กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

รายละเอียดโครงการ

ชื่อโครงการ/กิจกรรม	โครงการพัฒนารูปแบบการดูแลเฝ้าระวังสุขภาพจิตเพื่อป้องกันปัญหาฆ่าตัวตายในกลุ่มเสี่ยง ปีงบประมาณ 2564
รหัสโครงการ	64-L3325-1-
ชื่อองค์กรที่รับผิดชอบ	โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านปากคลอง
วันที่อนุมัติ	22 ธันวาคม 2563
ปี	2564
ระยะเวลาดำเนินโครงการ	22 ธันวาคม 2563 - 31 สิงหาคม 2564
งบประมาณ	22,117.00
ผู้รับผิดชอบโครงการ	นางวรลักษณ์ บุญจันทร์ศรี
พื้นที่ดำเนินการ	ตำบลมะกอกเหนือ อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง

แผนงานกลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีความเสี่ยง

เนื่องจากสภาพทางเศรษฐกิจและสังคมที่เปลี่ยนไปในปัจจุบัน ทำให้โรคซึมเศร้าเป็นปัญหาสุขภาพจิตที่มีความรุนแรงและทวีจำนวนมากขึ้นด้วยเรื่อยๆ ส่งกระทบอย่างมากต่อตนเองครอบครัวและสังคม แม้ว่า รพ.สต.บ้านปากคลอง จะมีการดำเนินการคัดกรองและเฝ้าระวังปัญหานี้มาอย่างต่อเนื่อง แต่ในปี 2563 ก็พบว่ามีผู้ฆ่าตัวตายสำเร็จ จำนวน 2 รายหรือคิดเป็น 62.50 ต่อแสนประชากร จากการวิเคราะห์ข้อมูลจากผลการปฏิบัติงานในปี 2563 พบว่าอัตราการเข้าถึงบริการของผู้ป่วยโรคซึมเศร้าของประชาชนในเขตรับผิดชอบยังต่ำกว่าเกณฑ์ คือมีประมาณการความชุกผู้ป่วยซึมเศร้า ร้อยละ 2.3 หรือ 474 คน โดยมีผลงาน 179 คน และอัตราการเข้าถึงบริการของผู้ป่วยโรคจิตเภทยังต่ำกว่าเกณฑ์ประมาณการความชุกของผู้ป่วยจิตเภทร้อยละ 0.8 คิดเฉพาะ F 20 จำนวน 165 คนผลงาน 65 คน

  นอกจากนี้พบว่า ผู้ป่วยที่เข้าถึงบริการแล้วส่วนใหญ่คือโรคจิตจากสารเสพติดที่สูญเสียความสามารถในการควบคุมตัวเองก่อให้เกิดอันตรายทั้งต่อตนเอง ชุมชน สังคม และส่งผลให้เกิดการฆ่าตัวตายสำเร็จอีกด้วย ส่วนโรคอื่นๆ เช่น ภาวะซึมเศร้า พบว่าผู้ป่วยหรือญาติจะมารับยาในช่วงที่มีอาการ เมื่อมีอาการดีขึ้นจะไม่มาตามนัด ขาดการรักษาต่อเนื่องส่งผลให้ผู้ป่วยขาดยาและผู้ป่วยโรคจิตเวชมีอาการทางจิตกำเริบซ้ำ อย่างไรก็ดี ผู้ฆ่าตัวตายสำเร็จที่พบทั้ง 2 ราย มีสาเหตุจากพฤติกรรมดื่มสุราและสารเสพติดจึงมีอาการทางจิตจากสุรา ซึ่งเป็นกลุ่มที่ไม่ค่อยให้ความร่วมมือในการให้บริการสุขภาพเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว

  มีผลการศึกษาทางวิชาการรายงานไว้ว่า “การป้องกันโรคซึมเศร้าที่ได้ผลคือ Early detection และให้การช่วยเหลือทันทีตั้งแต่เริ่มมีอาการซึมเศร้าและมีเครื่องมือประเมินที่ง่ายและมีความไวในการประเมินใช้ง่ายเหมาะสมสำหรับใช้ในชุมชนโดยอาสาสมัครสาธารณสุข แกนนำชุมชนหรือประชาชนทั่วไปก็สามารถนำมาใช้ในการประเมินตนเองได้ด้วยตนเอง” เครื่องมือที่กล่าวถึงเรียกว่าแบบคัดกรองภาวะซึมเศร้าและความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายหรือ DS8 ที่พัฒนาโดยทวีตั้งเสรีและคณะ(2561)

    แบบคัดกรองภาวะซึมเศร้านี้มี 2 องค์ประกอบ คือ Mood and cognitive behavior component และ somatic component โดยมีความความไวร้อยละ 98.9 ความจำเพาะร้อยละ 71.9 ในส่วนของการคัดกรองความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายเหลือเพียงองค์ประกอบเดียว คือ Suicidal intention มีคำถาม 2 ข้อมีค่าความไวร้อยละ 89.1 ความจำเพาะร้อยละ 89.4 แบบคัดกรองฉบับนี้จึงแบ่งออกเป็น 2 ส่วนคือส่วนที่ 1 ใช้คัดกรองผู้ที่มีภาวะซึมเศร้า (ข้อ 1-6 ) และส่วนที่ 2 ใช้คัดกรองผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย (ข้อที่ 7-8) เป็นแบบคัดกรองที่ง่ายและสะดวกต่อการนำไปใช้ในชุมชน ถ้าผลประเมินพบว่า ถ้าตอบว่ามีตั้งแต่ 3 ข้อขึ้นไปหรือ 3 คะแนนขึ้นไปในคำถามข้อที่ 1-6 ซึ่งเป็นคำถามของแบบคัดกรองภาวะซึมเศร้าหมายถึงมีภาวะซึมเศร้า จะได้รับการให้บริการปรึกษาหรือพบแพทย์เพื่อการบำบัดรักษา และถ้าตอบว่า “มี” ตั้งแต่ 1 ข้อขึ้นไปหรือ 1 คะแนนขึ้นไปในข้อตอบคำถามข้อที่ 7 – 8 เป็นคำถามของแบบคัดกรองความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย หมายถึง “มีความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย”

    เพื่อแก้ปัญหาการฆ่าตัวตายสำเร็จในพื้นที่รับผิดชอบ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านปากคลอง จึงได้จัดทำโครงการพัฒนารูปแบบการดูแลเฝ้าระวังป้องกันปัญหาการฆ่าตัวตายในกลุ่มเสี่ยง ปีงบประมาณ 2564 ขึ้นโดยมีการใช้แบบคัดกรองภาวะซึมเศร้าและความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย หรือ Ds 8 เป็นเครื่องมือในการคัดกรองกลุ่มเสี่ยงและอาศัยความร่วมมือจากชุมชนและภาคีเครือข่ายในพื้นที่ ผลักดันให้เกิดการดำเนินงานตามแนวคิดหัวใจมีหูของกรมสุขภาพจิต ทั้งนี้เพื่อกระตุ้นให้ประชาชนในพื้นที่มีความเข้าใจต่อสัญญาณเตือนภัยฆ่าตัวตาย 10 ประการ และเห็นความสำคัญของ “การฟังได้หัวใจ” ใช้หัวใจฟังให้ได้ยินในวันที่เขายังมีลมหายใจอยู่ เพื่อช่วยฉุดคนจากการคิดฆ่าตัวตายและให้การช่วยเหลือเบื้องต้นได้ทันท่วงทีและสามารถออกแบบการป้องกันการฆ่าตัวตายให้สอดคล้องเหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ตนเองได้อย่างมีคุณภาพต่อไป

