โครงการส่งเสริมสุขอนามัยและป้องกันโรคฟันผุในเด็กปฐมวัย ตำบลตะโละกาโปร์ ประจำปีงบประมาณ 2569
โครงการ
" โครงการส่งเสริมสุขอนามัยและป้องกันโรคฟันผุในเด็กปฐมวัย ตำบลตะโละกาโปร์ ประจำปีงบประมาณ 2569 "
ต.ตะโละกาโปร์ อ.ยะหริ่ง จ.ปัตตานี
หัวหน้าโครงการ
นางสาวกูปันญารี มะหะหมัด
กันยายน 2569
ที่อยู่ ต.ตะโละกาโปร์ อ.ยะหริ่ง จ.ปัตตานี จังหวัด ปัตตานี
รหัสโครงการ 69-L8420-01-07 เลขที่ข้อตกลง 23/2569
ระยะเวลาดำเนินงาน ตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2569 ถึง 30 กันยายน 2569
กิตติกรรมประกาศ
"โครงการส่งเสริมสุขอนามัยและป้องกันโรคฟันผุในเด็กปฐมวัย ตำบลตะโละกาโปร์ ประจำปีงบประมาณ 2569 จังหวัดปัตตานี" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน ต.ตะโละกาโปร์ อ.ยะหริ่ง จ.ปัตตานี
คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล อบต.ตะโละกาโปร์ ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป
คณะทำงานโครงการ
โครงการส่งเสริมสุขอนามัยและป้องกันโรคฟันผุในเด็กปฐมวัย ตำบลตะโละกาโปร์ ประจำปีงบประมาณ 2569
บทคัดย่อ
โครงการ " โครงการส่งเสริมสุขอนามัยและป้องกันโรคฟันผุในเด็กปฐมวัย ตำบลตะโละกาโปร์ ประจำปีงบประมาณ 2569 " ดำเนินการในพื้นที่ ต.ตะโละกาโปร์ อ.ยะหริ่ง จ.ปัตตานี รหัสโครงการ 69-L8420-01-07 ระยะเวลาการดำเนินงาน 1 มิถุนายน 2569 - 30 กันยายน 2569 ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจำนวน 36,050.00 บาท จาก กองทุนสุขภาพตำบล อบต.ตะโละกาโปร์ เพื่อใช้ในการดำเนินกิจกรรมโครงการ โดยมีกลุ่มเป้าหมายเป็นสมาชิกในชุมชนจำนวน 200 คน หลังจากสิ้นสุดระยะเวลาโครงการ ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานปรากฏดังนี้
โครงการนี้ยังไม่มีการเขียนหรือแก้ไขบทคัดย่อ
หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"
สารบัญ
| กิตติกรรมประกาศ | » |
| บทคัดย่อ | » |
| ความเป็นมา/หลักการเหตุผล | » |
| วัตถุประสงค์โครงการ | » |
| กิจกรรม/การดำเนินงาน | » |
| กลุ่มเป้าหมาย | » |
| ผลลัพธ์ที่ได้ | » |
| การประเมินผล | » |
| ปัญหาและอุปสรรค | » |
| ข้อเสนอแนะ | » |
| เอกสารประกอบอื่นๆ | » |
ความเป็นมา/หลักการเหตุผล
เด็กปฐมวัย (อายุ 0-5 ปี) เป็นช่วงวัยที่สำคัญที่สุดในการวางรากฐานของชีวิต ทั้งในด้านร่างกาย สติปัญญา อารมณ์ และสังคม สุขภาพช่องปากและฟันถือเป็นองค์ประกอบสำคัญที่มีผลกระทบโดยตรงต่อระบบสุขภาพโดยรวมของเด็ก จากรายงานสถานการณ์ทันตสุขภาพระดับประเทศ พบว่าโรคฟันผุในเด็กปฐมวัยเป็นปัญหาสาธารณสุขที่รุนแรงและเรื้อรัง โดยเด็กอายุ 3 ปี พบอัตราฟันผุร้อยละ 47 และพุ่งสูงถึงร้อยละ 72.1 ในเด็กอายุ 5 ปี ซึ่งปัญหาดังกล่าวไม่ได้ส่งผลกระทบเพียงเฉพาะในช่องปากเท่านั้น แต่ยังก่อให้เกิดความเจ็บปวด การติดเชื้อ บดเคี้ยวอาหารลำบาก ส่งผลให้เด็กได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ เติบโตช้า ร่างกายแคระแกร็น