สวนสมุนไพรในโรงเรียนบ้านเกาะนางคำเหนือ ปี 2569
โครงการ
" สวนสมุนไพรในโรงเรียนบ้านเกาะนางคำเหนือ ปี 2569 "
ตำบลเกาะนางคำ อำเภอปากพะยูน จังหวัดพัทลุง
หัวหน้าโครงการ
นายอับดุลรอฮิม ดอเล๊าะ
ธันวาคม 2569
ที่อยู่ ตำบลเกาะนางคำ อำเภอปากพะยูน จังหวัดพัทลุง จังหวัด พัทลุง
รหัสโครงการ 69-L3333-02-23 เลขที่ข้อตกลง 22/2569
ระยะเวลาดำเนินงาน ตั้งแต่ 23 กันยายน 2569 ถึง 30 ธันวาคม 2569
กิตติกรรมประกาศ
"สวนสมุนไพรในโรงเรียนบ้านเกาะนางคำเหนือ ปี 2569 จังหวัดพัทลุง" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน ตำบลเกาะนางคำ อำเภอปากพะยูน จังหวัดพัทลุง
คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล เทศบาลตำบลเกาะนางคำ ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป
คณะทำงานโครงการ
สวนสมุนไพรในโรงเรียนบ้านเกาะนางคำเหนือ ปี 2569
บทคัดย่อ
โครงการ " สวนสมุนไพรในโรงเรียนบ้านเกาะนางคำเหนือ ปี 2569 " ดำเนินการในพื้นที่ ตำบลเกาะนางคำ อำเภอปากพะยูน จังหวัดพัทลุง รหัสโครงการ 69-L3333-02-23 ระยะเวลาการดำเนินงาน 23 กันยายน 2569 - 30 ธันวาคม 2569 ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจำนวน 10,000.00 บาท จาก กองทุนสุขภาพตำบล เทศบาลตำบลเกาะนางคำ เพื่อใช้ในการดำเนินกิจกรรมโครงการ โดยมีกลุ่มเป้าหมายเป็นสมาชิกในชุมชนจำนวน 105 คน หลังจากสิ้นสุดระยะเวลาโครงการ ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานปรากฏดังนี้
โครงการนี้ยังไม่มีการเขียนหรือแก้ไขบทคัดย่อ
หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"
สารบัญ
| กิตติกรรมประกาศ | » |
| บทคัดย่อ | » |
| ความเป็นมา/หลักการเหตุผล | » |
| วัตถุประสงค์โครงการ | » |
| กิจกรรม/การดำเนินงาน | » |
| กลุ่มเป้าหมาย | » |
| ผลลัพธ์ที่ได้ | » |
| การประเมินผล | » |
| ปัญหาและอุปสรรค | » |
| ข้อเสนอแนะ | » |
| เอกสารประกอบอื่นๆ | » |
ความเป็นมา/หลักการเหตุผล
หลักการและเหตุผล
สมุนไพรเป็นผลผลิตจากธรรมชาติที่มนุษย์นำมาใช้ประโยชน์ เพื่อการรักษาโรคภัยไข้เจ็บตั้งแต่ โบราณ สามารถรักษาโรคบางชนิดได้โดยไม่ต้องใช้ยาแผนปัจจุบัน ซึ่งยาแผนปัจจุบันบางชนิดมีราคาแพงต้อง เสียค่าใช้จ่ายสูง และอาจหาซื้อได้ยาก แตกต่างจากสมุนไพรพื้นบ้านที่สามารถหาได้ง่ายในท้องถิ่นเพราะ ส่วนใหญ่ได้จากพืชซึ่งมีอยู่ทั่วไป ใช้เป็นยาบำรุงรักษาให้ร่างกายมีสุขภาพแข็งแรง ใช้เป็นยาฆ่าแมลงในสวนผัก ใช้ปรุงแต่ง กลิ่น สี รส ของอาหาร การส่งเสริมให้เยาวชนในแต่ละท้องถิ่นรู้จักสรรพคุณของพืชสมุนไพรและ สามารถใช้พืชสมุนไพรพื้นบ้านในท้องถิ่นของตนมาใช้ให้เกิดประโยชน์ตามแบบแผนโบราณทำให้เห็นคุณค่า และกลับมาดำเนินชีวิตใกล้ชิดธรรมชาติยิ่งขึ้น เกิดความภูมิใจในมรดกทางปัญญา เป็นการอนุรักษ์ภูมิปัญญา ชาวบ้าน ในปัจจุบันเยาวชนรุ่นใหม่ยังรู้จักการน าสมุนไพรพื้นบ้านมาใช้ประโยชน์น้อยมาก เนื่องจากใช้วิธี รักษาโรคกับแพทย์แผนใหม่มานานจึงไม่เคยชินกับวิธีการรักษาโรคโดยใช้วิชาแพทย์แผนโบราณ ทั้ง ๆ ที่ สมุนไพรเหล่านั้นอยู่ใกล้ ๆ ตัวเรา และในปัจจุบันได้เป็นที่ยอมรับแล้วว่า ผลที่ได้จากการสกัดสมุนไพรนั้นให้ คุณประโยชน์ดีกว่ายาที่ได้จากการสังเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์ และที่สำคัญประเทศไทยเป็นแหล่ง ทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ มีพืชต่าง ๆ ที่ใช้เป็นสมุนไพรได้อย่างมากมาย
