กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

credit_score
แบบการติดตามประเมินผลการดำเนินกิจกรรมของโครงการ (Process Evaluation)
กิจกรรมระยะเวลาเป้าหมาย/วิธีการผลการดำเนินงานปัญหา/อุปสรรค/แนวทางแก้ไข
ตามแผนปฏิบัติจริงตามแผนปฏิบัติจริงตามแผนปฏิบัติจริง
1. กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ จำนวน 2 รุ่น 4 ส.ค. 2569 4 ส.ค. 2569

รุ่นที่ 1

  • ค่าตอบแทนวิทยากร จำนวน 2 คน ๆ ละ 2 ชม. ๆ ละ 300 บาท เป็นเงิน 1,200 บาท

  • ค่าอาหารกลางวัน จำนวน 60 บาท x จำนวน 63 คนเป็นเงิน 3,780 บาท

  • ค่าอาหารว่างและเครื่องดื่ม จำนวน 30 บาท x จำนวน 2 มื้อ x จำนวน 63คน เป็นเงิน 3,780 บาท

    รวม 8,760บาท

ขั้นเตรียมการ

  1. ประชุมเพื่อชี้แจงวัตถุประสงค์และแนวทางการดำเนินกิจกรรมในโครงการ แก่เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง

  2. เขียนโครงการเพื่อเสนอขออนุมัติ

  3. ประสานชี้แจงการดำเนินงานตามโครงการฯ และติดต่อวิทยากร

  4. จัดเตรียมเอกสาร หลักสูตรที่จะใช้ในการอบรมกลุ่มเป้าหมาย

        ขั้นดำเนินการ

      1. กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ

        - ให้ความรู้เรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้อง

        - ให้ความรู้เรื่องตรวจสุขภาพช่องปาก และตรวจคัดกรองโรคในช่องปากเบื้องต้น

        - สอนทักษะในการแปรงฟันอย่างถูกวิธี โดยใช้สีย้อมคราบจุลินทรีย์

        - ฝึกปฏิบัติการตรวจคัดกรองสุขภาพช่องปาก โดยใช้เครื่องมือทางทันตสาธารณสุข

        - ฝึกปฏิบัติการใช้เครื่องมือในการทดสอบวัดความหวาน โดยเครื่องวัดความหวาน (Brix Refractometer)

        - ติดตามและส่งต่อ กลุ่มเป้าหมายที่ตรวจคัดกรอง พบมีความผิดปกติเพื่อเข้ารับการรักษาที่เหมาะสม

        - สรุปผลการดำเนินงานและคืนข้อมูลเพื่อวิเคราะห์การดำเนินงานต่อไป

      2. ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ผ่านสื่อต่างๆ

      3. ให้บริการตรวจสุขภาพช่องปาก และแจ้งผลการตรวจตรวจสุขภาพช่องปากแก่ผู้เข้าร่วมอบรม

      4. ประเมินผลการดำเนินงาน

-

กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ เพื่อให้ผู้สูงอายุมีความรู้ที่ถูกต้องในเรื่องการดูแลสุขภาพช่องปาก ตรวจคัดกรองโรคในช่องปากเบื้องต้นได้ และมีทักษะในการแปรงฟันอย่างถูกวิธีตลอดจนมีระดับ

ค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์(Plaque index)ลดลง โดยการใช้เจลย้อมสีฟัน เป็นตัววัดคราบจุลินทรีย์ โดยแปรงฟัน 2 นาที บีบยาสีฟันบริมาณเต็มแปรงสีฟัน เมื่อแปรงฟันเสร็จจะหยดเจลย้อมสีฟันให้คนละ 1 หยดบนแปรงสีฟันของ

ทุกคน จากนั้นป้ายเจลให้ติดฟันทั่วทุกซี่ ทุกด้าน และบ้วนน้ำ 1 ครั้ง เมื่อบ้วนน้ำเสร็จแล้วก็ตรวจประสิทธิภาพการแปรงฟันโดยทันตบุคลากร หากเจลย้อมสียังติดบนตัวฟัน แสดงว่ายังแปรงฟันไม่สะอาด

เกณฑ์การประเมินคราบจุลินทรีย์(Plaque Index)

0 ไม่พบคราบจุลินทรีย์หรือคราบติดสีบนผิวฟัน

1 มีคราบจุลินทรีย์น้อยกว่า 1 ใน 3 ของผิวฟัน

2 มีคราบจุลินทรีย์มากกว่า 1 ใน 3 แต่ไม่เกิน 2 ใน 3 ของผิวฟัน

3 มีคราบจุลินทรีย์มากกว่า 2 ใน 3 ของผิวฟัน

จำนวน 125 คน ได้จัดกิจกรรมวันที่ 4 และ 5 สิงหาคม 2568 เวลา 08.30 – 16.30 น. ณ โรงเรียน อสม. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลควนโดน โดยเชิญวิทยากรจาก โรงพยาบาลควนโดน คุณกาญจนา อินทอง

ตำแหน่ง ทันตแพทย์ชำนาญการพิเศษ และคุณกูอัสมา สัญญา ตำแหน่ง เจ้าพนักงานทันตสาธารณสุขชำนาญงาน เป็นวิทยากรบรรยาย ในการประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่องเรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่

ถูกต้อง มีกิจกรรมดังนี้

1.1.1 ผู้สูงอายุ จำนวน 125 คน ลงทะเบียน และแบบทำประเมินก่อนการอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ
แบบประเมินก่อน - หลัง การอบรมทันตสุขภาพผู้สูงอายุ

ความรู้ที่จำเป็น ด้านทันตสุขภาพผู้สูงอายุ (10 คะแนน)

คำชี้แจง โปรดทำเครื่องหมาย / หรือ × หน้าข้อความต่อไปนี้ (ข้อละ 1 คะแนน)

.............. 1. ผู้สูงอายุควรแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง และนานครั้งละ 2 นาทีขึ้นไป

.............. 2. เมื่อไม่มีฟันเหลืออยู่เลย (เหงือกเปล่า) ก็ไม่จำเป็นต้องทำความสะอาดช่องปากอีกต่อไป

.............. 3. การใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ ช่วยป้องกันฟันผุบริเวณรากฟันของผู้สูงอายุได้

.............. 4. ไม้จิ้มฟันปลายแหลม เป็นอุปกรณ์ที่ดีที่สุดในการทำความสะอาดซอกฟันผู้สูงอายุ

.............. 5. อาการปากแห้ง น้ำลายน้อย เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ผู้สูงอายุฟันผุได้ง่ายขึ้น

.............. 6. ผู้สูงอายุที่เป็นโรคเบาหวาน มีโอกาสเกิดโรคเหงือกอักเสบรุนแรงได้มากกว่าคนปกติ

.............. 7. ควรใส่ฟันเทียม (ฟันปลอม) นอนตอนกลางคืน เพื่อป้องกันไม่ให้เหงือกยุบตัว

.............. 8. การทำความสะอาดฟันเทียม ควรใช้แปรงสีฟันร่วมกับยาสีฟันสูตรไวท์เทนนิ่ง (สูตรฟันขาว)
  ขัดแรงๆ