และส่งผลลบต่อสมาธิในการเรียนรู้และพัฒนาการตามวัยในบริบทพื้นที่ตำบลตะโละกาโปร์ อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี พบว่าปัญหาฟันผุในเด็กปฐมวัยยังคงเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน เนื่องจากพฤติกรรมการบริโภคของเด็กในยุคปัจจุบันมีแนวโน้มเปลี่ยนไปตามสภาพแวดล้อม เด็กเข้าถึงขนมขบเคี้ยว นมเปรี้ยว และเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูงได้ง่าย ประกอบกับผู้ปกครองหรือผู้ดูแลเด็กบางส่วนยังขาดความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องในด้านสุขอนามัยช่องปาก โดยมักมีความเชื่อว่า "ฟันน้ำนมผุไม่เป็นไร เดี๋ยวฟันแท้ก็ขึ้นมาแทน" จึงละเลยการดูแลความสะอาดและการแปรงฟันที่ถูกวิธีให้แก่เด็กตั้งแต่ฟันซี่แรก ส่งผลให้ฟันน้ำนมผุลุกลามอย่างรวดเร็วการป้องกันโรคฟันผุในเด็กปฐมวัยที่มีประสิทธิภาพสูงสุด จำเป็นต้องอาศัยการดำเนินงานเชิงรุกผ่านการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย ทั้งเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ครูผู้ดูแลเด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก และที่สำคัญที่สุดคือ พ่อแม่ผู้ปกครอง ซึ่งเป็นผู้ที่ใกล้ชิดเด็กมากที่สุด การจัดกิจกรรมตรวจคัดกรองสุขภาพช่องปาก การให้บริการเคลือบฟลูออไรด์วานิชเพื่อเพิ่มความแข็งแรงให้เคลือบฟัน ควบคู่ไปกับการฝึกทักษะการแปรงฟันที่ถูกวิธีแบบลงมือปฏิบัติจริง และการสนับสนุนอุปกรณ์ดูแลช่องปากที่เหมาะสมตามวัย จะช่วยยับยั้งอัตราการเกิดโรคฟันผุรายใหม่ได้อย่างเป็นรูปธรรมโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตะโละกาโปร์ ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของการแก้ไขปัญหาสุขภาพช่องปากในเด็กเล็ก จึงได้จัดทำ "โครงการส่งเสริมสุขอนามัยและป้องกันโรคฟันผุในเด็กปฐมวัย ตำบลตะโละกาโปร์ ประจำปีงบประมาณ 2569" ขึ้น เพื่อขอรับการสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนหลักประกันสุขภาพองค์การบริหารส่วนตำบลตะโละกาโปร์ มุ่งหวังให้เด็กปฐมวัยในพื้นที่ได้รับบริการส่งเสริมป้องกันโรคทางทันตกรรมอย่างทั่วถึง และกระตุ้นให้ผู้ปกครองเกิดความตระหนักและร่วมมือในการดูแลสุขภาพช่องปากของบุตรหลานอย่างยั่งยืนสืบไป
สถานการณ์
| สถานการณ์ปัญหา | ขนาด | |
|---|---|---|
| 1 | เด็กตะโละกาโปร์เข้าถึงขนมขบเคี้ยว ลูกอม และเครื่องดื่มรสหวานได้ง่าย ประกอบกับวัฒนธรรมการเลี้ยงดู เช่น การปล่อยให้เด็กหลับคาขวดนมหลังจากฟันน้ำนมขึ้นแล้ว หรือการกินอาหารว่าง/ขนมจุบจิบบ่อยกว่า 3 ครั้งต่อวัน | 60.00 |
| 2 | ผู้ดูแลบางส่วนในชุมชนยังขาดความรอบรู้ด้านสุขอนามัยช่องปาก หรือมีความเชื่อผิดๆ ว่า "ฟันน้ำนมผุไม่เป็นไร เดี๋ยวฟันแท้ก็ขึ้นมาแทน" ทำให้ละเลยการพาไปพบทันตแพทย์เพื่อรักษาระยะเริ่มต้น | 80.00 |
| 3 | อัตราการเข้าถึงบริการทันตกรรมในเด็กมีแนวโน้มลดลง เนื่องจากระบบบริการสาธารณสุขปฐมภูมิในบางพื้นที่มีทันตบุคลากรไม่เพียงพอต่อสัดส่วนประชากรเด็ก | 50.00 |
