กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

จากผลการสำรวจสภาวะทันตสุขภาพ ของจังหวัดสงขลา พบว่าเด็กอายุ 3 ปี ในอำเภอรัตภูมิ มีอัตราการเกิดโรคฟันผุในปีงบประมาณ 2567 ร้อยละ 40.48 และปีงบประมาณ 2568 ร้อยละ 48.77 ในขณะที่เด็กกลุ่มอายุ 12 ปี มีฟันผุในปีงบประมาณ 2567 ร้อยละ 29.06 และปีงบประมาณ 2567 ร้อยละ 32.98 ซึ่งจะเห็นได้ว่าปัญหาโรคฟันผุในทั้ง 2 กลุ่มอายุ มีอัตราการเกิดโรคฟันผุที่สูงขึ้นและเป็นปัญหาที่ต้องดูแลอย่างต่อเนื่อง เพราะโรคฟันผุทำให้เกิดความเสี่ยงที่จะเกิดโรคต่างๆ เช่น เชื้อแบคทีเรียจากฟันผุทำให้ความสามารถในการควบคุมระดับน้ำตาลลดลง ทำให้เป็นโรคเบาหวานได้เชื้อแบคทีเรียกระจายไปตามหลอดเลือดเป็นผลให้เลือดไหลเวียนเข้าหัวใจได้น้อยเสี่ยงทำให้เกิดโรคหัวใจ,เชื้อแบคทีเรียเข้าไปปนกับน้ำลายและไหลเข้าสู่ปอดเกิดอาการปวดติดเชื้อ,การระคายเคืองของเนื้อเยื่อบุช่องปากที่เกิดซ้ำส่งผลให้เนื้อเยื่อเปลี่ยนแปลงเป็นเซลล์มะเร็งได้ โรคฟันผุอันตรายกว่าที่คิดการรักษาความสะอาดช่องปากจึงเป็นสิ่งสำคัญเมื่อมีอาการแล้วควรรีบรักษาเพื่อสุขภาพที่ดี จึงต้องอาศัยการช่วยเหลือดูแลสุขภาพช่องปากจากบุคคลที่เกี่ยวข้องหลายๆ กลุ่มอายุ ซึ่งในแต่ละกลุ่มอายุ ก็ยังมีพฤติกรรมในการดูแลทันตสุขภาพที่ไม่เหมาะสมเช่นกัน การแก้ไขปัญหาจึงต้องอาศัยความร่วมมือจาก พ่อ แม่ ครูผู้ปกครอง และผู้สูงอายุที่ดูแลบุตรหลาน โดยจะต้องมีความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมที่ดีทางทันตสุขภาพ ตั้งแต่มารดาตั้งครรภ์ การเลี้ยงดูบุตร ตลอดจนครูพี่เลี้ยงเด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก และครูประจำชั้น ในระดับประถมศึกษา นอกจากนี้ยังมีกลุ่มผู้ป่วยโรคสำคัญได้แก่โรคเบาหวานและกลุ่มผู้สูงอายุที่เป็นกลุ่มเสี่ยงต่อโรคในช่องปากและจำเป็นต้องได้รับการดูแลสุขภาพช่องปากอย่างเหมาะสมอีกด้วย งานทันตสาธารณสุข โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านทุ่งมะขามจึงได้จัดทำโครงการส่งเสริมป้องกันโรคในช่องปากตามกลุ่มอายุต่าง ๆ ขึ้น เพี่อลดการเกิดโรคฟันผุ ส่งเสริมทันตสุขภาพ ในกลุ่มอายุต่างๆ และช่วยให้ผู้ปกครอง,ครูพี่เลี้ยงเด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก,ครูในโรงเรียนประถมศึกษา,ผู้ป่วยเบาหวาน,อาสาสมัครสาธารณสุข,ผู้สูงอายุ ฯลฯ ได้มีความรู้ ทัศนคติและพฤติกรรมที่เหมาะสมในการดูแลสุขภาพช่องปากที่ดี ทั้งของตนเองและครอบครัว อันจะส่งผลให้กลุ่มเป้าหมายสำคัญคือกลุ่มเด็กเล็กได้รับการใส่ใจดูแลสุขภาพช่องปากอย่างเหมาะสม นำไปสู่การแก้ปัญหาทันตสุขภาพอย่างยั่งยืนต่อไป

1. เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์ได้รับการตรวจสุขภาพช่องปาก ฝึกสาธิตการแปรงฟันที่ถูกวิธี และได้รับการรักษาที่เหมาะสม
2. เพื่อให้เด็ก 0-5 ปี ได้รับการตรวจสุขภาพช่องปากพร้อมทาฟลูออไรด์วานิช และได้รับการอุดฟัน
3. เพื่อให้เด็กนักเรียนชั้นอนุบาล 1 – ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ได้รับการตรวจฟันและได้รับ การรักษาที่เหมาะสม
4. เพื่อให้มีการดำเนินกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากในกลุ่มผู้สูงอายุ