.............. 9. อาการเคี้ยวอาหารลำบากเนื่องจากปัญหาฟัน ส่งผลให้ผู้สูงอายุเสี่ยงต่อภาวะขาดสารอาหาร

.............. 10. หากไม่มีอาการปวดหรือเสียวฟัน ผู้สูงอายุก็ไม่จำเป็นต้องไปพบทันตแพทย์


  สรุปผลการประเมินความรู้ก่อนให้ความรู้ (Pre-test)

จากการประเมินความรู้พื้นฐานของผู้เข้าร่วมโครงการก่อนการให้ความรู้ (จำนวน 125 คน) พบว่า ผู้เข้าร่วมโครงการส่วนใหญ่ยังขาดความรู้ความเข้าใจในระดับค่อนข้างมาก โดยมีรายละเอียดสรุปได้ดังนี้

สัดส่วนการตอบผิดสูง: ในทุกข้อคำถาม (ข้อ 1 - 10) มีจำนวนผู้ตอบผิดมากกว่าผู้ตอบถูกอย่างชัดเจน คิดเป็นอัตราตอบผิดอยู่ระหว่าง ร้อยละ 55.4 – 96.0

อัตราการตอบถูกต่ำ: กลุ่มตัวอย่างมีอัตราการตอบถูกต้องเฉลี่ยอยู่ในระดับต่ำเพียง ร้อยละ 4.0 – 45.6 เท่านั้น

ประเด็นคำถามที่ตอบผิดมากที่สุด (ขาดความรู้มากที่สุด 3 อันดับแรก)

ข้อ 8: ตอบผิดสูงที่สุดถึง 120 คน (ร้อยละ 96.0) โดยมีผู้ตอบถูกเพียง 5 คน (ร้อยละ 4.0)

ข้อ 9: ตอบผิด 112 คน (ร้อยละ 89.6) โดยมีผู้ตอบถูกเพียง 13 คน (ร้อยละ 10.4)

ข้อ 3: ตอบผิด 110 คน (ร้อยละ 88.0) โดยมีผู้ตอบถูกเพียง 15 คน (ร้อยละ 12.0)

(รวมถึงข้อ 1 ที่มีผู้ตอบผิดสูงถึง 104 คน คิดเป็นร้อยละ 83.2)

ประเด็นคำถามที่มีผู้ตอบถูกมากที่สุด (มีความรู้เดิมปานกลาง)

ข้อ 6: มีผู้ตอบถูกมากที่สุด 57 คน (ร้อยละ 45.6) และตอบผิด 68 คน (ร้อยละ 54.4)

ข้อ 7: มีผู้ตอบถูก 56 คน (ร้อยละ 44.8) และตอบผิด 69 คน (ร้อยละ 55.2)

ข้อ 5: มีผู้ตอบถูก 53 คน (ร้อยละ 42.4) และตอบผิด 72 คน (ร้อยละ 57.6)

จากการประเมินความรู้พื้นฐานของกลุ่มเป้าหมายก่อนการเข้าร่วมกิจกรรม (จำนวน 125 คน) พบว่า กลุ่มเป้าหมายส่วนใหญ่ยังมีความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับต่ำ โดยทุกข้อคำถามมีสัดส่วนผู้ตอบผิดมากกว่าร้อยละ 50.0

(อยู่ระหว่างร้อยละ 55.4 – 96.0) และมีสัดส่วนผู้ตอบถูกเฉลี่ยเพียงร้อยละ 4.0 – 45.6 เท่านั้น โดยเฉพาะในข้อคำถามที่ 8, 9 และ 3 ที่มีผู้ตอบผิดสูงถึงร้อยละ 96.0, 89.6 และ 88.0 ตามลำดับ

จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุก่อนเข้าร่วมการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุยังมีปริมาณคราบจุลินทรีย์ในช่องปากอยู่ในระดับปานกลางถึงค่อนข้างสูง โดยมีค่าเฉลี่ยรวมอยู่ที่ 1.82 ซึ่งมี

รายละเอียดจำแนกตามซี่ฟัน ดังนี้:

  1. ฟันซี่ที่มีปริมาณคราบจุลินทรีย์สูงที่สุด (สะสมมากที่สุด 3 อันดับแรก)

ฟันซี่ 26 (ฟันกรามใหญ่บนซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์สูงที่สุด เท่ากับ 2.25

ฟันซี่ 16 (ฟันกรามใหญ่บนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 2.24

ฟันซี่ 46 (ฟันกรามใหญ่ล่างขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 2.22

ข้อสังเกต: ฟันกลุ่มกรามใหญ่ (ซี่ 16, 26, 46 และ 36) มีการสะสมของคราบจุลินทรีย์สูงกว่าฟันหน้าอย่างเห็นได้ชัด (ค่ามากกว่า 1.80 ขึ้นไป) เนื่องจากเป็นตำแหน่งที่ทำความสะอาดได้ยากและมักแปรงฟันเข้าไม่ถึง

  1. ฟันซี่ที่มีปริมาณคราบจุลินทรีย์น้อยที่สุด

ฟันซี่ 31 (ฟันหน้าตัดล่างซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด เท่ากับ 1.04

ฟันซี่ 11 (ฟันหน้าตัดบนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 1.34

  จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุก่อนได้รับการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีค่าเฉลี่ยคราบจุลินทรีย์สะสมในช่องปากอยู่ที่ 1.82 โดยพบการสะสมของคราบจุลินทรีย์สูงที่สุดใน

กลุ่มฟันกราม ได้แก่ ฟันซี่ 26 (2.25), ซี่ 16 (2.24) และซี่ 46 (2.22) ตามลำดับ ในขณะที่กลุ่มฟันหน้าสะสมคราบจุลินทรีย์น้อยกว่า ได้แก่ ฟันซี่ 31 (1.04) และซี่ 11 (1.34) สะท้อนให้เห็นว่าผู้สูงอายุยังขาดทักษะการ

ทำความสะอาดฟันในบริเวณฟันกรามที่เป็นจุดอับได้อย่างทั่วถึง

1.1.2 มีการอบรมให้ความรู้เรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้องมีความรู้ที่ถูกต้องในเรื่องการดูแลสุขภาพช่องปาก ตรวจคัดกรองโรคในช่องปากเบื้องต้นได้ มีทักษะในการแปรงฟันอย่างถูกวิธีตลอดจน

มีระดับค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์(Plaque index) ลดลง

1.1.3 มีการสาธิต และฝึกปฏิบัติเรื่องการทดสอบความหวานใช้ เครื่องวัดความหวาน (Brix Refractometer) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่วัดปริมาณของแข็งที่ละลายในของเหลว โดยเฉพาะน้ำตาลซูโครส ผ่านการวัด การหักเหของ

แสง (Refractive Index) และแสดงผลเป็น องศาบริกซ์ (°Bx)

  • การเตรียมอุปกรณ์ตามคำแนะนำของอุปกรณ์

  • หยดตัวอย่างของเหลวบนแผ่นปริซึมของเครื่อง และปิดฝา

  • มองผ่านเลนส์เพื่ออ่านค่าที่แถบสี โดยค่าที่วัดได้บ่งบอกถึงปริมาณน้ำตาลในสารละลาย

