที่ผ่านการคัดกรองและอบรมความรู้ ผลลัพธ์ (Outcome): บรรลุวัตถุประสงค์โครงการ โดยเกษตรกรกลุ่มเป้าหมายมีระดับสารเคมีในเลือดลดลง และมีพฤติกรรมการป้องกันตนเองที่ดีขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนำข้อมูลสรุปไปใช้ในการวางแผนงบประมาณและนโยบายด้านสุขภาพสำหรับเกษตรกรในปีถัดไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ เกิดความร่วมมือที่เข้มแข็งระหว่างชุมชน อสม. และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ในการเฝ้าระวังภัยจากสารเคมี

การนัดหมาย: ประสานงานเกษตรกรกลุ่มเป้าหมาย (กลุ่มเดิมที่ผ่านการอบรมแล้ว) เพื่อเข้ารับการตรวจเลือดซ้ำตามแผนการดำเนินงาน การดำเนินการตรวจ:เจ้าหน้าที่สาธารณสุขดำเนินการเจาะเลือดปลายนิ้วเพื่อวัดระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรส (Cholinesterase) โดยใช้ชุดทดสอบมาตรฐาน ทำแบบสอบถามเกี่ยวกับพฤติกรรมการป้องกันตนเองและการใช้สารเคมีหลังจากที่ได้รับการอบรมไปแล้ว การวิเคราะห์และเปรียบเทียบ: รวบรวมข้อมูลผลการเจาะเลือดเพื่อนำไปเปรียบเทียบกับผลการตรวจครั้งที่ 1 (ก่อนอบรม) เพื่อประเมินความเปลี่ยนแปลงของคุณภาพเลือดและพฤติกรรม

ผลผลิต (Output): - เกษตรกรกลุ่มเป้าหมายจำนวน 50 คน  ได้รับการตรวจเลือดซ้ำเพื่อติดตามระดับสารเคมีตกค้าง - สรุปผลการเปรียบเทียบระดับสารเคมีในเลือดรายบุคคลและภาพรวมของกลุ่ม ผลลัพธ์ (Outcome): - เกษตรกรที่มีความเสี่ยงสูง (ระดับ "ไม่ปลอดภัย" และ "เสี่ยง") มีระดับสารเคมีในเลือดลดลงเมื่อเปรียบเทียบกับผลการตรวจครั้งแรก - เกษตรกรสามารถรักษาระดับสุขภาพให้อยู่ในเกณฑ์ปกติได้จากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันตนเองตามที่ได้รับความรู้มา - บรรลุวัตถุประสงค์ของโครงการในการลดความเสี่ยงจากการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืชในชุมชน