กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

การตั้งครรภ์เป็นระยะพัฒนาการที่สำคัญของครอบครัว โดยเฉพาะการตั้งครรภ์ครั้งแรกการตั้งครรภ์ทำให้ร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมากทั้งในด้านกายวิภาค ชีวเคมี และสรีรวิทยาการเปลี่ยนแปลงนี้ดำเนินไปตลอดการตั้งครรภ์และร่างกายจะมีการปรับตัวอย่างมากมายกับ การเปลี่ยนแปลงของระบบต่างๆของร่างกายที่เจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ร่างกายจะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างสลับซับซ้อนสัมพันธ์กับปัจจัยต่างๆ เช่น สภาพแวดล้อม เพื่อเตรียมสิ่งแวดล้อมให้เหมาะสมกับการเจริญเติบโตของทารกในครรภ์และเตรียมความพร้อมสำหรับการคลอด นอกจากนี้หญิงตั้งครรภ์ ยังต้องปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงทางจิตสังคม เช่น บทบาทหน้าที่ ภาพลักษณ์ สัมพันธภาพกับครอบครัว เป็นต้น ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กในหญิงตั้งครรภ์เป็นปัญหาด้านการแพทย์และสาธารณสุขที่สำคัญปัญหาหนึ่งที่พบในทุกภูมิภาคของประเทศโดยเกิดขึ้นต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน และเป็นสาเหตุการตายของมารดาและทารกที่พบบ่อย จากการศึกษาพบว่าสาเหตุการตายของดามีความสัมพันธ์กับการมีภาวะโลหิตจางร่วมด้วยถึงร้อยละ ๔๐ (ธีระ ทองสงและชเนนทร์ วนาภิรักษ์:๒๕๓๕ ) ซึ่งสาเหตุของการเกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กจะส่งผลกระทบต่อหญิงตั้งครรภ์โดยในช่วงแรกทำให้อัตราการตายของมารดาและทารกระหว่างการคลอดสูง การตั้งครรภ์จะทำให้เสี่ยงต่อการคลอดก่อนกำหนดและทารกแรกเกิดคลอดน้ำหนักตัวน้อยกว่าปกติ นอกจากนี้ยังส่งผลทำให้เด็กที่เกิดมามีพัฒนาการทางสมองลดลง เกิดผลเสียต่อการเรียนรู้ ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กในหญิงตั้งครรภ์นั้นเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยที่สุด อุบัติการณ์พบได้สูงถึงร้อยละ ๓๐ ในบางพื้นที่ (WHO 1989)
    จากการดำเนินงานอนามัยแม่และเด็ก ปีงบประมาณ 2562 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปากบาง  มีหญิงตั้งครรภ์ทั้งหมดจำนวน 75 คน  หญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะซีด จำนวน 22 คน คิดเป็นร้อยละ 32  ดังนั้นโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตาแปด จึงได้จัดทำโครงการป้องกันภาวะซีดในหญิงตั้งครรภ์ขึ้น เพื่อลดภาวะซีดในหญิงตั้งครรภ์ ตลอดจนหญิงตั้งครรภ์มีความรู้ที่ถูกต้องในการปฏิบัติตัวขณะตั้งครรภ์ เพื่อคุณภาพชีวิตของมารดาที่มีความสำคัญต่อทารกที่จะเป็นเยาวชนของชาติโดยมุ่งเน้นให้ภาคีเครือข่าย มีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาชุมชนด้วยตนเอง อันจะก่อให้เกิดความยั่งยืนของโครงการต่อไป

1. เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์มีความรู้ที่ถูกต้องในการปฏิบัติตัวขณะตั้งครรภ์
2. เพื่อลดภาวะซีดในหญิงตั้งครรภ์
3. เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์มาฝากครรภ์ก่อนหรือเท่ากับ ๑๒ สัปดาห์

1. อบรมให้ความรู้

๑. สำรวจรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลหญิงตั้งครรภ์ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตาแปด 2. ประสานงานกับผู้นำชุมชน แกนนำครัวเรือน และกรรมการหมู่บ้าน เพื่อชี้แจงวัตถุประสงค์โครงการ ๓. จัดทำโครงการเสนอองค์การบริหารส่วนตำบลท่าม่วงเพื่อขอสนับสนุนงบประมาณ 4. ดำเนินการอบรมให้ความรู้แก่หญิงตั้งครรภ์ สามี ครอบครัว และเครือข่าย อสม.เพื่อป้องกันการเกิดภาวะซีดในหญิงตั้งครรภ์ 5. ส่งเสริมความรู้ตามหลักสูตรโรงเรียนพ่อ-แม่ โดยให้หญิงตั้งครรภ์และสามี เข้าร่วมอบรมพร้อมกันเพื่อมุ่งเน้นความรู้ที่ป้องกันและแก้ไขภาวะโลหิตจาง แลการมาฝากครรภ์ครั้งแรกก่อนหรือเท่ากับ 12 สัปดาห์ 6. ปรับพฤติกรรมการกินอาหาร ในแม่ที่มีภาวะแทรกซ้อน เช่น โลหิตจาง จะมุ่งเน้นให้สามีเป็นผู้นำในการปรับพฤติกรรมการกินอาหารในครอบครัว เช่น จัดเตรียมเมนูอาหารเสริมธาตุเหล็กให้ภรรยา 7. ให้วิตามินเสริมธาตุเหล็กโดยให้สามีเป็นผู้คอยดูแลให้หญิงตั้งครรภ์ได้รับยาอย่างต่อเนื่อง เช่น กระตุ้นเตือนกินยา จัดยาให้กินเมื่อถึงเวลา 8. จัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้รักนี้....ไม่มีวันจาง โดยเชิญหญิงตั้งครรภ์และครอบครัว ที่สามารถแก้ไขภาวะโลหิตจางได้สำเร็จ มาเล่าเคล็ดลับดี ๆ ในการดูแลตนเองให้พ้นจากภาวะเลือดจางและสรุปบทเรียนที่ได้มาเป็นแนวทางปฏิบัติในการดูแลหญิงตั้งครรภ์ 9. ประเมินผลการดำเนินโครงการ

๑. อัตราโลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์ไม่เกินร้อยละ ๑0 ๒. การจัดบริการให้สามีเข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพมารดาและบุตรทำให้สามีมีความภาคภูมิใจที่มีส่วนทำให้ลูกในครรภ์มีความปลอดภัย และพึงพอใจในบริการมากขึ้น ๓. ความรักในครอบครัวที่มีต่อหญิงตั้งครรภ์นำพาให้เกิดความมือแก้ไขภาวะแทรกซ้อนอย่างจริงจัง โดยสามีเป็นผู้นำในการแก้ไขปัญหาทำให้หญิงตั้งครรภ์มีความปลอดภัยมากขึ้น ๔. ความรักในครอบครัวเสริมแรงให้หญิงตั้งครรภ์ สนใจดูแลสุขภาพตนเอง เพื่อลูกในครรภ์ คลอดปลอดภัย ๕. เครือข่าย อสม.มีความเข้มแข็งและสนับสนุนการดำเนินงานอนามัยแม่และเด็ก อันส่งผลให้มารดาและทารกมีสุขภาพที่ดี ลูกเกิดรอดแม่ปลอดภัย และไม่ตายด้วยสาเหตุที่ป้องกันได้