  • อ่านผลการทดสอบตามคำแนะนำของอุปกรณ์

1.1.4 ผู้สูงอายุ จำนวน 125 คน ทำแบบทำประเมินหลังการอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ การประเมินผลจากการทดสอบความรู้หลังการประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่อง

ปากที่ถูกต้อง โดยส่วนใหญ่อยู่ในระดับดีมาก และเมื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของคะแนนก่อนและคะแนนหลังการประชุม พบว่า มีความแตกต่างกัน จึงสรุปได้ว่า ผู้สูงอายุที่อบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพ มีความรู้ในเรื่อง

โรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้อง เพิ่มขึ้น ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวได้รับความสนใจ และความร่วมมือจากผู้เข้าร่วมประชุมเป็นอย่างดี

  จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ หลังเข้าร่วมการอบรมให้ความรู้ (จำนวนกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 125 คน) พบว่า ผู้สูงอายุมีความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับดีมากถึงดีเยี่ยม โดยมีรายละเอียดสรุปได้ดังนี้:

  1. ภาพรวมความรู้หลังการอบรม

• อัตราการตอบถูกสูงมาก: ผู้เข้าร่วมการอบรมมีสัดส่วนการตอบคำถามถูกต้องสูงถึง ร้อยละ 79.2 – 100.0 ในทุกข้อคำถาม

• อัตราการตอบผิดต่ำมาก: มีผู้ตอบคำถามผิดเพียง ร้อยละ 0.0 – 20.0 เท่านั้น สะท้อนว่าผู้เข้าร่วมโครงการได้รับความรู้และเข้าใจเนื้อหาเป็นอย่างดี

  1. ประเด็นที่บรรลุผลสำเร็จสูงสุด (ตอบถูกต้องร้อยละ 100)

มีข้อคำถามที่ผู้สูงอายุทุกคน (125 คน คิดเป็นร้อยละ 100.0) สามารถตอบได้ถูกต้องทั้งหมด จำนวน 5 ข้อ ได้แก่:

  1. ข้อ 2

  2. ข้อ 5

  3. ข้อ 6

  4. ข้อ 7

  5. ข้อ 10

  6. ประเด็นคำถามอื่นๆ ที่มีสัดส่วนตอบถูกต้องสูง

• ข้อ 1: ตอบถูก 123 คน (ร้อยละ 98.4) (ตอบผิดเพียง 2 คน คิดเป็นร้อยละ 1.6)

• ข้อ 9: ตอบถูก 121 คน (ร้อยละ 96.8) (ตอบผิดเพียง 4 คน คิดเป็นร้อยละ 3.2)

• ข้อ 8: ตอบถูก 118 คน (ร้อยละ 94.4) (ตอบผิดเพียง 7 คน คิดเป็นร้อยละ 5.6)

• ข้อ 4: ตอบถูก 100 คน (ร้อยละ 80.0) และข้อ 3 ตอบถูก 99 คน (ร้อยละ 79.2) ตามลำดับ

จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุหลังได้รับการอบรม (จำนวน 125 คน) พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความรู้ความเข้าใจเพิ่มขึ้นอยู่ในระดับดีเยี่ยม โดยมีอัตราการตอบถูกต้องในภาพรวมสูงถึงร้อยละ

79.2 – 100.0 ซึ่งมีข้อคำถามจำนวนถึง 5 ข้อ (ได้แก่ ข้อ 2, 5, 6, 7 และ 10) ที่ผู้เข้าร่วมการอบรมทุกคนสามารถตอบได้ถูกต้องทั้งหมดคิดเป็นร้อยละ 100.0 และมีผู้ตอบถูกต้องในข้ออื่นๆ เกือบทั้งหมด (ร้อยละ 79.2 ขึ้นไป)

ผลการประเมินดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าการดำเนินกิจกรรมให้ความรู้บรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการในการสร้างความรู้ความเข้าใจด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุได้อย่างมีประสิทธิภาพ

    สรุปผลการประเมินความรู้ทันตสุขภาพผู้สูงอายุ

จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ ก่อนและหลังการเข้าร่วมอบรม (จำนวนทั้งหมด 125 คน) สรุปผลได้ดังนี้:

  1. ภาพรวมความรู้ที่เพิ่มขึ้น

• ก่อนให้ความรู้: ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความรู้เรื่องทันตสุขภาพในระดับต่ำ โดยตอบคำถามถูกต้องเฉลี่ยเพียง 10 - 49% ในเกือบทุกข้อของข้อสอบ

• หลังให้ความรู้: ผู้สูงอายุมีความรู้เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยมีอัตราการตอบถูกต้องสูงถึง 79.2 - 100% ในทุกข้อคำถาม

  1. ประเด็นที่บรรลุผลสำเร็จสูงสุด (ตอบถูก 100%)

หลังการอบรม ผู้สูงอายุทุกคน (125 คน คิดเป็น ร้อยละ 100) สามารถตอบคำถามได้ถูกต้องทั้งหมดใน 5 ประเด็น ได้แก่:

  1. ข้อ 2: (ตอบถูกเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 21.6 เป็น 100)

  2. ข้อ 5: (ตอบถูกเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 42.4 เป็น 100)

  3. ข้อ 6: (ตอบถูกเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 45.6 เป็น 100)

  4. ข้อ 7: (ตอบถูกเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 44.8 เป็น 100)

  5. ข้อ 10: (ตอบถูกเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 22.4 เป็น 100)

  6. ประเด็นที่มีการพัฒนา/เปลี่ยนแปลงมากที่สุด

• ข้อ 8: ก่อนอบรมมีผู้ตอบถูกเพียง 5 คน (ร้อยละ 4.0) แต่หลังอบรมมีผู้ตอบถูกเพิ่มเป็น 118 คน (ร้อยละ 94.4) ซึ่งถือเป็นข้อที่มีอัตราการพัฒนาของความรู้เพิ่มขึ้นสูงที่สุด

• ข้อ 9: ก่อนอบรมตอบถูกเพียง 13 คน (ร้อยละ 10.4) เพิ่มขึ้นเป็น 121 คน (ร้อยละ 96.8)

• ข้อ 10: ก่อนอบรมตอบถูกเพียง 21 คน (ร้อยละ 16.8) เพิ่มขึ้นเป็น 123 คน (ร้อยละ 98.4)

  จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ พบว่า หลังได้รับความรู้อบรมทันตสุขภาพ ผู้สูงอายุมีความรู้เพิ่มขึ้นในทุกข้อคำถามอย่างมีนัยสำคัญ โดยก่อนการอบรมผู้สูงอายุมีสัดส่วนการตอบถูกเฉลี่ยอยู่ระหว่าง

ร้อยละ 4.0 – 45.6 แต่ภายหลังการอบรม สัดส่วนผู้ตอบถูกต้องเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 79.2 – 100.0 โดยมีถึง 5 ข้อคำถามที่ผู้สูงอายุสามารถตอบถูกได้ทั้งหมดร้อยละ 100 สะท้อนให้เห็นว่าการจัดอบรมให้ความรู้ประสบความ

