ควบคุมป้องกันโรคที่เกิดจากยุงลายเป็นพาหะนำโรค ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2567 | กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น

รายละเอียดโครงการ
ชื่อโครงการ/กิจกรรม	ควบคุมป้องกันโรคที่เกิดจากยุงลายเป็นพาหะนำโรค ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2567
รหัสโครงการ	67-L7258-1-09
ชื่อองค์กรที่รับผิดชอบ	ฝ่ายป้องกันและควบคุมโรค สำนักสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม
วันที่อนุมัติ	30 พฤศจิกายน 2566
ปี	2567
ระยะเวลาดำเนินโครงการ	1 พฤศจิกายน 2566 - 15 กันยายน 2567
งบประมาณ	502,000.00
ผู้รับผิดชอบโครงการ	พ.จ.อ.หญิง คณัสนันท์ สิทธิศักดิ์
พื้นที่ดำเนินการ	ตำบลหาดใหญ่ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

ยุงลายเป็นสัตว์พาหะนำโรคที่สำคัญ เพราะที่ทำให้เกิดโรคในมนุษย์ได้ถึง 3 โรค คือ โรคไข้เลือดออก โรคชิคุนกุนยาหรือโรคไข้ปวดข้อยุงลาย และโรคติดเชื้อไวรัสซิกา โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนของทุกปี จะเป็นฤดูที่มีการระบาดของโรคที่เกิดจากยุงลายสูงสุด เนื่องจากฝนที่ตกมาจะทำให้เกิดแหล่งน้ำขังเพาะพันธุ์ยุงลาย ทำให้จำนวนยุงเพิ่มขึ้นมากกว่าช่วงอื่น ๆ ของปี ดังนั้นการกำจัดยุงลายจึงเป็นมาตรการควบคุมและป้องกันโรคที่สำคัญ สำหรับสถานการณ์การเกิดโรคที่มียุงลายเป็นพาหะ ในเขตเทศบาลนครหาดใหญ่ จากศูนย์ระบาดวิทยาโรงพยาบาลหาดใหญ่ ข้อมูลย้อนหลัง 5 ปี ตั้งแต่ พ.ศ.2562 - พ.ศ.2566 พบว่า 1. โรคไข้เลือดออก ปี พ.ศ.2562 (ข้อมูลวันที่ 1 ม.ค. - 31 ธ.ค. 2562) มีผู้ป่วย จำนวน 265 ราย ไม่มีผู้เสียชีวิต ปี พ.ศ.2563 (ข้อมูลวันที่ 1 ม.ค. - 31 ธ.ค. 2564) มีผู้ป่วย จำนวน 53 ราย ไม่มีผู้เสียชีวิต ปี พ.ศ.2564 (ข้อมูลวันที่ 1 ม.ค. - 31 ธ.ค. 2562) มีผู้ป่วย จำนวน 14 ราย ไม่มีผู้เสียชีวิต ปี พ.ศ.2565 (ข้อมูลวันที่ 1 ม.ค. - 24 ธ.ค. 2565) มีผู้ป่วย จำนวน 35 ราย ไม่มีผู้เสียชีวิต ปี พ.ศ.2566 (ข้อมูลวันที่ 1 ม.ค. – 31 ต.ค. 2566) มีผู้ป่วย จำนวน 630 ราย ไม่มีผู้เสียชีวิต ถึงแม้ว่าปัจจุบัน สถานการณ์โรคไข้เลือดออกในพื้นที่เทศบาลนครหาดใหญ่จะมีแนวโน้มลดลง เนื่องจากมีการดำเนินงานในการป้องกันและควบคุมโรคที่เกิดจากยุงลายเป็นพาหะอย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ ซึ่งทำให้เทศบาล
นครหาดใหญ่ได้รับรางวัลการบริหารจัดการโรคไข้เลือดออกดีเด่นจากกรมควบคุมโรค เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2561 แต่ก็ยังคงวางใจไม่ได้ เนื่องจากปัญหาของการเกิดโรคที่เกิดจากยุงลายเป็นพาหะ มักเกิดจากสภาวะสิ่งแวดล้อมที่อยู่อาศัย ซึ่งเป็น ปัจจัยหนึ่งที่ต้องควบคุม
2. โรคชิคุนกุนยาหรือไข้ปวดข้อยุงลาย ปี พ.ศ.2562 (ข้อมูลวันที่ 1 ม.ค. - 31 ธ.ค. 2562) มีผู้ป่วย จำนวน 438 ราย ปี พ.ศ.2563 (ข้อมูลวันที่ 1 ม.ค. - 31 ธ.ค. 2564) มีผู้ป่วย จำนวน 8 ราย
ปี พ.ศ.2564 (ข้อมูลวันที่ 1 ม.ค. - 31 ธ.ค. 2562) มีผู้ป่วย จำนวน 3 ราย
ปี พ.ศ.2565 (ข้อมูลวันที่ 1 ม.ค. - 24 ธ.ค. 2565) ไม่มีผู้ป่วย ปี พ.ศ.2566 (ข้อมูลวันที่ 1 ม.ค. - 31 ต.ค. 2562) ไม่มีผู้ป่วย
สำหรับโรคชิคุนกุนยา พบการระบาดล่าสุดในเขตเทศบาลนครหาดใหญ่ เมื่อปี พ.ศ.2552 หลังจากนั้นได้ทิ้งช่วงระบาดนานประมาณ 9 ปี โดยไม่พบผู้ป่วยด้วยโรคชิคุนกุนยา จนกระทั่งปลายเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2561 จึงพบผู้ป่วยรายแรก ถึงแม้อาการของโรคจะไม่รุนแรงถึงจนทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตแต่ก็ทำให้เกิดการปวดในข้อและกระดูกเรื้อรังได้นานเป็นปี 3. โรคไวรัสซิกา
ตั้งแต่ พ.ศ.2562 - พ.ศ.2565 ไม่พบรายงานผู้ป่วยในเขตเทศบาลนครหาดใหญ่ ปีพ.ศ.2566 (ข้อมูลวันที่ 1 ม.ค. – 31 ต.ค. 66) พบรายงานผู้ป่วย มีจำนวน 2 ราย ไม่มีผู้เสียชีวิต ดังนั้น เพื่อให้ประชาชนในเขตเทศบาลนครหาดใหญ่ ไม่เจ็บป่วยด้วยโรคที่เกิดจากยุงลายเป็นพาหะ ทั้ง 3 โรค คือ โรคไข้เลือดออก โรคชิคุนกุนยาและโรคติดเชื้อไวรัสซิกา ฝ่ายป้องกันและควบคุมโรค สำนักสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลนครหาดใหญ่ จึงได้จัดทำโครงการควบคุมป้องกันโรคที่เกิดจากยุงลายเป็นพาหะขึ้น โดยมุ่งเน้นมาตรการที่สำคัญคือ การป้องกันโรคล่วงหน้าและการเฝ้าระวังป้องกันเชิงรุก การกำจัดยุงลายและทำลายแหล่งเพาะพันธุ์อย่างมีประสิทธิภาพและต่อเนื่อง รวมถึงการรณรงค์ ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้แก่ประชาชน เพื่อให้ ปลอดโรคที่เกิดจากยุงลายเป็นพาหะ (ทั้งนี้งบประมาณในการจัดซื้อเคมีภัณฑ์ในการกำจัดยุงพาหะ กรณีงบประจำ ไม่เพียงพอในการดำเนินงาน)

