กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

กิตติกรรมประกาศ

"โครงการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง จังหวัดตรัง" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน ต.เขาปูน อ.ห้วยยอด จ.ตรัง

คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล อบต.เขาปูน ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป

คณะทำงานโครงการ
โครงการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง

บทคัดย่อ

โครงการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อค้นหาผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงในชุมชน และได้รับการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่แบบตรวจหาเลือดในอุจจาระ (FIT Test) อย่างถูกต้องและต่อเนื่อง (2) เพื่อส่งต่อผู้ที่มีผลการคัดกรองผิดปกติ เข้าสู่ระบบการดูแลตามแนวทาง

ผลการดำเนินงานที่สำคัญ ได้แก่ (1) 1.คัดกรองกลุ่มเสี่ยงและอบรมให้ความรู้และสอนวิธีการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงให้แก่ประชาชนกลุ่มเป้าหมาย 2.กิจกรรมคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ในประชาชนกลุ่มเสี่ยง (2) 1.คัดกรองกลุ่มเสี่ยงและอบรมให้ความรู้และสอนวิธีการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงให้แก่ประชาชนกลุ่มเป้าหมาย 2.กิจกรรมคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงในประชาชนกลุ่มเสี่ยง

ข้อเสนอแนะ ได้แก่ ผลการดำเนินงาน วัตถุประสงค์ข้อที่ 1: เพื่อค้นหาผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงในชุมชน และได้รับการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่แบบตรวจหาเลือดในอุจจาระ (FIT Test)อย่างถูกต้องและต่อเนื่อง เครื่องมือวิธีการ: แบบสอบถามอาการเสี่ยงในการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก,ชุตรวจหาเลือดในอุจจาระ (FIT Test) และแบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน           กิจกรรม: อบรมให้ความรู้มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง การใช้ชุดตรวจ Fit Test และแจกชุดตรวจ Fit Test ให้กับกลุ่มเป้าหมาย     วิธีการดำเนินงาน : 1.ค้นหาผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงในชุมชน โดยใช้แบบสอบถามอาการเสี่ยงในการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก มีอาการเสี่ยงตั้งแต่ 2 ข้อขึ้นไป 2.อบรมให้ความรู้มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง
3. สาธิตการใช้ชุดตรวจ Fit Test  ให้กับ กลุ่มเป้าหมาย เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายใช้ชุดตรวจ Fit Test ได้อย่างถูกต้อง 4. ให้กลุ่มเป้าหมายทำแบบทดสอบก่อนอบรม-หลังเรียน 5ให้ชุดตรวจ Fit Test  กับ กลุ่มเป้าหมาย เพื่อไปเก็บสิ่งส่งตรวจที่บ้าน จากการดำเนินโครงการในครั้งนี้ :ส่งผลให้ร้อยละ 80 ของผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงในชุมชน และได้รับการตรวจคัดกรองอย่างถูกต้องและต่อเนื่อง ในการจัดโครงการในครั้งนี้ บรรลุตามวัตถุประสงค์ วัตถุประสงค์ข้อที่ 2 :เพื่อส่งต่อผู้ที่มีผลการคัดกรองผิดปกติ เข้าสู่ระบบการดูแลตามแนวทาง เครื่องมือวิธีการ : ทะเบียนผลตรวจ Fit Test กิจกรรม ติดตามและส่งต่อผู้ที่มีผลตรวจ Fit Test ผิดปกติ เข้ารับการตรวจวินิจฉัย และรักษาตามแนวทาง วิธีการดำเนินงาน :
1.รวบรวมและตรวจสอบรายชื่อผู้ที่มีผลตรวจ FIT Test ผิดปกติจากทะเบียนผลตรวจ
    2. แจ้งผลการตรวจ พร้อมให้คำแนะนำและสร้างความเข้าใจแก่ผู้รับบริการและญาติ 3.ประสานส่งต่อผู้ที่มีผลผิดปกติไปยังโรงพยาบาลตามระบบบริการ เพื่อเข้ารับการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) หรือการตรวจเพิ่มเติมตามแนวทาง 4.ติดตามผลการเข้ารับบริการและบันทึกข้อมูลการส่งต่อในทะเบียนผลตรวจ FIT Test 5.สรุปผลการดำเนินงานและรายงานผลการติดตามผู้ที่มีผลผิดปกติ จากการดำเนินโครงการในครั้งนี้ :ส่งผลให้ร้อยละ ๑๐๐ ของผู้ตรวจพบความผิดปกติได้รับการส่งต่อเพื่อการดูแลตามแนวทาง
ในการจัดโครงการในครั้งนี้ บรรลุตามวัตถุประสงค์

หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"