งานบริหารวิชาการ โรงเรียนบ้านเกาะนางคำเหนือ ตระหนักถึงความสำคัญของสมุนไพรพื้นบ้าน ซึ่ง เป็นประโยชน์ต่อการรักษาสุขภาพ อย่างปลอดภัยโดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในราคาสูง เป็นอีกทางเลือกหนึ่งใน การดูแลสุขภาพเบื้องต้นและเป็นการลดรายจ่ายในครอบครัว ดังนั้นทางโรงเรียนบ้านเกาะนางคำเหนือจึงจัดทำ โครงการสวนสมุนไพรในโรงเรียนบ้านเกาะนางคำเหนือ โดยเน้นพืชสมุนไพรพื้นบ้านในท้องถิ่น เพื่อให้นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษา ใช้เป็นแหล่งเรียนรู้และผลิตสื่อด้านสมุนไพรและสามารถนำสมุนไพรพื้นบ้านมาใช้ให้เกิดประโยชน์ในชีวิตประจำวันตามวิถีชีวิตพอเพียง นอกจากนี้ยังเป็นการอนุรักษ์พืชสมุนไพรพื้นบ้านในท้องถิ่นของไทย
วัตถุประสงค์โครงการ
- เพื่อสร้างความตระหนักให้นักเรียน ผู้ปกครอง ครูและบุคลากรทางการศึกษาเห็นคุณค่าและสรรพคุณของ สมุนไพรพื้นบ้านของไทย
- เพื่อส่งเสริมการปลูกพืชสมุนไพรในสถานศึกษา และเป็นแหล่งเรียนรู้ให้แก่นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษา
- เพื่อให้นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษารู้จักนำสรรพคุณของสมุนไพรต่าง ๆ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นไปใช้ในชีวิตประจำวัน
- เพื่อพัฒนาและจัดทำสื่อการเรียนการสอนสมุนไพรพื้นบ้านให้แก่นักเรียน
- เพื่อเผยแพร่คุณประโยชน์และภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรพื้นบ้านสู่สาธารณะ
กิจกรรม/การดำเนินงาน
- จัดซื้อวัสดุอุปกรณ์ เช่น กระถางต้นไม้ ดิน พันธุ์พืชสมุนไพร และปุ๋ย สำหรับเตรียมปลูกพืชสมุนไพร
- จัดเตรียมสถานที่สำหรับปลูกต้นไม้ บริเวณโรงเรียน โดยให้นักเรียน ครู และบุคลากร ดำเนินการร่วมกัน
- ให้นักเรียน ครู และบุคลากร นำพืชสมุนไพรบางส่วน จากในครัวเรือนมาปลูกที่โรงเรียน
- จัดกิจกรรมปลูกพืชสมุนไพร ในสถานที่ที่จัดเตรียมไว้ และจัดทำป้ายชื่อพร้อมสรรพคุณของพืชสมุนไพรชนิดต่างๆ กำกับไว้บริเวณพืชสมุนไพรนั้นๆ
- จัดตารางให้นักเรียนรับผิดชอบการรดน้ำพรวนดินในแต่ละวัน
- อบรมให้ความรู้ เรื่องสมุนไพรพื้นบ้านในท้องถิ่น วิธีการปลูกพืชสมุนไพร และสรรพคุณ/ประโยชน์จากพืชสมุนไพร แก่นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษา โดยวิทยากรจากท้องถิ่น
- นำสมุนไพรมาใช้ประโยชน์โดยการสาธิตการทำยาหม่องและเครื่องดื่มจากสมุนไพร
- สรุปและประเมินผล
กลุ่มเป้าหมาย
| กลุ่มเป้าหมาย | จำนวนที่วางไว้ | |
|---|---|---|
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกตามช่วงวัย | ||
| กลุ่มเด็กเล็กและเด็กก่อนวัยเรียน | ||
| กลุ่มเด็กวัยเรียนและเยาวชน | 92 | |
| กลุ่มวัยทำงาน | 13 | |
| กลุ่มผู้สูงอายุ | ||
