โครงการส่งเสริมทันตสุขภาพและป้องกันโรคในช่องปากผู้สูงอายุ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2569
| กิจกรรม | ระยะเวลา | เป้าหมาย/วิธีการ | ผลการดำเนินงาน | ปัญหา/อุปสรรค/แนวทางแก้ไข | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ตามแผน | ปฏิบัติจริง | ตามแผน | ปฏิบัติจริง | ตามแผน | ปฏิบัติจริง | |||
| 1. | กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ จำนวน 2 รุ่น | 4 ส.ค. 2569 | 4 ส.ค. 2569 | รุ่นที่ 1
|
ขั้นเตรียมการ
1. กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ - ให้ความรู้เรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้อง - ให้ความรู้เรื่องตรวจสุขภาพช่องปาก และตรวจคัดกรองโรคในช่องปากเบื้องต้น - สอนทักษะในการแปรงฟันอย่างถูกวิธี โดยใช้สีย้อมคราบจุลินทรีย์ - ฝึกปฏิบัติการตรวจคัดกรองสุขภาพช่องปาก โดยใช้เครื่องมือทางทันตสาธารณสุข - ฝึกปฏิบัติการใช้เครื่องมือในการทดสอบวัดความหวาน โดยเครื่องวัดความหวาน (Brix Refractometer) - ติดตามและส่งต่อ กลุ่มเป้าหมายที่ตรวจคัดกรอง พบมีความผิดปกติเพื่อเข้ารับการรักษาที่เหมาะสม - สรุปผลการดำเนินงานและคืนข้อมูลเพื่อวิเคราะห์การดำเนินงานต่อไป 2. ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ผ่านสื่อต่างๆ 3. ให้บริการตรวจสุขภาพช่องปาก และแจ้งผลการตรวจตรวจสุขภาพช่องปากแก่ผู้เข้าร่วมอบรม 4. ประเมินผลการดำเนินงาน |
- |
กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ เพื่อให้ผู้สูงอายุมีความรู้ที่ถูกต้องในเรื่องการดูแลสุขภาพช่องปาก ตรวจคัดกรองโรคในช่องปากเบื้องต้นได้ และมีทักษะในการแปรงฟันอย่างถูกวิธีตลอดจนมีระดับ ค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์(Plaque index)ลดลง โดยการใช้เจลย้อมสีฟัน เป็นตัววัดคราบจุลินทรีย์ โดยแปรงฟัน 2 นาที บีบยาสีฟันบริมาณเต็มแปรงสีฟัน เมื่อแปรงฟันเสร็จจะหยดเจลย้อมสีฟันให้คนละ 1 หยดบนแปรงสีฟันของ ทุกคน จากนั้นป้ายเจลให้ติดฟันทั่วทุกซี่ ทุกด้าน และบ้วนน้ำ 1 ครั้ง เมื่อบ้วนน้ำเสร็จแล้วก็ตรวจประสิทธิภาพการแปรงฟันโดยทันตบุคลากร หากเจลย้อมสียังติดบนตัวฟัน แสดงว่ายังแปรงฟันไม่สะอาด เกณฑ์การประเมินคราบจุลินทรีย์(Plaque Index) 0 ไม่พบคราบจุลินทรีย์หรือคราบติดสีบนผิวฟัน 1 มีคราบจุลินทรีย์น้อยกว่า 1 ใน 3 ของผิวฟัน 2 มีคราบจุลินทรีย์มากกว่า 1 ใน 3 แต่ไม่เกิน 2 ใน 3 ของผิวฟัน 3 มีคราบจุลินทรีย์มากกว่า 2 ใน 3 ของผิวฟัน จำนวน 125 คน ได้จัดกิจกรรมวันที่ 4 และ 5 สิงหาคม 2568 เวลา 08.30 – 16.30 น. ณ โรงเรียน อสม. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลควนโดน โดยเชิญวิทยากรจาก โรงพยาบาลควนโดน คุณกาญจนา อินทอง ตำแหน่ง ทันตแพทย์ชำนาญการพิเศษ และคุณกูอัสมา สัญญา ตำแหน่ง เจ้าพนักงานทันตสาธารณสุขชำนาญงาน เป็นวิทยากรบรรยาย ในการประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่องเรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ ถูกต้อง มีกิจกรรมดังนี้ 1.1.1 ผู้สูงอายุ จำนวน 125 คน ลงทะเบียน และแบบทำประเมินก่อนการอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ ความรู้ที่จำเป็น ด้านทันตสุขภาพผู้สูงอายุ (10 คะแนน) คำชี้แจง โปรดทำเครื่องหมาย / หรือ × หน้าข้อความต่อไปนี้ (ข้อละ 1 คะแนน) .............. 1. ผู้สูงอายุควรแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง และนานครั้งละ 2 นาทีขึ้นไป .............. 2. เมื่อไม่มีฟันเหลืออยู่เลย (เหงือกเปล่า) ก็ไม่จำเป็นต้องทำความสะอาดช่องปากอีกต่อไป .............. 3. การใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ ช่วยป้องกันฟันผุบริเวณรากฟันของผู้สูงอายุได้ .............. 4. ไม้จิ้มฟันปลายแหลม เป็นอุปกรณ์ที่ดีที่สุดในการทำความสะอาดซอกฟันผู้สูงอายุ .............. 5. อาการปากแห้ง น้ำลายน้อย เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ผู้สูงอายุฟันผุได้ง่ายขึ้น .............. 6. ผู้สูงอายุที่เป็นโรคเบาหวาน มีโอกาสเกิดโรคเหงือกอักเสบรุนแรงได้มากกว่าคนปกติ .............. 7. ควรใส่ฟันเทียม (ฟันปลอม) นอนตอนกลางคืน เพื่อป้องกันไม่ให้เหงือกยุบตัว .............. 8. การทำความสะอาดฟันเทียม ควรใช้แปรงสีฟันร่วมกับยาสีฟันสูตรไวท์เทนนิ่ง (สูตรฟันขาว) .............. 9. อาการเคี้ยวอาหารลำบากเนื่องจากปัญหาฟัน ส่งผลให้ผู้สูงอายุเสี่ยงต่อภาวะขาดสารอาหาร .............. 