วัตถุประสงค์โครงการ
- 1. เพื่อให้ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลเด็กปฐมวัยมีความรู้ความเข้าใจ และมีทักษะเชิงปฏิบัติในการดูแลสุขภาพช่องปากและแปรงฟันให้เด็กได้อย่างถูกต้อง
- เพื่อให้เด็กวัยเรียนได้รับการตรวจสุขภาพช่องปากอย่างทั่วถึง
- 3. เพื่อเพิ่มอัตราการเข้าถึงบริการทันตกรรมป้องกัน (การตรวจสุขภาพช่องปากและการเคลือบ/ทาฟลูออไรด์วานิช) ในเด็กปฐมวัย
กิจกรรม/การดำเนินงาน
- จัดอบรมให้ความรู้เรื่องการดูแลสุขภาพช่องปากแก่ผู้ปกครองและครูผู้ดูแลเด็กอบรมให้ความรู้เรื่องโภชนาการและแนวทางดูแลช่องปากเด็กปฐมวัย
- จัดกิจกรรมสาธิตและฝึกปฏิบัติ มือผู้ใหญ่ แปรงฟันให้หนู โดยใช้สารย้อมสีฟัน Erythrosine ให้เห็นคราบจุลินทรีย์
- ให้ผู้ปกครองลงมือฝึกแปรงฟันให้ลูกจริง โดยมีทันตบุคลากรตรวจประเมินความสะอาด
กลุ่มเป้าหมาย
| กลุ่มเป้าหมาย | จำนวนที่วางไว้ | |
|---|---|---|
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกตามช่วงวัย | ||
| กลุ่มเด็กเล็กและเด็กก่อนวัยเรียน | 100 | |
| กลุ่มเด็กวัยเรียนและเยาวชน | ||
| กลุ่มวัยทำงาน | 100 | |
| กลุ่มผู้สูงอายุ | ||
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกกลุ่มเฉพาะ | ||
| กลุ่มหญิงตั้งครรภ์และหญิงหลังคลอด | ||
| กลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรัง | ||
| กลุ่มคนพิการและทุพพลภาพ | ||
| กลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีภาวะเสี่ยง | ||
| สำหรับการบริหารหรือพัฒนากองทุนฯ [ข้อ 10(4)] |
ผลที่คาดว่าจะได้รับ
- ผู้ปกครองและผู้ดูแลเด็กในตำบลตะโละกาโปร์ มีความรู้และทักษะในการแปรงฟันรวมถึงดูแลช่องปากให้เด็กได้อย่างถูกต้อง
- เด็กปฐมวัยในพื้นที่มีช่องปากที่สะอาดขึ้น ปริมาณคราบจุลินทรีย์ลดลง และลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคฟันผุตั้งแต่วัยเริ่มแรก
- เด็กปฐมวัยได้รับบริการตรวจฟันและทาฟลูออไรด์วานิชเพื่อป้องกันฟันผุอย่างทั่วถึงและครอบคลุมมากขึ้น
- เด็กปฐมวัยมีสุขภาพช่องปากที่ดี ไม่ปวดฟัน ส่งผลให้มีภาวะโภชนาการ พัฒนาการ และคุณภาพชีวิตที่ดีตามวัย
ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน
| วัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ ผลลัพธ์และตัวชี้วัดผลลัพธ์** กิจกรรมของโครงการ | ผลผลิต* | |
|---|---|---|
| ผลผลิตที่ตั้งไว้ | ผลผลิตที่เกิดขึ้นจริง | |
* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น
ส่วนที่ 2 ประเมินความพึงพอใจต่อความสำเร็จและปัญหาอุปสรรคในการดำเนินโครงการในภาพรวม
ผลการดำเนินโครงการ
สรุปผลการดำเนินโครงการ
ผลการดำเนินโครงการ/กิจกรรม:
บรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการ
บรรลุตามวัตถุประสงค์บางส่วนของโครงการ
ไม่บรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการ
ผลผลิตโครงการ