วิธีดำเนินการ (ระบุขั้นตอนการดำเนินงาน)   4.1 ขั้นเตรียมการ       4.1.๑ เก็บรวบรวมข้อมูล ปัญหาการทันตสุขภาพในพื้นที่ รพ.สต.บ้านทุ่งมะขาม
      4.1.๒ เขียนโครงการเพื่อพิจารณาอนุมัติของบประมาณสนับสนุนการดำเนินโครงการ       4.1.๓ เตรียมเอกสารและอุปกรณ์ต่างๆ เพื่อใช้ในงานอบรม   4.2 ขั้นดำเนินการ 4.๒.๑ ส่งหนังสือเชิญประชุมคณะกรรมการพัฒนา รพ.สต.บ้านทุ่งมะขาม รวมทั้ง อสม. รพ.สต. สท.ต. และแกนนำชุมชนเพื่อชี้แจงปัญหาสุขภาพทางทันตกรรมในพื้นที่ 4.๒.๒ ประชุมชี้แจงโครงการส่งเสริมป้องกันโรคในช่องปากตามกลุ่มอายุ ในปัจจุบัน แก่เครือข่ายสุขภาพโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลทุ่งมะขาม โดย เจ้าหน้าที่ รพ.สต.บ้านทุ่งมะขาม ทั้งหาแนวทางดำเนินการในชุมชน 4.๒.3 รณรงค์ ประชาสัมพันธ์ทางสื่อสิ่งพิมพ์ เช่น ใบความรู้ แผ่นพับในสถานบริการ ป้ายประชาสัมพันธ์ (ไวนิล) ในชุมชน และเสียงตามสายผ่านหอกระจายข่าวของชุมชน ให้ได้รับความรู้การกับการดูแลสุขภาพช่องปากตามกลุ่มวัย 4.2.4 อบรมให้ความรู้ หญิงตั้งครรภ์รายใหม่และมีการสาธิตการฝึกทักษะการแปรงฟัน 4.2.5 หญิงมีครรภ์ในพื้นที่ได้รับการตรวจสุขภาพช่องปาก จากเจ้าหน้าที่พร้อมฝึกสาธิตการแปรงฟันและได้รับการส่งต่อนัดหมายทางทันตกรรมตามความเหมาะสม 4.2.6 ประสานศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก/อนุบาล ในเขตรับผิดชอบ เพื่อติดต่อเข้าทำกิจกรรมทางทันตกรรมสำหรับเด็ก 4.2.7 ประสานงานกับทางโรงเรียนในเขตรับผิดชอบเพื่อวางแผนดำเนินกิจกรรมในโรงเรียน 4.2.8 ให้ความรู้ผู้ปกครองเด็กนักเรียนชั้นอนุบาล1–ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 และขออนุญาตผู้ปกครองเพื่อทำกิจกรรมด้านการส่งเสริม ป้องกัน บำบัดรักษา 4.2.9 ปฏิบัติงานตามแผน โดยให้บริการตรวจฟัน,ทาฟลูออไรด์ชนิดเข้มข้น,เคลือบหลุมร่องฟัน และ อุดฟัน ในนักเรียน ชั้น อนุบาล1 –ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 4.2.10 อบรมให้ความรู้เกี่ยวกับทันตสุขศึกษา สอนแปรงฟันและฝึกปฏิบัติ ในคาบวิชาเรียนสุขศึกษา ติดตามการดำเนินงานทันตสุขภาพในโรงเรียนและกระตุ้นการแปรงฟันหลังอาหารกลางวัน อย่างน้อย เดือนละ 1 ครั้ง ทั้งนัดหมายให้เด็กนักเรียนมารับการรักษาที่รพ.สต.หรือโรงพยาบาลตามความเหมาะสม 4.2.11 ตรวจสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุในพื้นที่ อย่างน้อย ปีละ 1 ครั้ง 4.2.12 จัดตั้งกองทุนแปรงสีฟัน เพื่อส่งเสริมการแปรงฟัน 4.2.13 ติดตามและประเมินสุขภาพช่องปากอย่างต่อเนื่อง
  4.3 ขั้นสรุปผล 4.3.1 สรุปผลโครงการ

1. หญิงตั้งครรภ์ได้รับการตรวจสุขภาพช่องปาก มีความรู้และสามารถแปรงฟันได้อย่างถูกวิธี ลดปัญหาโรคในช่องปาก
2. เด็กอายุ 0–5 ปี ได้รับการตรวจช่องปาก ทาฟลูออไรด์วานิช และอุดฟันตามความจำเป็น ช่วยลดฟันผุในเด็กปฐมวัย
3. เด็กนักเรียนชั้นอนุบาล 1 – ประถมศึกษาปีที่ 6 ได้รับการตรวจฟันและได้รับการรักษาที่เหมาะสมอย่างทั่วถึง
4. เด็กมีพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้อง และมีสุขภาพฟันที่ดีมากขึ้น
5. ผู้ปกครองและโรงเรียนมีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพช่องปากของเด็กมากขึ้น