กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

กิตติกรรมประกาศ

"โครงการป้องกันโรคไข้เลือดออกด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทย “สกัดยุงด้วยสเปรย์ฟ้าทะลายยุง” ประจำปีงบประมาณ 2569 จังหวัดปัตตานี" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน ต.บ้านน้ำบ่อ อ.ปะนาเระ จ.ปัตตานี

คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล อบต.บ้านน้ำบ่อ ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป

คณะทำงานโครงการ
โครงการป้องกันโรคไข้เลือดออกด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทย “สกัดยุงด้วยสเปรย์ฟ้าทะลายยุง” ประจำปีงบประมาณ 2569

บทคัดย่อ

โครงการ " โครงการป้องกันโรคไข้เลือดออกด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทย “สกัดยุงด้วยสเปรย์ฟ้าทะลายยุง” ประจำปีงบประมาณ 2569 " ดำเนินการในพื้นที่ ต.บ้านน้ำบ่อ อ.ปะนาเระ จ.ปัตตานี รหัสโครงการ 69-L2997-02-02 ระยะเวลาการดำเนินงาน 8 พฤษภาคม 2569 - 3 กันยายน 2569 ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจำนวน 26,600.00 บาท จาก กองทุนสุขภาพตำบล อบต.บ้านน้ำบ่อ เพื่อใช้ในการดำเนินกิจกรรมโครงการ หลังจากสิ้นสุดระยะเวลาโครงการ ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานปรากฏดังนี้

โครงการนี้ยังไม่มีการเขียนหรือแก้ไขบทคัดย่อ

หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"