1. 1.เพื่อให้ประชาชนกลุ่มเสี่ยงได้รับการคัดกรองภาวะซึมเศร้าและความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายเพิ่มขึ้น
2. 2. เพื่อให้ อสม. มีความรู้สามารถค้นหาเฝ้าระวังและแจ้งเหตุเพื่อป้องกันการฆ่าตัวตาย
3. 3. เพื่อสร้างรูปแบบและแนวทางในการป้องกันปัญหาการฆ่าตัวตายสำหรับใช้ในสถานบริการและพื้นที่
4. 4. เพื่อให้ประชาชนเข้าใจรับรู้ถึงสัญญาณ เตือนในการฆ่าตัวตายกับคนใกล้ตัวและสามารถช่วยเหลือเบื้องต้นได้
5. 5. คัดกรองและประเมินสุขภาพจิตของผู้รับบริการที่เป็นกลุ่มเป้าหมายด้วยคำถาม2Q,9Q และ 8Q ตามรูปแบบและแนวทางในการป้องกันปัญหาการฆ่าตัวตายในสถานบริการ
6. 6. ติดตามดูแลให้ผู้ป่วยโรคจิตและผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่อยู่ในระบบการรักษาได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่อง

1. 1.อบรมพัฒนาศักยภาพ อสม. จำนวน 41 คนให้เป็น “อสม.เชี่ยวชาญสุขภาพจิต” สามารถดำเนินงานตามคู่มือสุขภาพที่ชุมชนสลับ อสม.ของกรมสุขภาพจิต มีความรู้เรื่องการป้องกันและแก้ไขปัญหาสุขภาพจิตและเข้าใจในเรื่อง 10 สัญญาณเตือนภัยในการฆ่าตัวตายและหลักธรรมปฐมพยาบาลทางจิตใจ
2. คัดกรองภาวะตัวซึมเศร้าและความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย ใน (depress and Suicide Screening test : DS8) กลุ่มเป้าหมายโดยคัดกรองโรคซึมเศร้าแล้วตัวเองฆ่าตัวตาย คำถาม 2Q,9Q และ 8Q โดยเจ้าหน้าที่และ อสม. เชียวชาญสุขภาพจิต (ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง 1,017 คนผู้สูงอายุจำนวน
3. 6. จัดทำป้ายประชาสัมพันธ์ 10 สัญญาณเตือนภัยฆ่าตัวตาย ฟังด้วยหัวใจให้ได้ยิน ในวันที่เขายังมีลมหายใจอยู่ ติดตั้งที่ศูนย์กลางของชุมชนแต่ละหมู่บ้าน

1.อบรมพัฒนาศักยภาพ อสม. ให้เป็น “อสม.เชี่ยวชาญสุขภาพจิต” สามารถดำเนินงานตามคู่มือสุขภาพจิตชุมชนสำหรับ อสม.ของกรมสุขภาพจิต มีความรู้เรื่องการป้องกันและแก้ไขปัญหาสุขภาพจิตและเข้าใจในเรื่อง 10 สัญญาณเตือนภัยในการฆ่าตัวตายและหลักการปฐมพยาบาลทางจิตใจ 2. สร้างรูปแบบและแนวทางในการป้องกันปัญหาการฆ่าตัวตายในสถานบริการและพื้นที่ที่ครอบคลุมทั้งการคัดกรองการนำ 10 สัญญาณเตือนภัยมาใช้ในชุมชนและครัวเรือนการแจ้งข่าวการส่งต่อการดูแลเบื้องต้น 3. คัดกรองภาวะซึมเศร้าและความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย (depress and Suicide Screening test : DS8 ) ในกลุ่มเป้าหมายโดยคัดกรองโรคซึมเศร้าและการประเมินการฆ่าตัวตายคำถาม 2Q,9Q และ 8Q 4 คัดกรองและประเมินสุขภาพจิตของผู้รับบริการที่เป็นกลุ่มเป้าหมายโดยคำถาม 2Q,9Q และ 8Q ตามรูปแบบและแนวทางในการป้องกันการฆ่าตัวตายในสถานบริการ
5 ติดตามดูแลให้ผู้ป่วยโรคจิตแต่พวกเราลูกซึมเศร้าที่อยู่ระบบการรักษาได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่อง