10. หากไม่มีอาการปวดหรือเสียวฟัน ผู้สูงอายุก็ไม่จำเป็นต้องไปพบทันตแพทย์ จากการประเมินความรู้พื้นฐานของผู้เข้าร่วมโครงการก่อนการให้ความรู้ (จำนวน 125 คน) พบว่า ผู้เข้าร่วมโครงการส่วนใหญ่ยังขาดความรู้ความเข้าใจในระดับค่อนข้างมาก โดยมีรายละเอียดสรุปได้ดังนี้ สัดส่วนการตอบผิดสูง: ในทุกข้อคำถาม (ข้อ 1 - 10) มีจำนวนผู้ตอบผิดมากกว่าผู้ตอบถูกอย่างชัดเจน คิดเป็นอัตราตอบผิดอยู่ระหว่าง ร้อยละ 55.4 – 96.0 อัตราการตอบถูกต่ำ: กลุ่มตัวอย่างมีอัตราการตอบถูกต้องเฉลี่ยอยู่ในระดับต่ำเพียง ร้อยละ 4.0 – 45.6 เท่านั้น ประเด็นคำถามที่ตอบผิดมากที่สุด (ขาดความรู้มากที่สุด 3 อันดับแรก) ข้อ 8: ตอบผิดสูงที่สุดถึง 120 คน (ร้อยละ 96.0) โดยมีผู้ตอบถูกเพียง 5 คน (ร้อยละ 4.0) ข้อ 9: ตอบผิด 112 คน (ร้อยละ 89.6) โดยมีผู้ตอบถูกเพียง 13 คน (ร้อยละ 10.4) ข้อ 3: ตอบผิด 110 คน (ร้อยละ 88.0) โดยมีผู้ตอบถูกเพียง 15 คน (ร้อยละ 12.0) (รวมถึงข้อ 1 ที่มีผู้ตอบผิดสูงถึง 104 คน คิดเป็นร้อยละ 83.2) ประเด็นคำถามที่มีผู้ตอบถูกมากที่สุด (มีความรู้เดิมปานกลาง) ข้อ 6: มีผู้ตอบถูกมากที่สุด 57 คน (ร้อยละ 45.6) และตอบผิด 68 คน (ร้อยละ 54.4) ข้อ 7: มีผู้ตอบถูก 56 คน (ร้อยละ 44.8) และตอบผิด 69 คน (ร้อยละ 55.2) ข้อ 5: มีผู้ตอบถูก 53 คน (ร้อยละ 42.4) และตอบผิด 72 คน (ร้อยละ 57.6) จากการประเมินความรู้พื้นฐานของกลุ่มเป้าหมายก่อนการเข้าร่วมกิจกรรม (จำนวน 125 คน) พบว่า กลุ่มเป้าหมายส่วนใหญ่ยังมีความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับต่ำ โดยทุกข้อคำถามมีสัดส่วนผู้ตอบผิดมากกว่าร้อยละ 50.0 (อยู่ระหว่างร้อยละ 55.4 – 96.0) และมีสัดส่วนผู้ตอบถูกเฉลี่ยเพียงร้อยละ 4.0 – 45.6 เท่านั้น โดยเฉพาะในข้อคำถามที่ 8, 9 และ 3 ที่มีผู้ตอบผิดสูงถึงร้อยละ 96.0, 89.6 และ 88.0 ตามลำดับ จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุก่อนเข้าร่วมการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุยังมีปริมาณคราบจุลินทรีย์ในช่องปากอยู่ในระดับปานกลางถึงค่อนข้างสูง โดยมีค่าเฉลี่ยรวมอยู่ที่ 1.82 ซึ่งมี รายละเอียดจำแนกตามซี่ฟัน ดังนี้:
ฟันซี่ 26 (ฟันกรามใหญ่บนซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์สูงที่สุด เท่ากับ 2.25 ฟันซี่ 16 (ฟันกรามใหญ่บนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 2.24 ฟันซี่ 46 (ฟันกรามใหญ่ล่างขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 2.22 ข้อสังเกต: ฟันกลุ่มกรามใหญ่ (ซี่ 16, 26, 46 และ 36) มีการสะสมของคราบจุลินทรีย์สูงกว่าฟันหน้าอย่างเห็นได้ชัด (ค่ามากกว่า 1.80 ขึ้นไป) เนื่องจากเป็นตำแหน่งที่ทำความสะอาดได้ยากและมักแปรงฟันเข้าไม่ถึง
ฟันซี่ 31 (ฟันหน้าตัดล่างซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด เท่ากับ 1.04 ฟันซี่ 11 (ฟันหน้าตัดบนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 1.34 จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุก่อนได้รับการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีค่าเฉลี่ยคราบจุลินทรีย์สะสมในช่องปากอยู่ที่ 1.82 โดยพบการสะสมของคราบจุลินทรีย์สูงที่สุดใน กลุ่มฟันกราม ได้แก่ ฟันซี่ 26 (2.25), ซี่ 16 (2.24) และซี่ 46 (2.22) ตามลำดับ ในขณะที่กลุ่มฟันหน้าสะสมคราบจุลินทรีย์น้อยกว่า ได้แก่ ฟันซี่ 31 (1.04) และซี่ 11 (1.34) สะท้อนให้เห็นว่าผู้สูงอายุยังขาดทักษะการ ทำความสะอาดฟันในบริเวณฟันกรามที่เป็นจุดอับได้อย่างทั่วถึง 1.1.2 มีการอบรมให้ความรู้เรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้องมีความรู้ที่ถูกต้องในเรื่องการดูแลสุขภาพช่องปาก ตรวจคัดกรองโรคในช่องปากเบื้องต้นได้ มีทักษะในการแปรงฟันอย่างถูกวิธีตลอดจน มีระดับค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์(Plaque index) ลดลง 1.1.3 มีการสาธิต และฝึกปฏิบัติเรื่องการทดสอบความหวานใช้ เครื่องวัดความหวาน (Brix Refractometer) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่วัดปริมาณของแข็งที่ละลายในของเหลว โดยเฉพาะน้ำตาลซูโครส ผ่านการวัด การหักเหของ แสง (Refractive Index) และแสดงผลเป็น องศาบริกซ์ (°Bx)