สารบัญ

ความเป็นมา/หลักการเหตุผล

โรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงในประเทศไทย เป็นหนึ่งในห้าของมะเร็งที่พบมากที่สุดทั้งในเพศชายและเพศหญิง โดยจากข้อมูลรายงานอุบัติการณ์ประจำปีของโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงในประชากรไทย โดยสถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ ปี ๒๕๖8 พบผู้ป่วยเสียชีวิตจากโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง เฉลี่ยวันละ 15 คน หรือปีละ ๕,๔๗๖ คน และการเกิดโรคมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง มีผู้ป่วยใหม่ปีละกว่า 1๕,๐๐๐ คน และโรคนี้พบมากเป็นอันดับ ๔ ของโรคมะเร็งในประชากรไทย ทั้งนี้สาเหตุของโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงมีสาเหตุการเกิดโรคจากหลายปัจจัย แต่ปัจจัยหนึ่งที่สำคัญคือการรับประทานอาหาร โดยเฉพาะอาหารกลุ่มเนื้อแดง ได้แก่ เนื้อวัว เนื้อหมูที่ผ่านการแปรรูป หรือปรุงด้วยความร้อนสูงเป็นเวลานาน เช่น การปิ้ง ย่าง จนไหม้เกรียม และมีไขมันสูง รับประทานอาหารที่มีกากใยน้อย การดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ การสูบบุหรี่ นอกจากนี้ยังมีปัจจัยด้านกรรมพันธุ์ ซึ่งคนที่เป็นกลุ่มเสี่ยงจากการที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง คนที่เคยตรวจพบติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่ และคนที่มีภาวะลำไส้อักเสบเรื้อรัง เหล่านี้ล้วนเป็นปัจจัยเสี่ยงของโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง โรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงมีอุบัติการเพิ่มสูงขึ้นในกลุ่มอายุ 35 ปีขึ้นไป ดังนั้นการคัดกรองโรคมะเร็งชนิดนี้ในช่วงอายุดังกล่าว จึงสามารถป้องกัน หรือช่วยให้พบมะเร็งในระยะเริ่มแรกได้มาก ปัจจุบันการตรวจด้วยวิธีหาเลือดแฝงในอุจจาระ (Fecal Immunochemical Test : FIT) เป็นวิธีการที่สะดวก ง่ายและปลอดภัย สำหรับกลุ่มเป้าหมาย ประชาชนอายุ 35 ปีขึ้นไป ซึ่งหากผลการตรวจคัดกรองหากพบเลือดแฝงในอุจจาระ จะเข้าสู่ระบบการดูแลคือการส่องกล้องลำไส้ใหญ่(Colonoscopy) เป็นการส่องกล้องเข้าไปทางทวารหนัก เพื่อดูลักษณะของลำไส้ใหญ่ โดยจะสามารถตรวจโรคทางทวารหนักและลำไส้ใหญ่ทั้งหมด ทำให้สามารถวินิจฉัยโรคของลำไส้ใหญ่ เช่น เนื้องอกในลำไส้ใหญ่ แผลในลำไส้ใหญ่ ได้ถูกต้องแม่นยำขึ้น สามารถหาสาเหตุของเลือดออกในลำไส้ใหญ่ได้ และสามารถตัดชิ้นเนื้อที่ผิดปกติออกมาตรวจ และยังสามารถตัดเนื้องอกที่มีลักษณะเป็นติ่งเนื้อที่ยื่นเข้ามาในลำไส้ใหญ่ โดยไม่ต้องทำการผ่าตัดทางหน้าท้อง         ดังนั้นโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเขาปูน ได้เล็งเห็นความสำคัญของปัญหาดังกล่าว จึงได้จัดทำโครงการคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ปีงบประมาณ 2569 ขึ้น เพื่อให้ประชาชนที่สนใจลงทะเบียนเข้าร่วมโครงการ โดยกลุ่มเป้าหมายคือประชาชนอายุ 30 ปีขึ้นไป และผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ผู้ที่เคยมีติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่ เคยเป็นโรคลำไส้ใหญ่อักเสบเรื้อรัง มีท้องผูกและท้องเสียสลับกันบ่อยผิดปกติ หรือมีอาการท้องผูกเรื้อรัง ท้องอืด ท้องเฟ้อ บ่อยผิดปกติ และมักมีอาการปวดท้องช่วงล่าง เหล่านี้ได้เข้าถึงบริการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ด้วยวิธีการตรวจเลือดแฝงในอุจจาระ (Fecal immunochemical test) เพื่อค้นหาโรคในระยะเริ่มแรกและจะได้ให้การดูแลรักษาตามแนวทาง ลดอัตราการป่วยและการตาย จากโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง และเพื่อสุขภาพที่ดีของประชาชนในเขตพื้นที่รับผิดชอบต่อไป

วัตถุประสงค์โครงการ

1. เพื่อค้นหาผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงในชุมชน และได้รับการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่แบบตรวจหาเลือดในอุจจาระ (FIT Test) อย่างถูกต้องและต่อเนื่อง
2. เพื่อส่งต่อผู้ที่มีผลการคัดกรองผิดปกติ เข้าสู่ระบบการดูแลตามแนวทาง

กิจกรรม/การดำเนินงาน

1. 1.คัดกรองกลุ่มเสี่ยงและอบรมให้ความรู้และสอนวิธีการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงให้แก่ประชาชนกลุ่มเป้าหมาย 2.กิจกรรมคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ในประชาชนกลุ่มเสี่ยง
2. 1.คัดกรองกลุ่มเสี่ยงและอบรมให้ความรู้และสอนวิธีการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงให้แก่ประชาชนกลุ่มเป้าหมาย 2.กิจกรรมคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงในประชาชนกลุ่มเสี่ยง

กลุ่มเป้าหมาย

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1.ประชากรกลุ่มเป้าหมาย อายุ 35 ปีขึ้นไปและกลุ่มเสี่ยงโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง เข้าถึงบริการการคัดกรองโรคมากขึ้น 2.ผู้ที่ตรวจพบความผิดปกติพบเลือดแฝงในอุจจาระได้รับการส่งต่อดูแลตามแนวทางได้อย่างรวดเร็ว 3.ลดอัตราป่วยและตายจากโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงระยะลุกลาม

ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน

* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น