กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

กิตติกรรมประกาศ

"ป้องกันโรคฟันผุในเด็กปฐมวัยในเขตเทศบาลนครหาดใหญ่ ปีงบประมาณ 2569 จังหวัดสงขลา" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน ต.หาดใหญ่ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา

คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล เทศบาลนครหาดใหญ่ ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป

คณะทำงานโครงการ
ป้องกันโรคฟันผุในเด็กปฐมวัยในเขตเทศบาลนครหาดใหญ่ ปีงบประมาณ 2569

บทคัดย่อ

โครงการ " ป้องกันโรคฟันผุในเด็กปฐมวัยในเขตเทศบาลนครหาดใหญ่ ปีงบประมาณ 2569 " ดำเนินการในพื้นที่ ต.หาดใหญ่ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา รหัสโครงการ 69-L7258-01-12 ระยะเวลาการดำเนินงาน 1 กุมภาพันธ์ 2569 - 15 กันยายน 2569 ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจำนวน 497,650.00 บาท จาก กองทุนสุขภาพตำบล เทศบาลนครหาดใหญ่ เพื่อใช้ในการดำเนินกิจกรรมโครงการ หลังจากสิ้นสุดระยะเวลาโครงการ ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานปรากฏดังนี้

โครงการนี้ยังไม่มีการเขียนหรือแก้ไขบทคัดย่อ

หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"

สารบัญ

ความเป็นมา/หลักการเหตุผล

งานทันตสาธารณสุข ส่วนบริการสาธารณสุข สำนักสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลนครหาดใหญ่ ได้จัดให้มีการบริการทันตกรรม และส่งเสริมป้องกันให้ความรู้ด้านทันตสุขภาพแก่เด็กนักเรียน และประชาชนทั่วไปในเขตเทศบาลนครหาดใหญ่ ซึ่งได้มีการตั้งคลินิกทันตกรรมเพื่อให้บริการและส่งเสริมป้องกันด้านทันตสุขภาพ๒ แห่งคือ ศูนย์บริการสาธารณสุขเพชรเกษม และศูนย์บริการสาธารณสุขสามชัย สังกัดเทศบาลนครหาดใหญ่ มีหน้าที่ให้บริการงาน ทันตกรรมทั่วไป ได้แก่ ขูดหินปูน อุดฟัน และถอนฟัน งานส่งเสริมป้องกัน ได้แก่ การเคลือบฟลูออไรด์ และเคลือบหลุมร่องฟันเพื่อป้องกันฟันผุ รวมทั้งให้บริการงานทันตกรรมเฉพาะทาง ได้แก่ การรักษาคลองรากพิษการผ่าตัด ฟันคุด/ฟันฝัง ทันตกรรมจัดฟันเบื้องต้นและงานฟันเทียมทั้งแบบถอดได้และติดแน่นโดยให้บริการผู้ป่วย จำนวน ๔,๓๘๒ ราย (เฉลี่ยวันละ ๑๒ ราย) ในปีงบประมาณ ๒๕๖๘ จากการที่ศูนย์บริการทั้ง ๒ แห่ง ได้ลงพื้นที่ในการตรวจสุขภาพช่องปากเด็กวัยเรียนในระดับชั้นอนุบาล ๑-๓ ประจำปี ๒๕๖๘ ในโรงเรียนเทศบาล ๒-๖ จำนวน ๑,๒๓๙ ราย พบว่าเด็กเรียนชั้นอนุบาล ๑ (๓-๔ ปี) มีค่าปราศจากโรคฟันผุเพียงร้อยละ๒๐.๗ ซึ่งค่าปราศจากโรคฟันผุในเขตเทศบาลนครหาดใหญ่ กำหนดอยู่ที่๓๐.๓จะเห็นได้ว่าค่าปราศจากโรคฟันผุในเด็กอนุบาลมีค่าน้อยกว่าที่ควรจะเป็น แสดงให้เห็นว่าเด็กนักเรียนมีฟันผุเริ่มต้น ตั้งแต่ก่อนวัยเรียนและวัยอนุบาล ลุกลามมาจนถึงวัยประถมทั้งนี้การไม่ได้รับการการส่งเสริมป้องกันฟันผุอย่างถูกวิธีตั้งแต่เริ่มต้น ซึ่งส่งผลให้โรคฟันผุเกิดการลุกลามทั้งขนาดเล็กที่ยังสามารถบูรณะได้ไปจนถึงฟันผุลุกลามขนาดใหญ่ที่ต้องได้รับการถอนฟันออกทั้งในน้ำนมและฟันกรามแท้ซี่แรก ดังนั้น งานทันตสาธารณสุข ส่วนบริการสาธารณสุข สำนักสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลนครหาดใหญ่จึงได้ตระหนักว่าปัญหาฟันผุในเด็กเล็กก่อนวัยเรียนและวัยอนุบาล เป็นปัญหาเร่งด่วนที่ควรได้รับการป้องกัน การใช้นตัดมีใหมในโอ้เที่ทำอาเือท่ให้เดร้น มัดให้ในได้เปินมัตกรอเพื่นกับ ป้องกันโรคฟันผุซึ่งเป็นผลงานวิจัยของ ศ.ดร.รวี เถียรไพศาล และผศ.ดร.ทพญ.สุพัชรินทร์ พิวัฒน์ คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ซึ่งมีผลงานวิจัยในระดับนานาชาติ ที่รองรับได้ถึงผลในการป้องกันโรคฟันผุเช่น การดูแลสุขภาพช่องปากเด็กแรกเกิด เมื่อเด็กแรกเกิดจะยังไม่มีฟันน้ำนมขึ้น ซึ่งการขึ้นของฟันน้ำนมจะขึ้นตาราง ต่อไปนี้ จะเห็นได้ว่าฟันน้ำนมซี่แรกที่ขึ้น คือ ฟันน้ำนมล่าง จะขึ้นตอนประมาณอายุ ๖ เดือน และซี่สุดท้ายที่ขึ้นก็คือ ฟันกรามน้ำนมบนซีที่ ๒ ซึ่งจะขึ้นตอนอายุประมาณ ๓ ขวบ ซึ่งการดูแลสุขภาพช่องปากในเด็กตั้งแต่ 0-๓ ขวบจะเริ่มตั้งแต่การเช็ดสันเหงือกในกรณีก่อน๖ เดือน หรือตอนที่ฟันน้ำนมยังไม่ขึ้นพอหลังจากนั้นที่ฟันน้ำนมชี่แรกขึ้นสามารถแปรงฟันได้ด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ (๕oo ppm) แต่ยังไม่สามารถที่จะให้นมอัดเม็ดป้องกันโรคฟันผุได้เพราะเด็กยังมีฟันไม่ครบไม่สามารถที่จะเคี้ยวนมอัดเม็ดได้ อีกทั้งในเด็กบางคนอาจจะมีการแพ้นมวัว ซึ่งเป็นส่วนผสมของนมอัดเม็ดนี้อยู่ (ซึ่งอาการแพ้นมวัวดังกล่าวส่วนใหญ่มักจะหายได้เองหลังจาก๓ ขวบไปแล้ว) อีกทั้งกลไกของนมอัดเม็ดป้องกันโรคฟันผุจะเป็นตัวที่ยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อโรคที่ทำให้เกิดโรคฟันผุ นั่นคือ Streptococci mutans ซึ่งไม่เหมือนกับฟลูออไรด์ที่ป้องกันโรคฟันผ โดยทำให้ตัวฟันมีความแข็งแรงมากขึ้นโดยเปลี่ยนอนุภาคของ Hydroxyapatide เป็น Fluoroapatide ซึ่งจะเพิ่มความแข็งแรงให้กับตัวฟัน อีกทั้งยังก่อให้เกิดการสะสมแร่ธาตุใหม่ที่ตัวฟันทดแทนการสูญเสียแร่ธาตุเวลาที่ฟันได้รับกรดจากเชื้อ Streptococci mutans ที่บริโภคน้ำตาลแล้วปล่อยกรดมาทำลายผิวฟัน จะเห็นได้ว่ากลไกของป้องกันโรคฟันผุทั้งจากฟลูออไรด์และนมอัดเม็ดจะแตกต่างกัน แต่ทั้ง ๒ ชนิดก็จะช่วยลดการเกิดโรคฟันผุ แต่นมอัดเม็ดจะให้ในกรณีที่เด็กสามารถเคียวอาหารได้ ก็คือสามารถเคียวนมอัดเม็ดได้(ผู้ปกครองก็สามารถรู้ได้และบอกได้ว่าบุตรหลานมีอาการแพ้นมวัวหรือไม่) และถ้ากลไกในการป้องกันโรคฟันผุทั้งหมด ได้แก่นมอัดเม็ด ฟลูออไรด์ การแปรงที่ถูกวิธี การบริโภคอาหารที่ดีต่อสุขภาพฟัน ได้รวมกันเข้าไว้ด้วยกันก็จะทำให้ประสิทธิภาพในการป้องกันโรคฟันผุเป็นไปอย่างดีที่สุด ส่งผลต่อสุขภาพอนามัยและสภาพจิตใจที่เบิกบานไม่ปวดฟันและจะมีฟันใช้งานได้ตราบนานเท่านาน
๑. วารสาร Dentistry Journal ๒0๑๕ ๓,๔๓-๕๔ ผลการศึกษาของเชื้อโพรไบโอติกชนิด Lactobacilus paracasei SD1 สามารถลดการเกิดโรคฟันผุใหม่ (mutans streptococci) ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P