1.1.4 ผู้สูงอายุ จำนวน 125 คน ทำแบบทำประเมินหลังการอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ การประเมินผลจากการทดสอบความรู้หลังการประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่อง ปากที่ถูกต้อง โดยส่วนใหญ่อยู่ในระดับดีมาก และเมื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของคะแนนก่อนและคะแนนหลังการประชุม พบว่า มีความแตกต่างกัน จึงสรุปได้ว่า ผู้สูงอายุที่อบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพ มีความรู้ในเรื่อง โรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้อง เพิ่มขึ้น ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวได้รับความสนใจ และความร่วมมือจากผู้เข้าร่วมประชุมเป็นอย่างดี จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ หลังเข้าร่วมการอบรมให้ความรู้ (จำนวนกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 125 คน) พบว่า ผู้สูงอายุมีความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับดีมากถึงดีเยี่ยม โดยมีรายละเอียดสรุปได้ดังนี้:
• อัตราการตอบถูกสูงมาก: ผู้เข้าร่วมการอบรมมีสัดส่วนการตอบคำถามถูกต้องสูงถึง ร้อยละ 79.2 – 100.0 ในทุกข้อคำถาม • อัตราการตอบผิดต่ำมาก: มีผู้ตอบคำถามผิดเพียง ร้อยละ 0.0 – 20.0 เท่านั้น สะท้อนว่าผู้เข้าร่วมโครงการได้รับความรู้และเข้าใจเนื้อหาเป็นอย่างดี
มีข้อคำถามที่ผู้สูงอายุทุกคน (125 คน คิดเป็นร้อยละ 100.0) สามารถตอบได้ถูกต้องทั้งหมด จำนวน 5 ข้อ ได้แก่:
• ข้อ 1: ตอบถูก 123 คน (ร้อยละ 98.4) (ตอบผิดเพียง 2 คน คิดเป็นร้อยละ 1.6) • ข้อ 9: ตอบถูก 121 คน (ร้อยละ 96.8) (ตอบผิดเพียง 4 คน คิดเป็นร้อยละ 3.2) • ข้อ 8: ตอบถูก 118 คน (ร้อยละ 94.4) (ตอบผิดเพียง 7 คน คิดเป็นร้อยละ 5.6) • ข้อ 4: ตอบถูก 100 คน (ร้อยละ 80.0) และข้อ 3 ตอบถูก 99 คน (ร้อยละ 79.2) ตามลำดับ จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุหลังได้รับการอบรม (จำนวน 125 คน) พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความรู้ความเข้าใจเพิ่มขึ้นอยู่ในระดับดีเยี่ยม โดยมีอัตราการตอบถูกต้องในภาพรวมสูงถึงร้อยละ 79.2 – 100.0 ซึ่งมีข้อคำถามจำนวนถึง 5 ข้อ (ได้แก่ ข้อ 2, 5, 6, 7 และ 10) ที่ผู้เข้าร่วมการอบรมทุกคนสามารถตอบได้ถูกต้องทั้งหมดคิดเป็นร้อยละ 100.0 และมีผู้ตอบถูกต้องในข้ออื่นๆ เกือบทั้งหมด (ร้อยละ 79.2 ขึ้นไป) ผลการประเมินดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าการดำเนินกิจกรรมให้ความรู้บรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการในการสร้างความรู้ความเข้าใจด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุได้อย่างมีประสิทธิภาพ สรุปผลการประเมินความรู้ทันตสุขภาพผู้สูงอายุ จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ ก่อนและหลังการเข้าร่วมอบรม (จำนวนทั้งหมด 125 คน) สรุปผลได้ดังนี้:
• ก่อนให้ความรู้: ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความรู้เรื่องทันตสุขภาพในระดับต่ำ โดยตอบคำถามถูกต้องเฉลี่ยเพียง 10 - 49% ในเกือบทุกข้อของข้อสอบ • หลังให้ความรู้: ผู้สูงอายุมีความรู้เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยมีอัตราการตอบถูกต้องสูงถึง 79.2 - 100% ในทุกข้อคำถาม
หลังการอบรม ผู้สูงอายุทุกคน (125 คน คิดเป็น ร้อยละ 100) สามารถตอบคำถามได้ถูกต้องทั้งหมดใน 5 ประเด็น ได้แก่:
• ข้อ 8: ก่อนอบรมมีผู้ตอบถูกเพียง 5 คน (ร้อยละ 4.0) แต่หลังอบรมมีผู้ตอบถูกเพิ่มเป็น 118 คน (ร้อยละ 94.4) ซึ่งถือเป็นข้อที่มีอัตราการพัฒนาของความรู้เพิ่มขึ้นสูงที่สุด • ข้อ 9: ก่อนอบรมตอบถูกเพียง 13 คน (ร้อยละ 10.4) เพิ่มขึ้นเป็น 121 คน (ร้อยละ 96.8) • ข้อ 10: ก่อนอบรมตอบถูกเพียง 21 คน (ร้อยละ 16.8) เพิ่มขึ้นเป็น 123 คน (ร้อยละ 98.4) จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ พบว่า หลังได้รับความรู้อบรมทันตสุขภาพ ผู้สูงอายุมีความรู้เพิ่มขึ้นในทุกข้อคำถามอย่างมีนัยสำคัญ โดยก่อนการอบรมผู้สูงอายุมีสัดส่วนการตอบถูกเฉลี่ยอยู่ระหว่าง ร้อยละ 4.0 – 45.6 แต่ภายหลังการอบรม สัดส่วนผู้ตอบถูกต้องเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 79.2 – 100.0 โดยมีถึง 5 ข้อคำถามที่ผู้สูงอายุสามารถตอบถูกได้ทั้งหมดร้อยละ 100 สะท้อนให้เห็นว่าการจัดอบรมให้ความรู้ประสบความ สำเร็จในการสร้างความรู้ความเข้าใจด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุอย่างมีประสิทธิภาพ จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุ หลังเข้าร่วมการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีปริมาณคราบจุลินทรีย์ในช่องปากลดลงให้อยู่ในระดับต่ำอย่างชัดเจน โดยมีค่าเฉลี่ยรวมทุกซี่ฟันเหลือ เพียง 0.61 ซึ่งมีรายละเอียดจำแนกตามซี่ฟัน ดังนี้:
