กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

กิตติกรรมประกาศ

"โครงการบ้านปลอดทุกข์ สุขทุกวัย : การส่งเสริมสุขภาพจิตครอบครัวแบบบูรณาการโดยครอบครัวเป็นศูนย์กลางในชุมชน ปี 2569 จังหวัดปัตตานี" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน ต.มะกรูด อ.โคกโพธิ์ จ.ปัตตานี

คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล เทศบาลตำบลมะกรูด ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป

คณะทำงานโครงการ
โครงการบ้านปลอดทุกข์ สุขทุกวัย : การส่งเสริมสุขภาพจิตครอบครัวแบบบูรณาการโดยครอบครัวเป็นศูนย์กลางในชุมชน ปี 2569

บทคัดย่อ

โครงการ " โครงการบ้านปลอดทุกข์ สุขทุกวัย : การส่งเสริมสุขภาพจิตครอบครัวแบบบูรณาการโดยครอบครัวเป็นศูนย์กลางในชุมชน ปี 2569 " ดำเนินการในพื้นที่ ต.มะกรูด อ.โคกโพธิ์ จ.ปัตตานี รหัสโครงการ 69 - L2985 – 01 - 06 ระยะเวลาการดำเนินงาน 1 มิถุนายน 2569 - 28 กุมภาพันธ์ 2570 ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจำนวน 64,680.00 บาท จาก กองทุนสุขภาพตำบล เทศบาลตำบลมะกรูด เพื่อใช้ในการดำเนินกิจกรรมโครงการ หลังจากสิ้นสุดระยะเวลาโครงการ ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานปรากฏดังนี้

โครงการนี้ยังไม่มีการเขียนหรือแก้ไขบทคัดย่อ

หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"

สารบัญ

ความเป็นมา/หลักการเหตุผล

สุขภาพจิตเป็นองค์ประกอบสำคัญของสุขภาวะและคุณภาพชีวิตของประชาชนทุกช่วงวัย ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม และการดำรงชีวิตร่วมกับผู้อื่น หากประชาชนมีสุขภาพจิตที่ดี จะสามารถปรับตัวต่อสถานการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างเหมาะสม มีความสามารถในการเรียนรู้ การทำงาน และการดำรงชีวิตในครอบครัวและชุมชนอย่างมีคุณค่า ปัจจุบันสถานการณ์ปัญหาสุขภาพจิตมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นและมีความซับซ้อนมากขึ้น ทั้งปัญหาความเครียด ภาวะซึมเศร้า การใช้สารเสพติด พฤติกรรมเสี่ยงในวัยรุ่น รวมถึงภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ ซึ่งส่งผลกระทบต่อบุคคล ครอบครัว ชุมชน และระบบเศรษฐกิจสังคมโดยรวม จากการวิเคราะห์ข้อมูลสุขภาพของประชาชนในตำบลมะกรูด อำเภอโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี พบปัญหาสุขภาพที่เชื่อมโยงกับปัจจัยด้านร่างกาย จิตใจ ครอบครัว และสังคมในทุกช่วงวัย โดยในกลุ่มเด็กอายุ 0–5 ปี พบว่าเด็กมีภาวะสมส่วนเพียงร้อยละ 55.61 ขณะที่พบภาวะเตี้ยร้อยละ 14.20 และค่อนข้างเตี้ยร้อยละ 17.86 สะท้อนถึงปัญหาด้านโภชนาการที่อาจส่งผลกระทบต่อพัฒนาการทางร่างกาย สมอง และการเรียนรู้ในระยะยาว ทั้งยังพบเด็กมีพัฒนาการสงสัยล่าช้าร้อยละ 12.68 และภาวะซีดจำนวน 10 ราย จากเด็กทั้งหมด 69 ราย ซึ่งอาจส่งผลต่อพัฒนาการด้านอารมณ์ พฤติกรรม และศักยภาพในการเรียนรู้ของเด็กในอนาคต แม้ว่าการได้รับวัคซีนในเด็กอายุ 1 ปี จะครอบคลุมร้อยละ 100 แต่ในช่วงอายุ 2 ปี และ 3 ปี มีอัตราการได้รับวัคซีนลดลงเหลือร้อยละ 83.33 และ 66.67 ตามลำดับ สะท้อนถึงความจำเป็นในการพัฒนาระบบติดตามดูแลเด็กและครอบครัวอย่างต่อเนื่อง กลุ่มวัยรุ่นและวัยแรงงาน พบปัญหาสุขภาพจิตและการใช้สารเสพติดที่มีแนวโน้มรุนแรง โดยพบผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติดจำนวน 109 ราย และผู้เข้าร่วมโครงการ CBTx ที่มีผลตรวจปัสสาวะเป็นบวกจำนวน 127 ราย สะท้อนถึงปัญหาการใช้สารเสพติดที่ยังคงเป็นปัญหาสำคัญของพื้นที่ นอกจากนี้ยังพบผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่เข้ารับการรักษาจำนวน 32 ราย ซึ่งปัญหาดังกล่าวส่งผลกระทบต่อสัมพันธภาพในครอบครัว ภาระทางเศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของประชาชน หากขาดระบบการดูแลต่อเนื่อง อาจนำไปสู่การกลับไปใช้สารเสพติดซ้ำ การเกิดความรุนแรงในครอบครัวและชุมชน รวมถึงการเจ็บป่วยทางจิตที่รุนแรงมากยิ่งขึ้น ขณะเดียวกัน ตำบลมะกรูดได้เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ โดยมีผู้สูงอายุจำนวน 985 คน จากการคัดกรองพบผู้สูงอายุเข้าสู่คลินิกกลุ่มเสี่ยงด้านความจำจำนวน 98 ราย พบกลุ่มเสี่ยงด้านความจำจำนวน 49 ราย และได้รับการวินิจฉัยโรคสมองเสื่อม (Dementia) จำนวน 8 ราย ซึ่งส่งผลกระทบต่อความสามารถในการดำรงชีวิตประจำวันของผู้สูงอายุ และเพิ่มภาระในการดูแลของครอบครัว โดยเฉพาะครอบครัวที่ขาดความรู้ ทักษะ และศักยภาพในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงหรือมีปัญหาสุขภาพจิต จากสถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า ปัญหาสุขภาพของประชาชนในตำบลมะกรูดมีลักษณะเชื่อมโยงกันทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และครอบครัว ครอบคลุมทุกช่วงวัย ดังนั้น การดำเนินงานด้านสุขภาพจิตจึงไม่ควรมุ่งเน้นเฉพาะการรักษาผู้ป่วยรายบุคคลเท่านั้น แต่จำเป็นต้องใช้แนวทาง “การดูแลแบบครอบครัวเป็นศูนย์กลาง” (Family-Centered Care) ร่วมกับการมีส่วนร่วมของชุมชนและภาคีเครือข่าย เพื่อส่งเสริมให้ครอบครัวมีศักยภาพในการดูแลสมาชิกในครอบครัวอย่างเหมาะสม ครอบคลุมการส่งเสริม ป้องกัน คัดกรอง ดูแล ฟื้นฟู และติดตามกลุ่มเสี่ยงและผู้มีปัญหาสุขภาพจิตอย่างต่อเนื่อง ดังนั้น จึงได้จัดทำ “โครงการบ้านปลอดทุกข์ สุขทุกวัย : การส่งเสริมสุขภาพจิตครอบครัวแบบบูรณาการโดยครอบครัวเป็นศูนย์กลางในชุมชน” ขึ้น โดยบูรณาการความร่วมมือระหว่างโรงพยาบาลโคกโพธิ์ PCU มะกรูด เทศบาลตำบลมะกรูด โรงเรียน ผู้นำศาสนา อาสาสมัครสาธารณสุข และภาคประชาชน เพื่อเสริมสร้างศักยภาพของครอบครัวและชุมชนในการดูแลสุขภาพจิตของประชาชนทุกช่วงวัย ลดปัญหาความรุนแรงและภาวะแทรกซ้อนทางสุขภาพจิต ลดการกลับเป็นซ้ำของปัญหายาเสพติด และส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชาชนให้สามารถดำรงชีวิตในสังคมได้อย่างมีความสุขและยั่งยืน