| วัตถุประสงค์ | สถานการณ์ | เป้าหมาย | ผลผลิต | อธิบาย | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1. เพื่อให้ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลเด็กปฐมวัยมีความรู้ความเข้าใจ และมีทักษะเชิงปฏิบัติในการดูแลสุขภาพช่องปากและแปรงฟันให้เด็กได้อย่างถูกต้อง ตัวชี้วัด : ร้อยละ 80 ของผู้ปกครองหรือผู้ดูแลเด็กที่เข้าร่วมกิจกรรม มีความรู้และทักษะการแปรงฟันให้เด็กได้อย่างถูกต้องหลังการฝึกอบรม |
80.00 |
|
||
| 2 | เพื่อให้เด็กวัยเรียนได้รับการตรวจสุขภาพช่องปากอย่างทั่วถึง ตัวชี้วัด : ร้อยละ 60 ของเด็กปฐมวัยกลุ่มเป้าหมายที่มีปริมาณคราบจุลินทรีย์สะสมบนผิวฟันลดลง (ประเมินจากการย้อมสีฟันหลังจบกิจกรรม) |
60.00 |
|
||
| 3 | 3. เพื่อเพิ่มอัตราการเข้าถึงบริการทันตกรรมป้องกัน (การตรวจสุขภาพช่องปากและการเคลือบ/ทาฟลูออไรด์วานิช) ในเด็กปฐมวัย ตัวชี้วัด : ร้อยละ 85 ของเด็กปฐมวัย ในพื้นที่ได้รับการตรวจสุขภาพช่องปากและทาฟลูออไรด์วานิชเพื่อป้องกันฟันผุ |
85.00 |
|
ผู้เข้าร่วมโครงการ
| กลุ่มเป้าหมาย | จำนวนที่วางไว้(คน) | จำนวนที่เข้าร่วม(คน) | |
|---|---|---|---|
| จำนวนกลุ่มเป้าหมายทั้งหมด | 200 | ||
| กลุ่มเป้าหมาย | จำนวนที่วางไว้(คน) | จำนวนที่เข้าร่วม(คน) | |
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกตามช่วงวัย | |||
| กลุ่มเด็กเล็กและเด็กก่อนวัยเรียน | 100 | ||
| กลุ่มเด็กวัยเรียนและเยาวชน | - | ||
| กลุ่มวัยทำงาน | 100 | ||
| กลุ่มผู้สูงอายุ | - | ||
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกกลุ่มเฉพาะ | |||
| กลุ่มหญิงตั้งครรภ์และหญิงหลังคลอด | - | ||
| กลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรัง | - | ||
| กลุ่มคนพิการและทุพพลภาพ | - | ||
| กลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีภาวะเสี่ยง | - | ||
| สำหรับการบริหารหรือพัฒนากองทุนฯ [ข้อ 10(4)] | - |
บทคัดย่อ*
โครงการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) 1. เพื่อให้ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลเด็กปฐมวัยมีความรู้ความเข้าใจ และมีทักษะเชิงปฏิบัติในการดูแลสุขภาพช่องปากและแปรงฟันให้เด็กได้อย่างถูกต้อง (2) เพื่อให้เด็กวัยเรียนได้รับการตรวจสุขภาพช่องปากอย่างทั่วถึง (3) 3. เพื่อเพิ่มอัตราการเข้าถึงบริการทันตกรรมป้องกัน (การตรวจสุขภาพช่องปากและการเคลือบ/ทาฟลูออไรด์วานิช) ในเด็กปฐมวัย
ผลการดำเนินงานที่สำคัญ ได้แก่ (1) จัดอบรมให้ความรู้เรื่องการดูแลสุขภาพช่องปากแก่ผู้ปกครองและครูผู้ดูแลเด็กอบรมให้ความรู้เรื่องโภชนาการและแนวทางดูแลช่องปากเด็กปฐมวัย (2) จัดกิจกรรมสาธิตและฝึกปฏิบัติ มือผู้ใหญ่ แปรงฟันให้หนู โดยใช้สารย้อมสีฟัน Erythrosine ให้เห็นคราบจุลินทรีย์ (3) ให้ผู้ปกครองลงมือฝึกแปรงฟันให้ลูกจริง โดยมีทันตบุคลากรตรวจประเมินความสะอาด
ข้อเสนอแนะ ได้แก่ (1) ...
หมายเหตุ *
ปัญหาอุปสรรคและข้อเสนอแนะ