ระดับคราบจุลินทรีย์ต่ำลงอย่างเห็นได้ชัด: ทุกซี่ฟันมีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำกว่า 1.00 ทั้งหมด สะท้อนให้เห็นถึงประสิทธิภาพในการดูแลทำความสะอาดช่องปากที่ดีขึ้นหลังได้รับการอบรม
ฟันซี่ 31 (ฟันหน้าตัดล่างซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด เท่ากับ 0.30 ฟันซี่ 11 (ฟันหน้าตัดบนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.31 ฟันซี่ 26 (ฟันกรามใหญ่บนซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.63
ฟันซี่ 46 (ฟันกรามใหญ่ล่างขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.95 ฟันซี่ 16 (ฟันกรามใหญ่บนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.74 ฟันซี่ 36 (ฟันกรามใหญ่ล่างซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.71 ข้อสังเกต: แม้ว่ากลุ่มฟันกราม (ซี่ 46, 16 และ 36) จะยังคงมีค่าดัชนีสูงกว่ากลุ่มฟันหน้าเล็กน้อย แต่ค่าดัชนีทั้งหมดก็ได้รับการควบคุมให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำ (ต่ำกว่า 1.00) ได้เรียบร้อยแล้ว จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุหลังได้รับการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีสุขอนามัยในช่องปากที่ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยมีค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์รวมลดลงเหลือเพียง 0.61 และมีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำกว่า 1.00 ในทุกซี่ฟันที่ทำการประเมิน โดยฟันซี่ที่มีปริมาณคราบจุลินทรีย์น้อยที่สุดคือ ฟันซี่ 31 (0.30) และซี่ 11 (0.31) ตามลำดับ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าผู้สูงอายุสามารถนำความรู้และทักษะการ แปรงฟันที่ได้รับไปปฏิบัติจริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุ เปรียบเทียบระหว่างก่อนเข้าร่วมการอบรมและหลังได้รับการอบรม พบว่า ปริมาณคราบจุลินทรีย์สะสมในช่องปากของผู้สูงอายุลดลงอย่าง เห็นได้ชัดในทุกซี่ฟัน โดยมีรายละเอียดสรุปได้ดังนี้:
• ก่อนเข้ารับการอบรม: ค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์สะสมรวมทุกซี่ฟันอยู่ที่ 1.82 (อยู่ในระดับปานกลางถึงค่อนข้างสูง) • หลังได้รับการอบรม: ค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์สะสมรวมทุกซี่ฟันลดลงเหลือเพียง 0.61 (ลดลงเฉลี่ย 1.21) แสดงถึงสุขอนามัยในช่องปากที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
ข้อสังเกต: กลุ่มฟันกรามใหญ่ (ซี่ 16, 26, 36, 46) ซึ่งเดิมเคยเป็นจุดที่มีคราบจุลินทรีย์สะสมสูงที่สุดเนื่องจากแปรงทำความสะอาดได้ยาก มีอัตราการลดลงของคราบจุลินทรีย์มากที่สุด สะท้อนว่าผู้สูงอายุสามารถปรับเปลี่ยน พฤติกรรมและทำความสะอาดบริเวณฟันกรามได้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
• ฟันซี่ 31: มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด เหลือเพียง 0.30 (จากเดิม 1.04) • ฟันซี่ 11: มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เหลือเพียง 0.31 (จากเดิม 1.34)
ลงจาก 1.82 เหลือเพียง 0.61 โดยลดลงอย่างชัดเจนในทุกซี่ฟันที่ทำการประเมิน โดยเฉพาะในกลุ่มฟันกราม เช่น ฟันซี่ 26 ที่ลดลงมากที่สุดถึง 1.62 (จาก 2.25 เหลือ 0.63) และซี่ 16 ลดลง 1.50 (จาก 2.24 เหลือ 0.74) แสดงให้เห็นว่าการอบรมสาธิตและฝึกปฏิบัติการดูแลสุขอนามัยในช่องปากสามารถช่วยให้ผู้สูงอายุเกิดทักษะการแปรงฟันที่ถูกต้อง และลดการสะสมของคราบจุลินทรีย์ในช่องปากได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสบผลสำเร็จ ตามเป้าหมายของโครงการ จากการประเมินประสิทธิผลการแปรงฟันภายหลังการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีประสิทธิภาพในการทำความสะอาดช่องปากดีขึ้น โดยพิจารณาจากค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ที่ลดลง อย่างไรก็ตาม ยังคงพบคราบจุลินทรีย์ บริเวณฟันกราม โดยเฉพาะซี่ 46, 16, 36 และ 26 มากกว่าบริเวณฟันหน้า ขณะที่ฟันหน้าซี่ 11 และ 31 พบการติดสีของคราบจุลินทรีย์น้อยมาก ทั้งนี้ อาจเนื่องมาจากลักษณะทางกายวิภาคของฟันกรามที่อยู่บริเวณด้านใน และมีหลุมร่องฟันลึก ส่งผลให้การเข้าถึงและทำความสะอาดทำได้ยากกว่าฟันหน้า จึงควรเน้นการฝึกทักษะการแปรงบริเวณฟันกรามและหลุมร่องฟันเป็นพิเศษ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการควบคุมคราบจุลินทรีย์ในระยะต่อ ไป จากการเปรียบเทียบประเมินผลการแปรงฟัน ก่อนและหลังการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุแปรงฟัน สะอาดขึ้น โดยดูจากค่าดัชนีวัดคราบจุลินทรีย์ที่ลดลง |