วัตถุประสงค์โครงการ

1. เพื่อส่งเสริมความรู้และทักษะในการดูแลสุขภาพจิตของประชาชนและครอบครัวทุกช่วงวัย
2. เพื่อเฝ้าระวัง คัดกรอง และค้นหากลุ่มเสี่ยงด้านสุขภาพจิต พัฒนาการล่าช้า ภาวะซึมเศร้า การใช้สารเสพติด และภาวะสมองเสื่อมในชุมชนอย่างครอบคลุมและต่อเนื่อง
3. เพื่อพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือ ฟื้นฟู และติดตามผู้มีปัญหาสุขภาพจิตและผู้ใช้สารเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัว ชุมชน และภาคีเครือข่าย
4. เพื่อเสริมสร้างการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในชุมชน ได้แก่ หน่วยบริการสุขภาพ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โรงเรียน ผู้นำศาสนา อาสาสมัครสาธารณสุข และภาคประชาชน ในการดูแลสุขภาพจิตของประชาชนทุกช่วงวัย

กิจกรรม/การดำเนินงาน

1. กิจกรรมระยะที่ 1 เตรียมความพร้อม

กลุ่มเป้าหมาย

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1. ประชาชนทุกช่วงวัยได้รับการส่งเสริมสุขภาพจิตอย่างเหมาะสม       2. ครอบครัวมีศักยภาพในการดูแลสุขภาพจิตสมาชิกในครอบครัว       3. เกิดแกนนำสุขภาพจิตครอบครัวในชุมชน       4. ลดปัญหาความเครียด ซึมเศร้า และยาเสพติดในชุมชน       5. ผู้สูงอายุได้รับการดูแลและเฝ้าระวังภาวะสมองเสื่อมอย่างต่อเนื่อง       6. ชุมชนมีเครือข่ายการดูแลสุขภาพจิตที่เข้มแข็งและยั่งยืน

ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน

* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น