สำเร็จในการสร้างความรู้ความเข้าใจด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุอย่างมีประสิทธิภาพ

  จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุ หลังเข้าร่วมการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีปริมาณคราบจุลินทรีย์ในช่องปากลดลงให้อยู่ในระดับต่ำอย่างชัดเจน โดยมีค่าเฉลี่ยรวมทุกซี่ฟันเหลือ

เพียง 0.61 ซึ่งมีรายละเอียดจำแนกตามซี่ฟัน ดังนี้:

  1. ภาพรวมผลการประเมิน

ระดับคราบจุลินทรีย์ต่ำลงอย่างเห็นได้ชัด: ทุกซี่ฟันมีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำกว่า 1.00 ทั้งหมด สะท้อนให้เห็นถึงประสิทธิภาพในการดูแลทำความสะอาดช่องปากที่ดีขึ้นหลังได้รับการอบรม

  1. ฟันซี่ที่มีปริมาณคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด (สะอาดมากที่สุด 3 อันดับแรก)

ฟันซี่ 31 (ฟันหน้าตัดล่างซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด เท่ากับ 0.30

ฟันซี่ 11 (ฟันหน้าตัดบนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.31

ฟันซี่ 26 (ฟันกรามใหญ่บนซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.63

  1. ฟันซี่ที่ยังพบปริมาณคราบจุลินทรีย์สะสมอยู่บ้าง

ฟันซี่ 46 (ฟันกรามใหญ่ล่างขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.95

ฟันซี่ 16 (ฟันกรามใหญ่บนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.74

ฟันซี่ 36 (ฟันกรามใหญ่ล่างซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.71

ข้อสังเกต: แม้ว่ากลุ่มฟันกราม (ซี่ 46, 16 และ 36) จะยังคงมีค่าดัชนีสูงกว่ากลุ่มฟันหน้าเล็กน้อย แต่ค่าดัชนีทั้งหมดก็ได้รับการควบคุมให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำ (ต่ำกว่า 1.00) ได้เรียบร้อยแล้ว

จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุหลังได้รับการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีสุขอนามัยในช่องปากที่ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยมีค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์รวมลดลงเหลือเพียง 0.61

และมีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำกว่า 1.00 ในทุกซี่ฟันที่ทำการประเมิน โดยฟันซี่ที่มีปริมาณคราบจุลินทรีย์น้อยที่สุดคือ ฟันซี่ 31 (0.30) และซี่ 11 (0.31) ตามลำดับ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าผู้สูงอายุสามารถนำความรู้และทักษะการ

แปรงฟันที่ได้รับไปปฏิบัติจริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ

  จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุ เปรียบเทียบระหว่างก่อนเข้าร่วมการอบรมและหลังได้รับการอบรม พบว่า ปริมาณคราบจุลินทรีย์สะสมในช่องปากของผู้สูงอายุลดลงอย่าง

เห็นได้ชัดในทุกซี่ฟัน โดยมีรายละเอียดสรุปได้ดังนี้:

  1. ภาพรวมความเปลี่ยนแปลง

• ก่อนเข้ารับการอบรม: ค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์สะสมรวมทุกซี่ฟันอยู่ที่ 1.82 (อยู่ในระดับปานกลางถึงค่อนข้างสูง)

• หลังได้รับการอบรม: ค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์สะสมรวมทุกซี่ฟันลดลงเหลือเพียง 0.61 (ลดลงเฉลี่ย 1.21) แสดงถึงสุขอนามัยในช่องปากที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

  1. ฟันซี่ที่มีการลดลงของคราบจุลินทรีย์มากที่สุด (การปรับปรุงดีเยี่ยม)

  2. ฟันซี่ 26: ลดลงมากที่สุดถึง 1.62 (จาก 2.25 เหลือเพียง 0.63)

  3. ฟันซี่ 16: ลดลง 1.50 (จาก 2.24 เหลือเพียง 0.74)

  4. ฟันซี่ 46: ลดลง 1.27 (จาก 2.22 เหลือเพียง 0.95)

  5. ฟันซี่ 36: ลดลง 1.12 (จาก 1.83 เหลือเพียง 0.71)

ข้อสังเกต: กลุ่มฟันกรามใหญ่ (ซี่ 16, 26, 36, 46) ซึ่งเดิมเคยเป็นจุดที่มีคราบจุลินทรีย์สะสมสูงที่สุดเนื่องจากแปรงทำความสะอาดได้ยาก มีอัตราการลดลงของคราบจุลินทรีย์มากที่สุด สะท้อนว่าผู้สูงอายุสามารถปรับเปลี่ยน

พฤติกรรมและทำความสะอาดบริเวณฟันกรามได้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

  1. ฟันซี่ที่มีปริมาณคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุดหลังการอบรม

• ฟันซี่ 31: มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด เหลือเพียง 0.30 (จากเดิม 1.04)

• ฟันซี่ 11: มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เหลือเพียง 0.31 (จากเดิม 1.34)
    จากการประเมินผลการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก โดยเปรียบเทียบดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) ของผู้สูงอายุก่อนและหลังเข้าร่วมการอบรม พบว่า ค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์รวมลด

ลงจาก 1.82 เหลือเพียง 0.61 โดยลดลงอย่างชัดเจนในทุกซี่ฟันที่ทำการประเมิน โดยเฉพาะในกลุ่มฟันกราม เช่น ฟันซี่ 26 ที่ลดลงมากที่สุดถึง 1.62 (จาก 2.25 เหลือ 0.63) และซี่ 16 ลดลง 1.50 (จาก 2.24 เหลือ 0.74)

แสดงให้เห็นว่าการอบรมสาธิตและฝึกปฏิบัติการดูแลสุขอนามัยในช่องปากสามารถช่วยให้ผู้สูงอายุเกิดทักษะการแปรงฟันที่ถูกต้อง และลดการสะสมของคราบจุลินทรีย์ในช่องปากได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสบผลสำเร็จ

ตามเป้าหมายของโครงการ

  จากการประเมินประสิทธิผลการแปรงฟันภายหลังการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีประสิทธิภาพในการทำความสะอาดช่องปากดีขึ้น โดยพิจารณาจากค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ที่ลดลง อย่างไรก็ตาม ยังคงพบคราบจุลินทรีย์

บริเวณฟันกราม โดยเฉพาะซี่ 46, 16, 36 และ 26 มากกว่าบริเวณฟันหน้า ขณะที่ฟันหน้าซี่ 11 และ 31 พบการติดสีของคราบจุลินทรีย์น้อยมาก ทั้งนี้ อาจเนื่องมาจากลักษณะทางกายวิภาคของฟันกรามที่อยู่บริเวณด้านใน

และมีหลุมร่องฟันลึก ส่งผลให้การเข้าถึงและทำความสะอาดทำได้ยากกว่าฟันหน้า จึงควรเน้นการฝึกทักษะการแปรงบริเวณฟันกรามและหลุมร่องฟันเป็นพิเศษ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการควบคุมคราบจุลินทรีย์ในระยะต่อ