- |
| 2. | กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ จำนวน 2 รุ่น | 5 ส.ค. 2569 | 5 ส.ค. 2569 | รุ่นที่ 2
|
ขั้นเตรียมการ
1. กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ - ให้ความรู้เรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้อง - ให้ความรู้เรื่องตรวจสุขภาพช่องปาก และตรวจคัดกรองโรคในช่องปากเบื้องต้น - สอนทักษะในการแปรงฟันอย่างถูกวิธี โดยใช้สีย้อมคราบจุลินทรีย์ - ฝึกปฏิบัติการตรวจคัดกรองสุขภาพช่องปาก โดยใช้เครื่องมือทางทันตสาธารณสุข - ฝึกปฏิบัติการใช้เครื่องมือในการทดสอบวัดความหวาน โดยเครื่องวัดความหวาน (Brix Refractometer) - ติดตามและส่งต่อ กลุ่มเป้าหมายที่ตรวจคัดกรอง พบมีความผิดปกติเพื่อเข้ารับการรักษาที่เหมาะสม - สรุปผลการดำเนินงานและคืนข้อมูลเพื่อวิเคราะห์การดำเนินงานต่อไป 2. ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ผ่านสื่อต่างๆ 3. ให้บริการตรวจสุขภาพช่องปาก และแจ้งผลการตรวจตรวจสุขภาพช่องปากแก่ผู้เข้าร่วมอบรม 4. ประเมินผลการดำเนินงาน |
- |
กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ เพื่อให้ผู้สูงอายุมีความรู้ที่ถูกต้องในเรื่องการดูแลสุขภาพช่องปาก ตรวจคัดกรองโรคในช่องปากเบื้องต้นได้ และมีทักษะในการแปรงฟันอย่างถูกวิธีตลอดจนมีระดับ ค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์(Plaque index)ลดลง โดยการใช้เจลย้อมสีฟัน เป็นตัววัดคราบจุลินทรีย์ โดยแปรงฟัน 2 นาที บีบยาสีฟันบริมาณเต็มแปรงสีฟัน เมื่อแปรงฟันเสร็จจะหยดเจลย้อมสีฟันให้คนละ 1 หยดบนแปรงสีฟันของ ทุกคน จากนั้นป้ายเจลให้ติดฟันทั่วทุกซี่ ทุกด้าน และบ้วนน้ำ 1 ครั้ง เมื่อบ้วนน้ำเสร็จแล้วก็ตรวจประสิทธิภาพการแปรงฟันโดยทันตบุคลากร หากเจลย้อมสียังติดบนตัวฟัน แสดงว่ายังแปรงฟันไม่สะอาด เกณฑ์การประเมินคราบจุลินทรีย์(Plaque Index) 0 ไม่พบคราบจุลินทรีย์หรือคราบติดสีบนผิวฟัน 1 มีคราบจุลินทรีย์น้อยกว่า 1 ใน 3 ของผิวฟัน 2 มีคราบจุลินทรีย์มากกว่า 1 ใน 3 แต่ไม่เกิน 2 ใน 3 ของผิวฟัน 3 มีคราบจุลินทรีย์มากกว่า 2 ใน 3 ของผิวฟัน จำนวน 125 คน ได้จัดกิจกรรมวันที่ 4 และ 5 สิงหาคม 2568 เวลา 08.30 – 16.30 น. ณ โรงเรียน อสม. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลควนโดน โดยเชิญวิทยากรจาก โรงพยาบาลควนโดน คุณกาญจนา อินทอง ตำแหน่ง ทันตแพทย์ชำนาญการพิเศษ และคุณกูอัสมา สัญญา ตำแหน่ง เจ้าพนักงานทันตสาธารณสุขชำนาญงาน เป็นวิทยากรบรรยาย ในการประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่องเรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ ถูกต้อง มีกิจกรรมดังนี้ 1.1.1 ผู้สูงอายุ จำนวน 125 คน ลงทะเบียน และแบบทำประเมินก่อนการอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ ความรู้ที่จำเป็น ด้านทันตสุขภาพผู้สูงอายุ (10 คะแนน) คำชี้แจง โปรดทำเครื่องหมาย / หรือ × หน้าข้อความต่อไปนี้ (ข้อละ 1 คะแนน) .............. 1. ผู้สูงอายุควรแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง และนานครั้งละ 2 นาทีขึ้นไป .............. 2. เมื่อไม่มีฟันเหลืออยู่เลย (เหงือกเปล่า) ก็ไม่จำเป็นต้องทำความสะอาดช่องปากอีกต่อไป .............. 3. การใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ ช่วยป้องกันฟันผุบริเวณรากฟันของผู้สูงอายุได้ .............. 4. ไม้จิ้มฟันปลายแหลม เป็นอุปกรณ์ที่ดีที่สุดในการทำความสะอาดซอกฟันผู้สูงอายุ .............. 5. อาการปากแห้ง น้ำลายน้อย เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ผู้สูงอายุฟันผุได้ง่ายขึ้น .............. 6. ผู้สูงอายุที่เป็นโรคเบาหวาน มีโอกาสเกิดโรคเหงือกอักเสบรุนแรงได้มากกว่าคนปกติ .............. 7. ควรใส่ฟันเทียม (ฟันปลอม) นอนตอนกลางคืน เพื่อป้องกันไม่ให้เหงือกยุบตัว .............. 8. การทำความสะอาดฟันเทียม ควรใช้แปรงสีฟันร่วมกับยาสีฟันสูตรไวท์เทนนิ่ง (สูตรฟันขาว) .............. 9. อาการเคี้ยวอาหารลำบากเนื่องจากปัญหาฟัน ส่งผลให้ผู้สูงอายุเสี่ยงต่อภาวะขาดสารอาหาร .............. 