วัตถุประสงค์โครงการ

1. ข้อที่ ๑ เด็กปฐมวัยได้รับการตรวจสุขภาพช่องปากเพื่อประเมินสภาวะการปราศจากโรคฟันผุทั้งก่อนและหลังการได้รับนมอัดเม็ดโพรไบโอติก
2. ข้อที่ ๒ เด็กปฐมวัยได้รับนมอัดเม็ดโพรไบโอติกตามปริมาณและขนาดที่เหมาะสมต่อวันเป็นเวลา ๓ เดือน ได้รับการทาฟลูออไรด์วานิชเพื่อป้องกันโรคฟันผุได้รับการสอนและได้รับอุปกรณ์การทำความสะอาด ช่องปาก (แปรงสีฟันและยาสีฟันสำหรับเด็ก)
3. ข้อที่ ๓ ติดตามการเพิ่มขึ้นของโรคฟันผุร้อยละ

กิจกรรม/การดำเนินงาน

1. กิจกรรมให้บริการทันตกรรม

กลุ่มเป้าหมาย

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

๑. เด็กปฐมวัยในโรงเรียนเทศบาล ๒-๖ มีสุขภาพช่องปากดีขึ้น ๒. ครูประจำชั้น ครูอนามัย มีความรู้ในการดูแลสุขภาพช่องปากและสามารถถ่ายทอดไปสู่นักเรียนได้ยิ่งขึ้น ๓. ผู้ปกครองมีความพึงพอใจและอยากให้มีโครงการนี้ขึ้นอีก

ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน

* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น