โครงการส่งเสริมสุขภาพหญิงตั้งครรภ์ หญิงวัยเจริญพันธ์ุเตรียมความพร้อมสู่การคลอดอย่างปลอดภัย และลดภาวะคลอดก่อนกำหนด ประจำปีงบประมาณ2569
ไวนิลประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ เรื่องภาวะคลอดก่อนกำหนด
ภาวะคลอดก่อนกำหนด (Preterm Birth) คือการที่ทารกคลอดออกมาเมื่ออายุครรภ์น้อยกว่า 37 สัปดาห์ ส่งผลให้อวัยวะต่างๆ ยังพัฒนาไม่สมบูรณ์และต้องการการดูแลเป็นพิเศษในตู้อบ อาการสำคัญคือมดลูกหดตัวบ่อย ปวดท้องน้อย ปวดหลัง หรือมีมูก/น้ำใสไหลจากช่องคลอด ควรฝากครรภ์และตรวจตามนัดเพื่อลดความเสี่ยง
อาการเตือนภาวะคลอดก่อนกำหนด
หากมีอาการเหล่านี้ควรรีบพบแพทย์ทันที:
มดลูกหดรัดตัว: ท้องแข็งตึงบ่อยขึ้น ประมาณ 5-6 ครั้งต่อชั่วโมง
ปวดท้อง: ปวดหน่วงที่หน้าท้อง หรือปวดเหนือหัวเหน่าคล้ายปวดประจำเดือน
ปวดหลัง: ปวดหลังส่วนล่างหรือบั้นเอวเป็นพักๆ
น้ำเดิน/มูกเลือด: มีมูกเลือดสีจาง หรือน้ำใสๆ ไหลออกจากช่องคลอด (ถุงน้ำคร่ำแตก)
สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง
สาเหตุอาจยังไม่ชัดเจนในทุกราย แต่ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยง ได้แก่:
ปัจจัยจากแม่: การติดเชื้อ (เช่น ทางเดินปัสสาวะ, ช่องคลอด), ครรภ์เป็นพิษ, โรคประจำตัว (เบาหวาน, ความดัน), อายุแม่น้อยกว่า 18 หรือมากกว่า 40 ปี
ปัจจัยด้านการใช้ชีวิต: ความเครียดสูง, การสูบบุหรี่, ดื่มแอลกอฮอล์, การทำงานหนัก
ปัจจัยด้านครรภ์: เคยมีประวัติคลอดก่อนกำหนด, ครรภ์แฝด, ความผิดปกติของมดลูก/รก
ผลกระทบต่อทารก
ทารกที่คลอดก่อนกำหนดมักมีภาวะแทรกซ้อนเนื่องจากอวัยวะยังไม่พร้อมทำงาน:
หายใจลำบาก: ปอดพัฒนาไม่เต็มที่ ขาดสารลดแรงตึงผิว
ติดเชื้อได้ง่าย: ภูมิคุ้มกันยังต่ำ
ภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ: สมองเลือดออก, ตัวเหลือง, สำลักนม, ปัญหาอุณหภูมิร่างกายต่ำ
ปัญหาในระยะยาว: พัฒนาการช้า, ปัญหาด้านการมองเห็นหรือการได้ยิน
การป้องกันและดูแล
ฝากครรภ์แต่เนิ่นๆ และมาตามนัดทุกครั้ง
ดูแลสุขภาพ: งดสูบบุหรี่และแอลกอฮอล์
พักผ่อน: ไม่ทำงานหนักหรือยกของหนัก
สังเกตอาการ: ตรวจเช็คการหดตัวของมดลูกและน้ำเดิน
รักษาโรคประจำตัว: ควบคุมโรค เช่น เบาหวานและความดันให้ดี
ร้อยละ 80 ของหญิงตั้งครรภ์สามารถดูแลตนเองก่อนตังครรภ์ ระหว่างตั้งครรภ์และหลังคลอด และไม่มีภาวะคลอดก่อนกำหนด