10. หากไม่มีอาการปวดหรือเสียวฟัน ผู้สูงอายุก็ไม่จำเป็นต้องไปพบทันตแพทย์ จากการประเมินความรู้พื้นฐานของผู้เข้าร่วมโครงการก่อนการให้ความรู้ (จำนวน 125 คน) พบว่า ผู้เข้าร่วมโครงการส่วนใหญ่ยังขาดความรู้ความเข้าใจในระดับค่อนข้างมาก โดยมีรายละเอียดสรุปได้ดังนี้ สัดส่วนการตอบผิดสูง: ในทุกข้อคำถาม (ข้อ 1 - 10) มีจำนวนผู้ตอบผิดมากกว่าผู้ตอบถูกอย่างชัดเจน คิดเป็นอัตราตอบผิดอยู่ระหว่าง ร้อยละ 55.4 – 96.0 อัตราการตอบถูกต่ำ: กลุ่มตัวอย่างมีอัตราการตอบถูกต้องเฉลี่ยอยู่ในระดับต่ำเพียง ร้อยละ 4.0 – 45.6 เท่านั้น ประเด็นคำถามที่ตอบผิดมากที่สุด (ขาดความรู้มากที่สุด 3 อันดับแรก) ข้อ 8: ตอบผิดสูงที่สุดถึง 120 คน (ร้อยละ 96.0) โดยมีผู้ตอบถูกเพียง 5 คน (ร้อยละ 4.0) ข้อ 9: ตอบผิด 112 คน (ร้อยละ 89.6) โดยมีผู้ตอบถูกเพียง 13 คน (ร้อยละ 10.4) ข้อ 3: ตอบผิด 110 คน (ร้อยละ 88.0) โดยมีผู้ตอบถูกเพียง 15 คน (ร้อยละ 12.0) (รวมถึงข้อ 1 ที่มีผู้ตอบผิดสูงถึง 104 คน คิดเป็นร้อยละ 83.2) ประเด็นคำถามที่มีผู้ตอบถูกมากที่สุด (มีความรู้เดิมปานกลาง) ข้อ 6: มีผู้ตอบถูกมากที่สุด 57 คน (ร้อยละ 45.6) และตอบผิด 68 คน (ร้อยละ 54.4) ข้อ 7: มีผู้ตอบถูก 56 คน (ร้อยละ 44.8) และตอบผิด 69 คน (ร้อยละ 55.2) ข้อ 5: มีผู้ตอบถูก 53 คน (ร้อยละ 42.4) และตอบผิด 72 คน (ร้อยละ 57.6) จากการประเมินความรู้พื้นฐานของกลุ่มเป้าหมายก่อนการเข้าร่วมกิจกรรม (จำนวน 125 คน) พบว่า กลุ่มเป้าหมายส่วนใหญ่ยังมีความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับต่ำ โดยทุกข้อคำถามมีสัดส่วนผู้ตอบผิดมากกว่าร้อยละ 50.0 (อยู่ระหว่างร้อยละ 55.4 – 96.0) และมีสัดส่วนผู้ตอบถูกเฉลี่ยเพียงร้อยละ 4.0 – 45.6 เท่านั้น โดยเฉพาะในข้อคำถามที่ 8, 9 และ 3 ที่มีผู้ตอบผิดสูงถึงร้อยละ 96.0, 89.6 และ 88.0 ตามลำดับ จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุก่อนเข้าร่วมการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุยังมีปริมาณคราบจุลินทรีย์ในช่องปากอยู่ในระดับปานกลางถึงค่อนข้างสูง โดยมีค่าเฉลี่ยรวมอยู่ที่ 1.82 ซึ่งมี รายละเอียดจำแนกตามซี่ฟัน ดังนี้:
ฟันซี่ 26 (ฟันกรามใหญ่บนซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์สูงที่สุด เท่ากับ 2.25 ฟันซี่ 16 (ฟันกรามใหญ่บนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 2.24 ฟันซี่ 46 (ฟันกรามใหญ่ล่างขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 2.22 ข้อสังเกต: ฟันกลุ่มกรามใหญ่ (ซี่ 16, 26, 46 และ 36) มีการสะสมของคราบจุลินทรีย์สูงกว่าฟันหน้าอย่างเห็นได้ชัด (ค่ามากกว่า 1.80 ขึ้นไป) เนื่องจากเป็นตำแหน่งที่ทำความสะอาดได้ยากและมักแปรงฟันเข้าไม่ถึง
ฟันซี่ 31 (ฟันหน้าตัดล่างซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด เท่ากับ 1.04 ฟันซี่ 11 (ฟันหน้าตัดบนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 1.34 จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุก่อนได้รับการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีค่าเฉลี่ยคราบจุลินทรีย์สะสมในช่องปากอยู่ที่ 1.82 โดยพบการสะสมของคราบจุลินทรีย์สูงที่สุดใน กลุ่มฟันกราม ได้แก่ ฟันซี่ 26 (2.25), ซี่ 16 (2.24) และซี่ 46 (2.22) ตามลำดับ ในขณะที่กลุ่มฟันหน้าสะสมคราบจุลินทรีย์น้อยกว่า ได้แก่ ฟันซี่ 31 (1.04) และซี่ 11 (1.34) สะท้อนให้เห็นว่าผู้สูงอายุยังขาดทักษะการ ทำความสะอาดฟันในบริเวณฟันกรามที่เป็นจุดอับได้อย่างทั่วถึง 1.1.2 มีการอบรมให้ความรู้เรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้องมีความรู้ที่ถูกต้องในเรื่องการดูแลสุขภาพช่องปาก ตรวจคัดกรองโรคในช่องปากเบื้องต้นได้ มีทักษะในการแปรงฟันอย่างถูกวิธีตลอดจน มีระดับค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์(Plaque index) ลดลง 1.1.3 มีการสาธิต และฝึกปฏิบัติเรื่องการทดสอบความหวานใช้ เครื่องวัดความหวาน (Brix Refractometer) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่วัดปริมาณของแข็งที่ละลายในของเหลว โดยเฉพาะน้ำตาลซูโครส ผ่านการวัด การหักเหของ แสง (Refractive Index) และแสดงผลเป็น องศาบริกซ์ (°Bx)