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกกลุ่มเฉพาะ | ||
| กลุ่มหญิงตั้งครรภ์และหญิงหลังคลอด | ||
| กลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรัง | ||
| กลุ่มคนพิการและทุพพลภาพ | ||
| กลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีภาวะเสี่ยง | ||
| สำหรับการบริหารหรือพัฒนากองทุนฯ [ข้อ 10(4)] |
ผลที่คาดว่าจะได้รับ
- นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษามีความรู้และเห็นคุณค่าของ สมุนไพรพื้นบ้าน
- มีการปลูกพืชสมุนไพรในสถานศึกษาและเป็นแหล่งเรียนรู้ให้แก่นักเรียน ผู้ปกครอง ครูและบุคลากรทางการศึกษา
- มีการพัฒนาและจัดทำสื่อการเรียนการสอนสมุนไพรพื้นบ้านให้แก่นักเรียน
- นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษา สามารถนำสรรพคุณของสมุนไพรต่างๆ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นไปใช้ในชีวิตประจำวันได้
- นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษา สามารถเผยแพร่คุณประโยชน์และภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรพื้นบ้านสู่สาธารณะได้
ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน
| วัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ ผลลัพธ์และตัวชี้วัดผลลัพธ์** กิจกรรมของโครงการ | ผลผลิต* | |
|---|---|---|
| ผลผลิตที่ตั้งไว้ | ผลผลิตที่เกิดขึ้นจริง | |
* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น
ส่วนที่ 2 ประเมินความพึงพอใจต่อความสำเร็จและปัญหาอุปสรรคในการดำเนินโครงการในภาพรวม
ผลการดำเนินโครงการ/กิจกรรม:
บรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการ
บรรลุตามวัตถุประสงค์บางส่วนของโครงการ
ไม่บรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการ
| วัตถุประสงค์ | สถานการณ์ | เป้าหมาย | ผลผลิต | อธิบาย | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | เพื่อสร้างความตระหนักให้นักเรียน ผู้ปกครอง ครูและบุคลากรทางการศึกษาเห็นคุณค่าและสรรพคุณของ สมุนไพรพื้นบ้านของไทย ตัวชี้วัด : ร้อยละ 90 ของนักเรียน ผู้ปกครอง ครูและบุคลากรทางการศึกษาเห็นคุณค่าและสรรพคุณของ สมุนไพรพื้นบ้านของไทย |
|
|||
| 2 | เพื่อส่งเสริมการปลูกพืชสมุนไพรในสถานศึกษา และเป็นแหล่งเรียนรู้ให้แก่นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษา ตัวชี้วัด : มีการปลูกพืชสมุนไพรในสถานศึกษา และเป็นแหล่งเรียนรู้ให้แก่นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษา ร้อยละ 90 |
|
|||
| 3 | เพื่อให้นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษารู้จักนำสรรพคุณของสมุนไพรต่าง ๆ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นไปใช้ในชีวิตประจำวัน ตัวชี้วัด : ร้อยละ 90 ของนักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษารู้จักนำสรรพคุณของสมุนไพรต่างๆ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นไปใช้ในชีวิตประจำวัน |
|
|||