ไป

  จากการเปรียบเทียบประเมินผลการแปรงฟัน ก่อนและหลังการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุแปรงฟัน สะอาดขึ้น โดยดูจากค่าดัชนีวัดคราบจุลินทรีย์ที่ลดลง

-

2. กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ จำนวน 2 รุ่น 5 ส.ค. 2569 5 ส.ค. 2569

รุ่นที่ 2

  • ค่าตอบแทนวิทยากร จำนวน 2 คน ๆ ละ 2 ชม. ๆ ละ 300 บาทเป็นเงิน 1,200 บาท

  • ค่าอาหารกลางวัน จำนวน 60บาท x จำนวน 62 คนเป็นเงิน 3,720 บาท

  • ค่าอาหารว่างและเครื่องดื่ม จำนวน 30 บาท x จำนวน 2 มื้อ x จำนวน 62คน เป็นเงิน 3,720 บาท

    รวม 8,640บาท

ขั้นเตรียมการ

  1. ประชุมเพื่อชี้แจงวัตถุประสงค์และแนวทางการดำเนินกิจกรรมในโครงการ แก่เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง

  2. เขียนโครงการเพื่อเสนอขออนุมัติ

  3. ประสานชี้แจงการดำเนินงานตามโครงการฯ และติดต่อวิทยากร

  4. จัดเตรียมเอกสาร หลักสูตรที่จะใช้ในการอบรมกลุ่มเป้าหมาย

        ขั้นดำเนินการ

      1. กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ

        - ให้ความรู้เรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้อง

        - ให้ความรู้เรื่องตรวจสุขภาพช่องปาก และตรวจคัดกรองโรคในช่องปากเบื้องต้น

        - สอนทักษะในการแปรงฟันอย่างถูกวิธี โดยใช้สีย้อมคราบจุลินทรีย์

        - ฝึกปฏิบัติการตรวจคัดกรองสุขภาพช่องปาก โดยใช้เครื่องมือทางทันตสาธารณสุข

        - ฝึกปฏิบัติการใช้เครื่องมือในการทดสอบวัดความหวาน โดยเครื่องวัดความหวาน (Brix Refractometer)

        - ติดตามและส่งต่อ กลุ่มเป้าหมายที่ตรวจคัดกรอง พบมีความผิดปกติเพื่อเข้ารับการรักษาที่เหมาะสม

        - สรุปผลการดำเนินงานและคืนข้อมูลเพื่อวิเคราะห์การดำเนินงานต่อไป

      2. ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ผ่านสื่อต่างๆ

      3. ให้บริการตรวจสุขภาพช่องปาก และแจ้งผลการตรวจตรวจสุขภาพช่องปากแก่ผู้เข้าร่วมอบรม

      4. ประเมินผลการดำเนินงาน

-

กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ เพื่อให้ผู้สูงอายุมีความรู้ที่ถูกต้องในเรื่องการดูแลสุขภาพช่องปาก ตรวจคัดกรองโรคในช่องปากเบื้องต้นได้ และมีทักษะในการแปรงฟันอย่างถูกวิธีตลอดจนมีระดับ

ค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์(Plaque index)ลดลง โดยการใช้เจลย้อมสีฟัน เป็นตัววัดคราบจุลินทรีย์ โดยแปรงฟัน 2 นาที บีบยาสีฟันบริมาณเต็มแปรงสีฟัน เมื่อแปรงฟันเสร็จจะหยดเจลย้อมสีฟันให้คนละ 1 หยดบนแปรงสีฟันของ

ทุกคน จากนั้นป้ายเจลให้ติดฟันทั่วทุกซี่ ทุกด้าน และบ้วนน้ำ 1 ครั้ง เมื่อบ้วนน้ำเสร็จแล้วก็ตรวจประสิทธิภาพการแปรงฟันโดยทันตบุคลากร หากเจลย้อมสียังติดบนตัวฟัน แสดงว่ายังแปรงฟันไม่สะอาด

เกณฑ์การประเมินคราบจุลินทรีย์(Plaque Index)

0 ไม่พบคราบจุลินทรีย์หรือคราบติดสีบนผิวฟัน

1 มีคราบจุลินทรีย์น้อยกว่า 1 ใน 3 ของผิวฟัน

2 มีคราบจุลินทรีย์มากกว่า 1 ใน 3 แต่ไม่เกิน 2 ใน 3 ของผิวฟัน

3 มีคราบจุลินทรีย์มากกว่า 2 ใน 3 ของผิวฟัน

จำนวน 125 คน ได้จัดกิจกรรมวันที่ 4 และ 5 สิงหาคม 2568 เวลา 08.30 – 16.30 น. ณ โรงเรียน อสม. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลควนโดน โดยเชิญวิทยากรจาก โรงพยาบาลควนโดน คุณกาญจนา อินทอง

ตำแหน่ง ทันตแพทย์ชำนาญการพิเศษ และคุณกูอัสมา สัญญา ตำแหน่ง เจ้าพนักงานทันตสาธารณสุขชำนาญงาน เป็นวิทยากรบรรยาย ในการประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่องเรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่

ถูกต้อง มีกิจกรรมดังนี้

1.1.1 ผู้สูงอายุ จำนวน 125 คน ลงทะเบียน และแบบทำประเมินก่อนการอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ
แบบประเมินก่อน - หลัง การอบรมทันตสุขภาพผู้สูงอายุ

ความรู้ที่จำเป็น ด้านทันตสุขภาพผู้สูงอายุ (10 คะแนน)

คำชี้แจง โปรดทำเครื่องหมาย / หรือ × หน้าข้อความต่อไปนี้ (ข้อละ 1 คะแนน)

.............. 1. ผู้สูงอายุควรแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง และนานครั้งละ 2 นาทีขึ้นไป

.............. 2. เมื่อไม่มีฟันเหลืออยู่เลย (เหงือกเปล่า) ก็ไม่จำเป็นต้องทำความสะอาดช่องปากอีกต่อไป

.............. 3. การใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ ช่วยป้องกันฟันผุบริเวณรากฟันของผู้สูงอายุได้

.............. 4. ไม้จิ้มฟันปลายแหลม เป็นอุปกรณ์ที่ดีที่สุดในการทำความสะอาดซอกฟันผู้สูงอายุ

.............. 5. อาการปากแห้ง น้ำลายน้อย เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ผู้สูงอายุฟันผุได้ง่ายขึ้น

.............. 6. ผู้สูงอายุที่เป็นโรคเบาหวาน มีโอกาสเกิดโรคเหงือกอักเสบรุนแรงได้มากกว่าคนปกติ

.............. 7. ควรใส่ฟันเทียม (ฟันปลอม) นอนตอนกลางคืน เพื่อป้องกันไม่ให้เหงือกยุบตัว

.............. 8. การทำความสะอาดฟันเทียม ควรใช้แปรงสีฟันร่วมกับยาสีฟันสูตรไวท์เทนนิ่ง (สูตรฟันขาว)
  ขัดแรงๆ

.............. 9. อาการเคี้ยวอาหารลำบากเนื่องจากปัญหาฟัน ส่งผลให้ผู้สูงอายุเสี่ยงต่อภาวะขาดสารอาหาร