1.1.4 ผู้สูงอายุ จำนวน 125 คน ทำแบบทำประเมินหลังการอบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ การประเมินผลจากการทดสอบความรู้หลังการประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่องโรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่อง ปากที่ถูกต้อง โดยส่วนใหญ่อยู่ในระดับดีมาก และเมื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของคะแนนก่อนและคะแนนหลังการประชุม พบว่า มีความแตกต่างกัน จึงสรุปได้ว่า ผู้สูงอายุที่อบรมเชิงปฏิบัติการด้านทันตสุขภาพ มีความรู้ในเรื่อง โรคในช่องปาก และการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้อง เพิ่มขึ้น ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวได้รับความสนใจ และความร่วมมือจากผู้เข้าร่วมประชุมเป็นอย่างดี จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ หลังเข้าร่วมการอบรมให้ความรู้ (จำนวนกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 125 คน) พบว่า ผู้สูงอายุมีความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับดีมากถึงดีเยี่ยม โดยมีรายละเอียดสรุปได้ดังนี้:
• อัตราการตอบถูกสูงมาก: ผู้เข้าร่วมการอบรมมีสัดส่วนการตอบคำถามถูกต้องสูงถึง ร้อยละ 79.2 – 100.0 ในทุกข้อคำถาม • อัตราการตอบผิดต่ำมาก: มีผู้ตอบคำถามผิดเพียง ร้อยละ 0.0 – 20.0 เท่านั้น สะท้อนว่าผู้เข้าร่วมโครงการได้รับความรู้และเข้าใจเนื้อหาเป็นอย่างดี
มีข้อคำถามที่ผู้สูงอายุทุกคน (125 คน คิดเป็นร้อยละ 100.0) สามารถตอบได้ถูกต้องทั้งหมด จำนวน 5 ข้อ ได้แก่:
• ข้อ 1: ตอบถูก 123 คน (ร้อยละ 98.4) (ตอบผิดเพียง 2 คน คิดเป็นร้อยละ 1.6) • ข้อ 9: ตอบถูก 121 คน (ร้อยละ 96.8) (ตอบผิดเพียง 4 คน คิดเป็นร้อยละ 3.2) • ข้อ 8: ตอบถูก 118 คน (ร้อยละ 94.4) (ตอบผิดเพียง 7 คน คิดเป็นร้อยละ 5.6) • ข้อ 4: ตอบถูก 100 คน (ร้อยละ 80.0) และข้อ 3 ตอบถูก 99 คน (ร้อยละ 79.2) ตามลำดับ จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุหลังได้รับการอบรม (จำนวน 125 คน) พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความรู้ความเข้าใจเพิ่มขึ้นอยู่ในระดับดีเยี่ยม โดยมีอัตราการตอบถูกต้องในภาพรวมสูงถึงร้อยละ 79.2 – 100.0 ซึ่งมีข้อคำถามจำนวนถึง 5 ข้อ (ได้แก่ ข้อ 2, 5, 6, 7 และ 10) ที่ผู้เข้าร่วมการอบรมทุกคนสามารถตอบได้ถูกต้องทั้งหมดคิดเป็นร้อยละ 100.0 และมีผู้ตอบถูกต้องในข้ออื่นๆ เกือบทั้งหมด (ร้อยละ 79.2 ขึ้นไป) ผลการประเมินดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าการดำเนินกิจกรรมให้ความรู้บรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการในการสร้างความรู้ความเข้าใจด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุได้อย่างมีประสิทธิภาพ สรุปผลการประเมินความรู้ทันตสุขภาพผู้สูงอายุ จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ ก่อนและหลังการเข้าร่วมอบรม (จำนวนทั้งหมด 125 คน) สรุปผลได้ดังนี้:
• ก่อนให้ความรู้: ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความรู้เรื่องทันตสุขภาพในระดับต่ำ โดยตอบคำถามถูกต้องเฉลี่ยเพียง 10 - 49% ในเกือบทุกข้อของข้อสอบ • หลังให้ความรู้: ผู้สูงอายุมีความรู้เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยมีอัตราการตอบถูกต้องสูงถึง 79.2 - 100% ในทุกข้อคำถาม
หลังการอบรม ผู้สูงอายุทุกคน (125 คน คิดเป็น ร้อยละ 100) สามารถตอบคำถามได้ถูกต้องทั้งหมดใน 5 ประเด็น ได้แก่:
• ข้อ 8: ก่อนอบรมมีผู้ตอบถูกเพียง 5 คน (ร้อยละ 4.0) แต่หลังอบรมมีผู้ตอบถูกเพิ่มเป็น 118 คน (ร้อยละ 94.4) ซึ่งถือเป็นข้อที่มีอัตราการพัฒนาของความรู้เพิ่มขึ้นสูงที่สุด • ข้อ 9: ก่อนอบรมตอบถูกเพียง 13 คน (ร้อยละ 10.4) เพิ่มขึ้นเป็น 121 คน (ร้อยละ 96.8) • ข้อ 10: ก่อนอบรมตอบถูกเพียง 21 คน (ร้อยละ 16.8) เพิ่มขึ้นเป็น 123 คน (ร้อยละ 98.4) จากการประเมินความรู้เรื่องทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ พบว่า หลังได้รับความรู้อบรมทันตสุขภาพ ผู้สูงอายุมีความรู้เพิ่มขึ้นในทุกข้อคำถามอย่างมีนัยสำคัญ โดยก่อนการอบรมผู้สูงอายุมีสัดส่วนการตอบถูกเฉลี่ยอยู่ระหว่าง ร้อยละ 4.0 – 45.6 แต่ภายหลังการอบรม สัดส่วนผู้ตอบถูกต้องเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 79.2 – 100.0 โดยมีถึง 5 ข้อคำถามที่ผู้สูงอายุสามารถตอบถูกได้ทั้งหมดร้อยละ 100 สะท้อนให้เห็นว่าการจัดอบรมให้ความรู้ประสบความ สำเร็จในการสร้างความรู้ความเข้าใจด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุอย่างมีประสิทธิภาพ จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุ หลังเข้าร่วมการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีปริมาณคราบจุลินทรีย์ในช่องปากลดลงให้อยู่ในระดับต่ำอย่างชัดเจน โดยมีค่าเฉลี่ยรวมทุกซี่ฟันเหลือ เพียง 0.61 ซึ่งมีรายละเอียดจำแนกตามซี่ฟัน ดังนี้:
ระดับคราบจุลินทรีย์ต่ำลงอย่างเห็นได้ชัด: ทุกซี่ฟันมีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำกว่า 1.00 ทั้งหมด สะท้อนให้เห็นถึงประสิทธิภาพในการดูแลทำความสะอาดช่องปากที่ดีขึ้นหลังได้รับการอบรม
