กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

กิตติกรรมประกาศ

"โครงการส่งเสริมการใช้สมุนไพรในโรคที่พบบ่อย และลดอาการปวดจากข้อเข่าเสื่อมด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทย ปี 2569 จังหวัดพัทลุง" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน ตำบลคูหาสวรรค์ อำเภอเมืองพัทลุง จังหวัดพัทลุง

คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล เทศบาลเมืองพัทลุง ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป

คณะทำงานโครงการ
โครงการส่งเสริมการใช้สมุนไพรในโรคที่พบบ่อย และลดอาการปวดจากข้อเข่าเสื่อมด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทย ปี 2569

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ โครงการส่งเสริมการใช้สมุนไพรในโรคที่พบบ่อย และลดอาการปวดจากข้อเข่าเสื่อมด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทย ปี 2569 มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อ (1) ให้ผู้สูงอายุมีความรู้ในการใช้สมุนไพรในโรคที่พบบ่อย (2) สร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับโรคข้อเข่าเสื่อม และ (3) ลดอาการปวดเข่าในกลุ่มเป้าหมาย โดยดำเนินการในพื้นที่ตำบลคูหาสวรรค์ อำเภอเมืองพัทลุง ระหว่างวันที่ 1 กุมภาพันธ์ ถึง 30 มิถุนายน 2569 ภายใต้การสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนสุขภาพตำบล เทศบาลเมืองพัทลุง จำนวน 19,800 บาท กลุ่มเป้าหมายและการดำเนินงาน: กลุ่มเป้าหมายคือผู้ที่มีอาการของโรคข้อเข่าเสื่อมทางคลินิก จำนวน 90 ราย กิจกรรมประกอบด้วยการให้ความรู้รายบุคคลผ่านสื่อแผ่นพับเรื่องสมุนไพรและการดูแลเข่าด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทย ควบคู่ไปกับการให้การรักษาด้วยการ "พอกเข่าสมุนไพร" ต่อเนื่องคนละ 3 ครั้ง ครั้งละ 20 นาที ผลการดำเนินงานที่สำคัญ: ด้านความรู้: ผู้สูงอายุร้อยละ 100 มีความรู้เพิ่มขึ้น โดยคะแนนเฉลี่ยความรู้เรื่องสมุนไพรเพิ่มขึ้นจาก 5.60 เป็น 9.70 และคะแนนความรู้เรื่องการดูแลข้อเข่าเพิ่มขึ้นจาก 5.80 เป็น 8.90 ด้านการลดอาการปวด: ผลการประเมินระดับความปวด (Pain Score) พบว่าค่าเฉลี่ยลดลงจาก 6.54 เหลือเพียง 2.94 ซึ่งคิดเป็นการ ลดระดับความปวดลงได้ร้อยละ 50 บรรลุตามตัวชี้วัดที่ตั้งไว้ ด้านความพึงพอใจ: ผู้เข้าร่วมโครงการมีความพึงพอใจต่อภาพรวมของโครงการอยู่ที่ 4.65 ซึ่งอยู่ในระดับมากที่สุด โดยสรุป การดำเนินโครงการนี้ประสบความสำเร็จตามวัตถุประสงค์ ช่วยให้ผู้สูงอายุเข้าถึงบริการแพทย์แผนไทยเพิ่มขึ้น และส่งเสริมคุณภาพชีวิตผ่านการใช้สมุนไพรและการดูแลตนเองอย่างเหมาะสม ข้อเสนอแนะ เพื่อให้เกิดความยั่งยืน ควรเพิ่มกิจกรรมสาธิตและฝึกปฏิบัติการทำยาพอกเข่าใช้เองในครัวเรือน โดยใช้สมุนไพรที่มีในท้องถิ่น เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถดูแลตนเองได้ต่อเนื่องที่บ้านหลังจากจบโครงการ 3 ครั้งไปแล้ว

หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"

สารบัญ

ความเป็นมา/หลักการเหตุผล

ประชากรผู้สูงอายุในตำบลคูหาสวรรค์ ที่ได้รับการคัดกรองอาการปวดเข่าทั้งสิ้น 4,867 ราย มีผู้สูงอายุที่มีอาการปวดเข่า มีปัญหาโรคข้อเข่าเสื่อมจำนวน 194 ราย คิดเป็นร้อยละ 3.98 (ข้อมูลHDC ณ วันที่ 4 พ.ย ) ขนาด 3.98 สังคมไทยยุคปัจจุบันกำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ เนื่องจากกลุ่มผู้สูงอายุมีอายุยืนยาวมากขึ้นอัตราการเกิดโรคข้อเข่าเสื่อมจึงมีมากขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปจากการสำรวจพบว่าผู้สูงอายุชาวไทยเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมมากกว่าประเทศในแถบตะวันตก เนื่องจากการใช้งานในวิถีชีวิตประจำวัน เช่น นั่งพับเพียบ นั่งขัดสมาธิ นั่งคุกเข่าไหว้พระ กลุ่มงานแพทย์แผนไทยเล็งเห็นความสำคัญในการดูแลผู้ที่มีอาการปวดเข่า โดยการใช้ยาพอกเข่าสมุนไพร เพื่อเพิ่มคุณภาพชีวิต และให้ประชาชนเข้าถึงบริการแพทย์แผนไทยเพิ่มมากขึ้น โดยมีเกณฑ์การคัดกรองเข้ารับบริการพอกเข่าด้วยสมุนไพร 1. ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป ที่มีอาการปวดเข่า และมีอาการของโรคข้อเข่าเสื่อมทางคลินิก อย่างน้อย 2 ข้อ ได้แก่ (1.1)มีข้อเข่าฝืดตึงหลังตื่นนอนตอนเช้า (stiffness)(1.2) มีเสียงดังกรอบแกรบในข้อเข่าขณะเคลื่อนไหว (crepitus) (1.3) กดเจ็บที่กระดูกข้อเข่า (body tenderness) (1.4) ข้อใหญ่ผิดรูป (body enlargement) (1.5)มีอาการปวด บวม แดง ร้อนที่เข่า2. ไม่มีบาดแผล การอักเสบ หรือโรคผิวหนังที่บริเวณเข่า3. ภายใน 1 เดือนที่ผ่านมา ไม่มีประวัติ กระดูกแตกหักร้าว4. ไม่มีประวัติการแพ้สมุนไพร

วัตถุประสงค์โครงการ

1. เพื่อให้ผู้สูงอายุมีความรู้ในการใช้สมุนไพรในโรคที่พบบ่อย
2. เพื่อให้ผู้มีปัญหาโรคข้อเข่าเสื่อมมีความรู้เกี่ยวกับโรค
3. เพื่อให้ผู้มีปัญหาโรคข้อเข่าเสื่อมมีอาการปวดลดลง

กิจกรรม/การดำเนินงาน

1. 1. การให้ความรู้ผ่านสื่อความรู้ข้อมูลสมุนไพรกับโรคที่พบบ่อย
2. 2. การให้ความรู้ผ่านสื่อความรู้ข้อมูลการดูแลเข่าเสื่อมด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทย
3. 3. พอกเข่าด้วยยาสมุนไพร

กลุ่มเป้าหมาย

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1.ผู้สูงอายุที่เข้าร่วมโครงการได้รับความรู้เรื่องสมุนไพรกับโรคที่พบบ่อย 2.ผู้สูงอายุที่เข้าร่วมโครงการได้รับความรู้เรื่องโรคข้อเข่าเสื่อมและการดูแลตนเองเบื้องต้น 3.ผู้สูงอายุมีอาการปวดเข่าลดลง

ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน

* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น