สารบัญ

ความเป็นมา/หลักการเหตุผล

หลักการและเหตุผล     ประเทศไทยมีรายงานการระบาดของโรคไข้เลือดออกมานานกว่า 60 ปี ปัจจัยที่มีความสำคัญ  ต่อการแพร่กระจายของโรคมีความซับซ้อนและแตกต่างกันในแต่ละพื้นที่ คือ ภูมิต้านทานของประชาชน ชนิดของเชื้อไวรัสเดงกี ความหนาแน่นและการเคลื่อนย้ายของประชากร สภาพภูมิอากาศ ชนิดของยุงพาหะ ความรู้ความเข้าใจและความตระหนักของประชาชนในการก าจัดแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ ายุงลาย ความร่วมมือของ หน่วยงานต่างๆ ในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก และนโยบายในระดับชาติ สิ่งเหล่านี้ล้วนแต่เป็น ปัจจัยที่มีการแปรเปลี่ยนและมีผลกระทบอย่างต่อเนื่องกับการแพร่กระจายของโรคไข้เลือดออกเป็นอย่างยิ่ง และยังมีส่วนทำให้รูปแบบการเกิดโรคมีความผันแปรไปในแต่ละปี     โรคไข้เลือดออกมีลักษณะที่แปรผันตามฤดูกาล โดยจะมีแนวโน้มผู้ป่วยสูงขึ้นในเดือนเมษายน และสูงสุดในเดือนมิถุนายน-สิงหาคม ซึ่งเป็นฤดูฝนเดือนกันนยายนจะเริ่มมีแนวโน้มผู้ป่วยลดลงแต่ถ้าหากช่วงปลายปีจำนวนผู้ป่วยไม่ลดลงและยังคงสูงลอย อาจจำทำให้เกิดการระบาดต่อเนื่องในปีถัดไปได้
      การป้องกันโรคไข้เลือดออกตามศาสตร์การแพทย์แผนไทยภูมิปัญญาไทยสมุนไพร เช่น ตะไคร้หอม ฟ้าทะลายโจร ซึ่งจะนำมาแปลงเป็นผลิตภัณฑ์ที่สามารถใช้ง่าย ปลอดภัย ทำได้เอง ในที่นี่จะใช้ ฟ้าทะลายโจรซึ่งไม่สร้างสารพิษและมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อม (eco-friendly) ปราศจากสารเคมีอันตราย อยู่ในรูปแบบสเปรย์ สะดวกในการใช้ พกพาง่าย มีกลิ่นหอมสดชื่น ละมุน ไม่ฉุน จากน้ำมันใบมะกรูดเป็นอโรมาเธอราปีส์ทำให้ผ่อนคลายและยังช่วยเสริมฤทธิ์ไล่ยุงด้วย มีผิวสัมผัสที่ไม่เหนอะหนะ ทาง่าย ซึมไว ไม่มันเยิ้ม ล้างออกง่าย เป็นที่พึงพอใจแก่ผู้ใช้ และใช้วัตถุดิบเกษตรอินทรีย์ ผู้ที่สนับสนุนผลิตภัณฑ์นี้ ถือว่ามีส่วนร่วมในการสร้างงาน            สร้างรายได้ให้เกษตรกร พร้อมทั้งยังช่วยดูแลรักษ์โลกใบนี้ให้คงอยู่อย่างยั่งยืน ซึ่งมากไปกว่านั้นยังหวังให้สังคมตระหนักถึงสภาวะโลกร้อนซึ่งมีผลพวงก่อให้เกิดผลเสียต่อสุขภาพของผู้คน     สารสกัดฟ้าทะลายโจร มีสารออกฤทธิ์สำคัญคือ แอนโดรกราโฟไลด์ จากงานวิจัยพบว่า ฟ้าทะลายโจรออกฤทธิ์ครอบคลุมหลายด้านโดยมีฤทธิ์แรงมากในการยับยั้งการวางไข่ของยุงลาย ฤทธิ์ฆ่าลูกน้ำยุงลาย ฤทธิ์ต้านยุงกัด ฤทธิ์ขับไล่ยุง ฤทธิ์ฆ่ายุง มีคุณสมบัติไม่ดึงดูดยุงให้มาเกาะ และ กัดที่ผิวหนังของมนุษย์และ สัตว์เลี้ยง มีข้อมูลที่น่าสนใจคือ ฟ้าทะลายโจรมีฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ที่ใช้กำจัดยาฆ่าแมลงของยุง จึงสามารถใช้ในการควบคุมยุงที่ดื้อต่อยาฆ่าแมลง และช่วยลดปัญหาการดื้อยาฆ่าแมลงในยุง ซึ่งปัจจุบันเป็นปัญหาสำคัญต่อการควบคุมประชากรยุง เนื่องจากยุงมีการแสดงออกของเอนไซม์ Cytochrome P450 monooxygenase (P450s) ที่เพิ่มขึ้น ส่งผลทำให้ยุงเกิดการดื้อต่อยาฆ่าแมลงหลายชนิดที่เป็นสารเคมี พบการกลายพันธุ์ของยุงลายบ้านเป็น "ซุปเปอร์ยุง" (super mosquito) ที่มีความทนทานต่อสารฆ่าแมลง โดยเฉพาะสารเคมีในกลุ่ม "ไพรีทรอยด์"ที่คนนิยมใช้”       “มีงานวิจัยทดสอบพบว่า ฟ้าทะลายโจร สามารถไล่ยุงได้หลายชนิด โดยครอบคลุมทุกชนิดที่พบบ่อยในประเทศไทย ได้แก่  1.ยุงลาย ทั้งยุงลายบ้าน และ ยุงลายสวน เป็นพาหะสำคัญของโรคไข้เลือดออก ไข้ปวดข้อยุงลาย หรือ ชิคุนกุนยา ไข้ซิกา 2.ยุงก้นปล่อง พาหะหลักนำโรคมาลาเรีย หรือ ไข้ป่า 3. ยุงรำคาญ พาหะของโรคไข้สมองอักเสบ โรคพยาธิฟิลาเรีย”       นอกจากนี้ ยุงยังเป็นพาหะนำโรคที่ร้ายแรงต่อสัตว์เลี้ยงโดยเป็นพาหะสำคัญของโรคพยาธิหนอนหัวใจในสุนัขและแมว ซึ่งอาจส่งผลร้ายแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ ทั้งนี้ ผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายยุง ผ่านการทดสอบจาก กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์แล้วว่า สามารถไล่ยุงได้นาน 2.7 ชั่วโมง และ ผ่านการทดสอบความปลอดภัยว่า “ไม่ก่อให้เกิดการระคายเคืองแก่ผิวหนัง” จากศูนย์ทดสอบเครื่องสำอาง Dermscan Asia ซึ่งเป็นสถาบันที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล ดังนั้นจึงปลอดภัยแก่ผู้ใช้ทุกเพศทุกวัย และ สัตว์เลี้ยงซึ่งมีผิวที่บอบบางกว่าคน (อาสาฬา เชาวน์เจริญ : บทความออนไลน์hfocus, 2566)     ในการนี้ทางคลินิกการแพทย์แผนไทย ได้มองเห็นความสำคัญในภาวะปัญหาดังกล่าว ประชาชน ซึ่งเป็นปัญหาที่หลีกเลี่ยงได้ค่อนข้างยาก เนื่องจากเป็นโรคระบาดที่เกิดขึ้นมายาวนานและต่อเนื่อง รวมถึงการแพร่กระจายของโรคที่มีความซับซ้อน ทั้งนี้จึงได้จัดทำโครงการป้องกันโรคระบาดด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทย “สกัดยุงด้วยสเปรย์ฟ้าทะลายยุง” ขึ้น เพื่อให้คุณภาพการใช้ชีวิตของประชาชนดีขึ้นตามลำดับต่อไป

วัตถุประสงค์โครงการ

1. 1. เพื่อป้องกันการเกิดโรคไข้เลือดออกตามศาสตร์การแพทย์แผนไทย

กิจกรรม/การดำเนินงาน

กลุ่มเป้าหมาย

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ 1. ประชาชนมีความรู้ในการป้องกันโรคมากขึ้น 2. ประชาชนมีความรู้การใช้พืชสมุนไพรพื้นบ้าน ในการดูแลสุขภาพเบื้องต้น 3. ประชาชนสามารถปลูกพืชสมุนไพรไว้ใช้เมื่อยามเจ็บด้วยได้เบื้องต้น

ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน

* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น