ฟันซี่ 31 (ฟันหน้าตัดล่างซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด เท่ากับ 0.30 ฟันซี่ 11 (ฟันหน้าตัดบนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.31 ฟันซี่ 26 (ฟันกรามใหญ่บนซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.63
ฟันซี่ 46 (ฟันกรามใหญ่ล่างขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.95 ฟันซี่ 16 (ฟันกรามใหญ่บนขวา): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.74 ฟันซี่ 36 (ฟันกรามใหญ่ล่างซ้าย): มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เท่ากับ 0.71 ข้อสังเกต: แม้ว่ากลุ่มฟันกราม (ซี่ 46, 16 และ 36) จะยังคงมีค่าดัชนีสูงกว่ากลุ่มฟันหน้าเล็กน้อย แต่ค่าดัชนีทั้งหมดก็ได้รับการควบคุมให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำ (ต่ำกว่า 1.00) ได้เรียบร้อยแล้ว จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุหลังได้รับการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีสุขอนามัยในช่องปากที่ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยมีค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์รวมลดลงเหลือเพียง 0.61 และมีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำกว่า 1.00 ในทุกซี่ฟันที่ทำการประเมิน โดยฟันซี่ที่มีปริมาณคราบจุลินทรีย์น้อยที่สุดคือ ฟันซี่ 31 (0.30) และซี่ 11 (0.31) ตามลำดับ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าผู้สูงอายุสามารถนำความรู้และทักษะการ แปรงฟันที่ได้รับไปปฏิบัติจริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ จากการประเมินดัชนีคราบจุลินทรีย์ (Plaque Index) แต่ละซี่ฟันของผู้สูงอายุ เปรียบเทียบระหว่างก่อนเข้าร่วมการอบรมและหลังได้รับการอบรม พบว่า ปริมาณคราบจุลินทรีย์สะสมในช่องปากของผู้สูงอายุลดลงอย่าง เห็นได้ชัดในทุกซี่ฟัน โดยมีรายละเอียดสรุปได้ดังนี้:
• ก่อนเข้ารับการอบรม: ค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์สะสมรวมทุกซี่ฟันอยู่ที่ 1.82 (อยู่ในระดับปานกลางถึงค่อนข้างสูง) • หลังได้รับการอบรม: ค่าเฉลี่ยดัชนีคราบจุลินทรีย์สะสมรวมทุกซี่ฟันลดลงเหลือเพียง 0.61 (ลดลงเฉลี่ย 1.21) แสดงถึงสุขอนามัยในช่องปากที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
ข้อสังเกต: กลุ่มฟันกรามใหญ่ (ซี่ 16, 26, 36, 46) ซึ่งเดิมเคยเป็นจุดที่มีคราบจุลินทรีย์สะสมสูงที่สุดเนื่องจากแปรงทำความสะอาดได้ยาก มีอัตราการลดลงของคราบจุลินทรีย์มากที่สุด สะท้อนว่าผู้สูงอายุสามารถปรับเปลี่ยน พฤติกรรมและทำความสะอาดบริเวณฟันกรามได้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
• ฟันซี่ 31: มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ต่ำที่สุด เหลือเพียง 0.30 (จากเดิม 1.04) • ฟันซี่ 11: มีค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ เหลือเพียง 0.31 (จากเดิม 1.34)
ลงจาก 1.82 เหลือเพียง 0.61 โดยลดลงอย่างชัดเจนในทุกซี่ฟันที่ทำการประเมิน โดยเฉพาะในกลุ่มฟันกราม เช่น ฟันซี่ 26 ที่ลดลงมากที่สุดถึง 1.62 (จาก 2.25 เหลือ 0.63) และซี่ 16 ลดลง 1.50 (จาก 2.24 เหลือ 0.74) แสดงให้เห็นว่าการอบรมสาธิตและฝึกปฏิบัติการดูแลสุขอนามัยในช่องปากสามารถช่วยให้ผู้สูงอายุเกิดทักษะการแปรงฟันที่ถูกต้อง และลดการสะสมของคราบจุลินทรีย์ในช่องปากได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสบผลสำเร็จ ตามเป้าหมายของโครงการ จากการประเมินประสิทธิผลการแปรงฟันภายหลังการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุมีประสิทธิภาพในการทำความสะอาดช่องปากดีขึ้น โดยพิจารณาจากค่าดัชนีคราบจุลินทรีย์ที่ลดลง อย่างไรก็ตาม ยังคงพบคราบจุลินทรีย์ บริเวณฟันกราม โดยเฉพาะซี่ 46, 16, 36 และ 26 มากกว่าบริเวณฟันหน้า ขณะที่ฟันหน้าซี่ 11 และ 31 พบการติดสีของคราบจุลินทรีย์น้อยมาก ทั้งนี้ อาจเนื่องมาจากลักษณะทางกายวิภาคของฟันกรามที่อยู่บริเวณด้านใน และมีหลุมร่องฟันลึก ส่งผลให้การเข้าถึงและทำความสะอาดทำได้ยากกว่าฟันหน้า จึงควรเน้นการฝึกทักษะการแปรงบริเวณฟันกรามและหลุมร่องฟันเป็นพิเศษ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการควบคุมคราบจุลินทรีย์ในระยะต่อ ไป จากการเปรียบเทียบประเมินผลการแปรงฟัน ก่อนและหลังการอบรม พบว่า ผู้สูงอายุแปรงฟัน สะอาดขึ้น โดยดูจากค่าดัชนีวัดคราบจุลินทรีย์ที่ลดลง |
- |