เพื่อสร้างจิตสำนึกให้ประชาชนตระหนักถึงปัญหาในการป้องกันโรคล่วงหน้าก่อนการระบาด ในการทำลายแหล่งเพาะพันธ์ยุงลายในชุมชน
เพื่อลดอัตราการเกิดโรคที่เกิดจากยุงลายเป็นพาหะโดยชุมชนมีส่วนร่วมกำจัดและควบคุมแหล่ง เพาะพันธ์ยุงลาย
เพื่อบูรณาการจากทุกภาคส่วน สร้างเครือข่ายในการปรับปรุงสิ่งแวดล้อม ในการทำลายแหล่งเพาะพันธ์ยุงลาย ในวัด โรงเรียน และชุมชน

1. กิจกรรมเดินรณรงค์ควบคุมและป้องกันโรคไข้เลือดออกในชุมชน(ป้องกันโรคล่วงหน้าก่อนการระบาด
กิจกรรมเดินรณรงค์ควบคุมและป้องกันโรคไข้เลือดออกในชุมชน(ป้องกันโรคล่วงหน้าก่อนการระบาด)
กิจกรรมจัดซื้อเคมีภัณฑ์ เพื่อใช้ทำลายแหล่งเพาะพันธ์ยุงและพ่นสารเคมีกำจัดยุงตัวเต็มวัย

อัตราการเกิดโรคที่มียุงลายเป็นพาหะลดลงเปรียบเทียบก่อนและหลังดำเนินโครงการ
ประชาชนเกิดความตระหนัก และสร้างความร่วมมือในชุมชนตลอดจนมีความรู้ และพฤติกรรมในการเฝ้าระวังและป้องกันโรคที่มียุงลายเป็นพาหะ
เกิดการบูรณาการจากภาคส่วนต่าง ๆ มีการสร้างเครือข่ายในการปรับปรุงสิ่งแวดล้อม ทำลายแหล่งเพาะพันธ์ยุงเพื่อป้องกันโรคที่มียุงลายเป็นพาหะ
สร้างความรับผิดชอบและความตระหนักในการควบคุมป้องกันโรคที่มียุงลายเป็นพาหะในโรงเรียน