.............. 10. หากไม่มีอาการปวดหรือเสียวฟัน ผู้สูงอายุก็ไม่จำเป็นต้องไปพบทันตแพทย์


  สรุปผลการประเมินความรู้ก่อนให้ความรู้ (Pre-test)

จากการประเมินความรู้พื้นฐานของผู้เข้าร่วมโครงการก่อนการให้ความรู้ (จำนวน 125 คน) พบว่า ผู้เข้าร่วมโครงการส่วนใหญ่ยังขาดความรู้ความเข้าใจในระดับค่อนข้างมาก โดยมีรายละเอียดสรุปได้ดังนี้

สัดส่วนการตอบผิดสูง: ในทุกข้อคำถาม (ข้อ 1 - 10) มีจำนวนผู้ตอบผิดมากกว่าผู้ตอบถูกอย่างชัดเจน คิดเป็นอัตราตอบผิดอยู่ระหว่าง ร้อยละ 55.4 – 96.0

อัตราการตอบถูกต่ำ: กลุ่มตัวอย่างมีอัตราการตอบถูกต้องเฉลี่ยอยู่ในระดับต่ำเพียง ร้อยละ 4.0 – 45.6 เท่านั้น

ประเด็นคำถามที่ตอบผิดมากที่สุด (ขาดความรู้มากที่สุด 3 อันดับแรก)

ข้อ 8: ตอบผิดสูงที่สุดถึง 120 คน (ร้อยละ 96.0) โดยมีผู้ตอบถูกเพียง 5 คน (ร้อยละ 4.0)

ข้อ 9: ตอบผิด 112 คน (ร้อยละ 89.6) โดยมีผู้ตอบถูกเพียง 13 คน (ร้อยละ 10.4)

ข้อ 3: ตอบผิด 110 คน (ร้อยละ 88.0) โดยมีผู้ตอบถูกเพียง 15 คน (ร้อยละ 12.0)

(รวมถึงข้อ 1 ที่มีผู้ตอบผิดสูงถึง 104 คน คิดเป็นร้อยละ 83.2)

ประเด็นคำถามที่มีผู้ตอบถูกมากที่สุด (มีความรู้เดิมปานกลาง)

ข้อ 6: มีผู้ตอบถูกมากที่สุด 57 คน (ร้อยละ 45.6) และตอบผิด 68 คน (ร้อยละ 54.4)

ข้อ 7: มีผู้ตอบถูก 56 คน (ร้อยละ 44.8) และตอบผิด 69 คน (ร้อยละ 55.2)

ข้อ 5: มีผู้ตอบถูก 53 คน (ร้อยละ 42.4) และตอบผิด 72 คน (ร้อยละ 57.6)

จากการประเมินความรู้พื้นฐานของกลุ่มเป้าหมายก่อนการเข้าร่วมกิจกรรม (จำนวน 125 คน) พบว่า กลุ่มเป้าหมายส่วนใหญ่ยังมีความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับต่ำ โดยทุกข้อคำถามมีสัดส่วนผู้ตอบผิดมากกว่าร้อยละ 50.0

(อยู่ระหว่างร้อยละ 55.4 – 96.0) และมีสัดส่วนผู้ตอบถูกเฉลี่ยเพียงร้อยละ 4.0 – 45.6 เท่านั้น โดยเฉพาะในข้อคำถามที่ 8, 9 และ 3 ที่มีผู้ตอบผิดสูงถึงร้อยละ 96.0, 89.6 และ 88.0 ตามลำดับ

จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุก่อนเข้าร่วมการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุยังมีปริมาณคราบจุลินทรีย์ในช่องปากอยู่ในระดับปานกลางถึงค่อนข้างสูง โดยมีค่าเฉลี่ยรวมอยู่ที่ 1.82 ซึ่งมี

รายละเอียดจำแนกตามซี่ฟัน ดังนี้:

  1. ฟันซี่ที่มีปริมาณคราบจุลินทรีย์สูงที่สุด (สะสมมากที่สุด 3 อันดับแรก)

ฟันซี่ 26 (ฟันกรามใหญ่บนซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์สูงที่สุด เท่ากับ 2.25

ฟันซี่ 16 (ฟันกรามใหญ่บนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 2.24

ฟันซี่ 46 (ฟันกรามใหญ่ล่างขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 2.22

ข้อสังเกต: ฟันกลุ่มกรามใหญ่ (ซี่ 16, 26, 46 และ 36) มีการสะสมของคราบจุลินทรีย์สูงกว่าฟันหน้าอย่างเห็นได้ชัด (ค่ามากกว่า 1.80 ขึ้นไป) เนื่องจากเป็นตำแหน่งที่ทำความสะอาดได้ยากและมักแปรงฟันเข้าไม่ถึง

  1. ฟันซี่ที่มีปริมาณคราบจุลินทรีย์น้อยที่สุด

ฟันซี่ 31 (ฟันหน้าตัดล่างซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด เท่ากับ 1.04

ฟันซี่ 11 (ฟันหน้าตัดบนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 1.34

  จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุก่อนได้รับการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีค่าเฉลี่ยคราบจุลินทรีย์สะสมในช่องปากอยู่ที่ 1.82 โดยพบการสะสมของคราบจุลินทรีย์สูงที่สุดใน

กลุ่มฟันกราม ได้แก่ ฟันซี่ 26 (2.25), ซี่ 16 (2.24) และซี่ 46 (2.22) ตามลำดับ ในขณะที่กลุ่มฟันหน้าสะสมคราบจุลินทรีย์น้อยกว่า ได้แก่ ฟันซี่ 31 (1.04) และซี่ 11 (1.34) สะท้อนให้เห็นว่าผู้สูงอายุยังขาดทักษะการ

ทำความสะอาดฟันในบริเวณฟันกรามที่เป็นจุดอับได้อย่างทั่วถึง

1.1.2 มีการอบรมให้ความรู้เรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้องมีความรู้ที่ถูกต้องในเรื่องการดูแลสุขภาพช่องปาก ตรวจคัดกรองโรคในช่องปากเบื้องต้นได้ มีทักษะในการแปรงฟันอย่างถูกวิธีตลอดจน

มีระดับค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์(Plaque index) ลดลง

1.1.3 มีการสาธิต และฝึกปฏิบัติเรื่องการทดสอบความหวานใช้ เครื่องวัดความหวาน (Brix Refractometer) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่วัดปริมาณของแข็งที่ละลายในของเหลว โดยเฉพาะน้ำตาลซูโครส ผ่านการวัด การหักเหของ

แสง (Refractive Index) และแสดงผลเป็น องศาบริกซ์ (°Bx)

  • การเตรียมอุปกรณ์ตามคำแนะนำของอุปกรณ์

  • หยดตัวอย่างของเหลวบนแผ่นปริซึมของเครื่อง และปิดฝา

  • มองผ่านเลนส์เพื่ออ่านค่าที่แถบสี โดยค่าที่วัดได้บ่งบอกถึงปริมาณน้ำตาลในสารละลาย