| 4 | เพื่อพัฒนาและจัดทำสื่อการเรียนการสอนสมุนไพรพื้นบ้านให้แก่นักเรียน ตัวชี้วัด : ร้อยละ 90 มีการพัฒนาและจัดทำสื่อการเรียนการสอนสมุนไพรพื้นบ้านให้แก่นักเรียนได้ศึกษา |
|
|||
| 5 | เพื่อเผยแพร่คุณประโยชน์และภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรพื้นบ้านสู่สาธารณะ ตัวชี้วัด : ร้อยละ 90 มีการเผยแพร่คุณประโยชน์และภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรพื้นบ้านสู่สาธารณะ |
|
| กลุ่มเป้าหมาย | จำนวนที่วางไว้(คน) | จำนวนที่เข้าร่วม(คน) | |
|---|---|---|---|
| จำนวนกลุ่มเป้าหมายทั้งหมด | 105 | ||
| กลุ่มเป้าหมาย | จำนวนที่วางไว้(คน) | จำนวนที่เข้าร่วม(คน) | |
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกตามช่วงวัย | |||
| กลุ่มเด็กเล็กและเด็กก่อนวัยเรียน | - | ||
| กลุ่มเด็กวัยเรียนและเยาวชน | 92 | ||
| กลุ่มวัยทำงาน | 13 | ||
| กลุ่มผู้สูงอายุ | - | ||
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกกลุ่มเฉพาะ | |||
| กลุ่มหญิงตั้งครรภ์และหญิงหลังคลอด | - | ||
| กลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรัง | - | ||
| กลุ่มคนพิการและทุพพลภาพ | - | ||
| กลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีภาวะเสี่ยง | - | ||
| สำหรับการบริหารหรือพัฒนากองทุนฯ [ข้อ 10(4)] | - |
โครงการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อสร้างความตระหนักให้นักเรียน ผู้ปกครอง ครูและบุคลากรทางการศึกษาเห็นคุณค่าและสรรพคุณของ สมุนไพรพื้นบ้านของไทย (2) เพื่อส่งเสริมการปลูกพืชสมุนไพรในสถานศึกษา และเป็นแหล่งเรียนรู้ให้แก่นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษา (3) เพื่อให้นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษารู้จักนำสรรพคุณของสมุนไพรต่าง ๆ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นไปใช้ในชีวิตประจำวัน (4) เพื่อพัฒนาและจัดทำสื่อการเรียนการสอนสมุนไพรพื้นบ้านให้แก่นักเรียน (5) เพื่อเผยแพร่คุณประโยชน์และภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรพื้นบ้านสู่สาธารณะ
ผลการดำเนินงานที่สำคัญ ได้แก่ (1) จัดซื้อวัสดุอุปกรณ์ เช่น กระถางต้นไม้ ดิน พันธุ์พืชสมุนไพร และปุ๋ย สำหรับเตรียมปลูกพืชสมุนไพร (2) จัดเตรียมสถานที่สำหรับปลูกต้นไม้ บริเวณโรงเรียน โดยให้นักเรียน ครู และบุคลากร ดำเนินการร่วมกัน (3) ให้นักเรียน ครู และบุคลากร นำพืชสมุนไพรบางส่วน จากในครัวเรือนมาปลูกที่โรงเรียน (4) จัดกิจกรรมปลูกพืชสมุนไพร ในสถานที่ที่จัดเตรียมไว้ และจัดทำป้ายชื่อพร้อมสรรพคุณของพืชสมุนไพรชนิดต่างๆ กำกับไว้บริเวณพืชสมุนไพรนั้นๆ (5) จัดตารางให้นักเรียนรับผิดชอบการรดน้ำพรวนดินในแต่ละวัน (6) อบรมให้ความรู้ เรื่องสมุนไพรพื้นบ้านในท้องถิ่น วิธีการปลูกพืชสมุนไพร และสรรพคุณ/ประโยชน์จากพืชสมุนไพร แก่นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษา โดยวิทยากรจากท้องถิ่น (7) นำสมุนไพรมาใช้ประโยชน์โดยการสาธิตการทำยาหม่องและเครื่องดื่มจากสมุนไพร (8) สรุปและประเมินผล
ข้อเสนอแนะ ได้แก่ (1) ...
หมายเหตุ
ปัญหาอุปสรรคและข้อเสนอแนะ