  • อ่านผลการทดสอบตามคำแนะนำของอุปกรณ์

1.1.4 ผู้สูงอายุ จำนวน 125 คน ทำแบบทำประเมินหลังการอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ การประเมินผลจากการทดสอบความรู้หลังการประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่อง

ปากที่ถูกต้อง โดยส่วนใหญ่อยู่ในระดับดีมาก และเมื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของคะแนนก่อนและคะแนนหลังการประชุม พบว่า มีความแตกต่างกัน จึงสรุปได้ว่า ผู้สูงอายุที่อบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพ มีความรู้ในเรื่อง

โรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้อง เพิ่มขึ้น ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวได้รับความสนใจ และความร่วมมือจากผู้เข้าร่วมประชุมเป็นอย่างดี

  จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ หลังเข้าร่วมการอบรมให้ความรู้ (จำนวนกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 125 คน) พบว่า ผู้สูงอายุมีความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับดีมากถึงดีเยี่ยม โดยมีรายละเอียดสรุปได้ดังนี้:

  1. ภาพรวมความรู้หลังการอบรม

• อัตราการตอบถูกสูงมาก: ผู้เข้าร่วมการอบรมมีสัดส่วนการตอบคำถามถูกต้องสูงถึง ร้อยละ 79.2 – 100.0 ในทุกข้อคำถาม

• อัตราการตอบผิดต่ำมาก: มีผู้ตอบคำถามผิดเพียง ร้อยละ 0.0 – 20.0 เท่านั้น สะท้อนว่าผู้เข้าร่วมโครงการได้รับความรู้และเข้าใจเนื้อหาเป็นอย่างดี

  1. ประเด็นที่บรรลุผลสำเร็จสูงสุด (ตอบถูกต้องร้อยละ 100)

มีข้อคำถามที่ผู้สูงอายุทุกคน (125 คน คิดเป็นร้อยละ 100.0) สามารถตอบได้ถูกต้องทั้งหมด จำนวน 5 ข้อ ได้แก่:

  1. ข้อ 2

  2. ข้อ 5

  3. ข้อ 6

  4. ข้อ 7

  5. ข้อ 10

  6. ประเด็นคำถามอื่นๆ ที่มีสัดส่วนตอบถูกต้องสูง

• ข้อ 1: ตอบถูก 123 คน (ร้อยละ 98.4) (ตอบผิดเพียง 2 คน คิดเป็นร้อยละ 1.6)

• ข้อ 9: ตอบถูก 121 คน (ร้อยละ 96.8) (ตอบผิดเพียง 4 คน คิดเป็นร้อยละ 3.2)

• ข้อ 8: ตอบถูก 118 คน (ร้อยละ 94.4) (ตอบผิดเพียง 7 คน คิดเป็นร้อยละ 5.6)

• ข้อ 4: ตอบถูก 100 คน (ร้อยละ 80.0) และข้อ 3 ตอบถูก 99 คน (ร้อยละ 79.2) ตามลำดับ

จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุหลังได้รับการอบรม (จำนวน 125 คน) พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความรู้ความเข้าใจเพิ่มขึ้นอยู่ในระดับดีเยี่ยม โดยมีอัตราการตอบถูกต้องในภาพรวมสูงถึงร้อยละ

79.2 – 100.0 ซึ่งมีข้อคำถามจำนวนถึง 5 ข้อ (ได้แก่ ข้อ 2, 5, 6, 7 และ 10) ที่ผู้เข้าร่วมการอบรมทุกคนสามารถตอบได้ถูกต้องทั้งหมดคิดเป็นร้อยละ 100.0 และมีผู้ตอบถูกต้องในข้ออื่นๆ เกือบทั้งหมด (ร้อยละ 79.2 ขึ้นไป)

ผลการประเมินดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าการดำเนินกิจกรรมให้ความรู้บรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการในการสร้างความรู้ความเข้าใจด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุได้อย่างมีประสิทธิภาพ

    สรุปผลการประเมินความรู้ทันตสุขภาพผู้สูงอายุ

จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ ก่อนและหลังการเข้าร่วมอบรม (จำนวนทั้งหมด 125 คน) สรุปผลได้ดังนี้:

  1. ภาพรวมความรู้ที่เพิ่มขึ้น

• ก่อนให้ความรู้: ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความรู้เรื่องทันตสุขภาพในระดับต่ำ โดยตอบคำถามถูกต้องเฉลี่ยเพียง 10 - 49% ในเกือบทุกข้อของข้อสอบ

• หลังให้ความรู้: ผู้สูงอายุมีความรู้เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยมีอัตราการตอบถูกต้องสูงถึง 79.2 - 100% ในทุกข้อคำถาม

  1. ประเด็นที่บรรลุผลสำเร็จสูงสุด (ตอบถูก 100%)

หลังการอบรม ผู้สูงอายุทุกคน (125 คน คิดเป็น ร้อยละ 100) สามารถตอบคำถามได้ถูกต้องทั้งหมดใน 5 ประเด็น ได้แก่:

  1. ข้อ 2: (ตอบถูกเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 21.6 เป็น 100)

  2. ข้อ 5: (ตอบถูกเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 42.4 เป็น 100)

  3. ข้อ 6: (ตอบถูกเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 45.6 เป็น 100)

  4. ข้อ 7: (ตอบถูกเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 44.8 เป็น 100)

  5. ข้อ 10: (ตอบถูกเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 22.4 เป็น 100)

  6. ประเด็นที่มีการพัฒนา/เปลี่ยนแปลงมากที่สุด

• ข้อ 8: ก่อนอบรมมีผู้ตอบถูกเพียง 5 คน (ร้อยละ 4.0) แต่หลังอบรมมีผู้ตอบถูกเพิ่มเป็น 118 คน (ร้อยละ 94.4) ซึ่งถือเป็นข้อที่มีอัตราการพัฒนาของความรู้เพิ่มขึ้นสูงที่สุด

• ข้อ 9: ก่อนอบรมตอบถูกเพียง 13 คน (ร้อยละ 10.4) เพิ่มขึ้นเป็น 121 คน (ร้อยละ 96.8)

• ข้อ 10: ก่อนอบรมตอบถูกเพียง 21 คน (ร้อยละ 16.8) เพิ่มขึ้นเป็น 123 คน (ร้อยละ 98.4)

  จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ พบว่า หลังได้รับความรู้อบรมทันตสุขภาพ ผู้สูงอายุมีความรู้เพิ่มขึ้นในทุกข้อคำถามอย่างมีนัยสำคัญ โดยก่อนการอบรมผู้สูงอายุมีสัดส่วนการตอบถูกเฉลี่ยอยู่ระหว่าง

ร้อยละ 4.0 – 45.6 แต่ภายหลังการอบรม สัดส่วนผู้ตอบถูกต้องเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 79.2 – 100.0 โดยมีถึง 5 ข้อคำถามที่ผู้สูงอายุสามารถตอบถูกได้ทั้งหมดร้อยละ 100 สะท้อนให้เห็นว่าการจัดอบรมให้ความรู้ประสบความ

สำเร็จในการสร้างความรู้ความเข้าใจด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุอย่างมีประสิทธิภาพ

  จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุ หลังเข้าร่วมการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีปริมาณคราบจุลินทรีย์ในช่องปากลดลงให้อยู่ในระดับต่ำอย่างชัดเจน โดยมีค่าเฉลี่ยรวมทุกซี่ฟันเหลือ

เพียง 0.61 ซึ่งมีรายละเอียดจำแนกตามซี่ฟัน ดังนี้:

  1. ภาพรวมผลการประเมิน

ระดับคราบจุลินทรีย์ต่ำลงอย่างเห็นได้ชัด: ทุกซี่ฟันมีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำกว่า 1.00 ทั้งหมด สะท้อนให้เห็นถึงประสิทธิภาพในการดูแลทำความสะอาดช่องปากที่ดีขึ้นหลังได้รับการอบรม

  1. ฟันซี่ที่มีปริมาณคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด (สะอาดมากที่สุด 3 อันดับแรก)

ฟันซี่ 31 (ฟันหน้าตัดล่างซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด เท่ากับ 0.30

ฟันซี่ 11 (ฟันหน้าตัดบนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.31

ฟันซี่ 26 (ฟันกรามใหญ่บนซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.63

  1. ฟันซี่ที่ยังพบปริมาณคราบจุลินทรีย์สะสมอยู่บ้าง

ฟันซี่ 46 (ฟันกรามใหญ่ล่างขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.95

ฟันซี่ 16 (ฟันกรามใหญ่บนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.74

ฟันซี่ 36 (ฟันกรามใหญ่ล่างซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.71

ข้อสังเกต: แม้ว่ากลุ่มฟันกราม (ซี่ 46, 16 และ 36) จะยังคงมีค่าดัชนีสูงกว่ากลุ่มฟันหน้าเล็กน้อย แต่ค่าดัชนีทั้งหมดก็ได้รับการควบคุมให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำ (ต่ำกว่า 1.00) ได้เรียบร้อยแล้ว

จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุหลังได้รับการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีสุขอนามัยในช่องปากที่ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยมีค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์รวมลดลงเหลือเพียง 0.61

และมีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำกว่า 1.00 ในทุกซี่ฟันที่ทำการประเมิน โดยฟันซี่ที่มีปริมาณคราบจุลินทรีย์น้อยที่สุดคือ ฟันซี่ 31 (0.30) และซี่ 11 (0.31) ตามลำดับ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าผู้สูงอายุสามารถนำความรู้และทักษะการ

แปรงฟันที่ได้รับไปปฏิบัติจริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ

  จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุ เปรียบเทียบระหว่างก่อนเข้าร่วมการอบรมและหลังได้รับการอบรม พบว่า ปริมาณคราบจุลินทรีย์สะสมในช่องปากของผู้สูงอายุลดลงอย่าง

เห็นได้ชัดในทุกซี่ฟัน โดยมีรายละเอียดสรุปได้ดังนี้:

  1. ภาพรวมความเปลี่ยนแปลง

• ก่อนเข้ารับการอบรม: ค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์สะสมรวมทุกซี่ฟันอยู่ที่ 1.82 (อยู่ในระดับปานกลางถึงค่อนข้างสูง)

• หลังได้รับการอบรม: ค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์สะสมรวมทุกซี่ฟันลดลงเหลือเพียง 0.61 (ลดลงเฉลี่ย 1.21) แสดงถึงสุขอนามัยในช่องปากที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

  1. ฟันซี่ที่มีการลดลงของคราบจุลินทรีย์มากที่สุด (การปรับปรุงดีเยี่ยม)

  2. ฟันซี่ 26: ลดลงมากที่สุดถึง 1.62 (จาก 2.25 เหลือเพียง 0.63)

  3. ฟันซี่ 16: ลดลง 1.50 (จาก 2.24 เหลือเพียง 0.74)

  4. ฟันซี่ 46: ลดลง 1.27 (จาก 2.22 เหลือเพียง 0.95)

  5. ฟันซี่ 36: ลดลง 1.12 (จาก 1.83 เหลือเพียง 0.71)

ข้อสังเกต: กลุ่มฟันกรามใหญ่ (ซี่ 16, 26, 36, 46) ซึ่งเดิมเคยเป็นจุดที่มีคราบจุลินทรีย์สะสมสูงที่สุดเนื่องจากแปรงทำความสะอาดได้ยาก มีอัตราการลดลงของคราบจุลินทรีย์มากที่สุด สะท้อนว่าผู้สูงอายุสามารถปรับเปลี่ยน

พฤติกรรมและทำความสะอาดบริเวณฟันกรามได้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

  1. ฟันซี่ที่มีปริมาณคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุดหลังการอบรม

• ฟันซี่ 31: มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด เหลือเพียง 0.30 (จากเดิม 1.04)

• ฟันซี่ 11: มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เหลือเพียง 0.31 (จากเดิม 1.34)
    จากการประเมินผลการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก โดยเปรียบเทียบดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) ของผู้สูงอายุก่อนและหลังเข้าร่วมการอบรม พบว่า ค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์รวมลด

ลงจาก 1.82 เหลือเพียง 0.61 โดยลดลงอย่างชัดเจนในทุกซี่ฟันที่ทำการประเมิน โดยเฉพาะในกลุ่มฟันกราม เช่น ฟันซี่ 26 ที่ลดลงมากที่สุดถึง 1.62 (จาก 2.25 เหลือ 0.63) และซี่ 16 ลดลง 1.50 (จาก 2.24 เหลือ 0.74)

แสดงให้เห็นว่าการอบรมสาธิตและฝึกปฏิบัติการดูแลสุขอนามัยในช่องปากสามารถช่วยให้ผู้สูงอายุเกิดทักษะการแปรงฟันที่ถูกต้อง และลดการสะสมของคราบจุลินทรีย์ในช่องปากได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสบผลสำเร็จ

ตามเป้าหมายของโครงการ

  จากการประเมินประสิทธิผลการแปรงฟันภายหลังการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีประสิทธิภาพในการทำความสะอาดช่องปากดีขึ้น โดยพิจารณาจากค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ที่ลดลง อย่างไรก็ตาม ยังคงพบคราบจุลินทรีย์

บริเวณฟันกราม โดยเฉพาะซี่ 46, 16, 36 และ 26 มากกว่าบริเวณฟันหน้า ขณะที่ฟันหน้าซี่ 11 และ 31 พบการติดสีของคราบจุลินทรีย์น้อยมาก ทั้งนี้ อาจเนื่องมาจากลักษณะทางกายวิภาคของฟันกรามที่อยู่บริเวณด้านใน

และมีหลุมร่องฟันลึก ส่งผลให้การเข้าถึงและทำความสะอาดทำได้ยากกว่าฟันหน้า จึงควรเน้นการฝึกทักษะการแปรงบริเวณฟันกรามและหลุมร่องฟันเป็นพิเศษ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการควบคุมคราบจุลินทรีย์ในระยะต่อ

ไป

  จากการเปรียบเทียบประเมินผลการแปรงฟัน ก่อนและหลังการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุแปรงฟัน สะอาดขึ้น โดยดูจากค่าดัชนีวัดคราบจุลินทรีย์ที่ลดลง

-