สร้างเสริมสุขภาพแม่และเด็ก แก้ไขภาวะทุพโภชนาการเด็กปฐมวัย
โครงการ
" สร้างเสริมสุขภาพแม่และเด็ก แก้ไขภาวะทุพโภชนาการเด็กปฐมวัย "
ตำบลป่าแก่บ่อหิน อำเภอทุ่งหว้า จังหวัดสตูล
หัวหน้าโครงการ
นายประชา หนูหมาด
กันยายน 2568
ที่อยู่ ตำบลป่าแก่บ่อหิน อำเภอทุ่งหว้า จังหวัดสตูล จังหวัด สตูล
รหัสโครงการ 68-L5295-01-01 เลขที่ข้อตกลง ๑/๒๕๖๘
ระยะเวลาดำเนินงาน ตั้งแต่ 1 กุมภาพันธ์ 2568 ถึง 30 กันยายน 2568
กิตติกรรมประกาศ
"สร้างเสริมสุขภาพแม่และเด็ก แก้ไขภาวะทุพโภชนาการเด็กปฐมวัย จังหวัดสตูล" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน ตำบลป่าแก่บ่อหิน อำเภอทุ่งหว้า จังหวัดสตูล
คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล อบต.ป่าแก่บ่อหิน ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป
คณะทำงานโครงการ
สร้างเสริมสุขภาพแม่และเด็ก แก้ไขภาวะทุพโภชนาการเด็กปฐมวัย
บทคัดย่อ
โครงการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อสร้างความตระหนักให้หญิงวัยเจริญพันธุ์มีความพร้อมและตั้งครรภ์อย่างมีคุณภาพ (2) เพื่อให้เด็กปฐมวัยสูงดีสมส่วน (3) เพื่อเสริมสร้างทักษะให้แก่อาสาสมัครหมู่บ้านให้มีความรู้ด้านการดูแลหญิงตั้งครรภ์และสามารถคัดกรองกลุ่มเสี่ยงได้รวดเร็วและถูกต้อง (4) เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์มาฝากครรภ์เร็วก่อน12 สัปดาห์ (5) เพื่อสร้างเสริมความตระหนักรู้การปฏิบัติตัวของมารดาหลังคลอด และส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างน้อย 6 เดือน
ผลการดำเนินงานที่สำคัญ ได้แก่ (1) อบรมให้ความรู้ (2) อบรมให้ความรู้ (3) อบรมให้ความรู้ (4) อบรมให้ความรู้แก่หญิงวัยเจริญพันธุ์ (5) อบรมให้ความรู้แก่ผู้ปกครองเด็กปฐมวัย (6) อบรมให้ความรู้แก่อสม.
ข้อเสนอแนะ ได้แก่ (1) ควรมีการส่งเสริมการประชาสัมพันธ์ การเฝ้าระวัง ภาวะทุพโภชนาการในเด็กแก่ในชุมชนอย่างต่อเนื่องผ่านเครือข่ายสาธารณสุข และผู้นำชุมชนในพื้นที่
หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"
สารบัญ
| กิตติกรรมประกาศ | » |
| บทคัดย่อ | » |
| ความเป็นมา/หลักการเหตุผล | » |
| วัตถุประสงค์โครงการ | » |
| กิจกรรม/การดำเนินงาน | » |
| กลุ่มเป้าหมาย | » |
| ผลลัพธ์ที่ได้ | » |
| การประเมินผล | » |
| ปัญหาและอุปสรรค | » |
| ข้อเสนอแนะ | » |
| เอกสารประกอบอื่นๆ | » |
ความเป็นมา/หลักการเหตุผล
ในสังคมปัจจุบันมีปัญหา การตั้งครรภ์แบบไม่พึงประสงค์ ตั้งครรภ์ในวัยเรียน ทำให้มีการดูแลตนเองไม่เหมาะสม เป็นผลให้ เกิดปัญหาทางระบบสาธารณสุขเช่น การทำแท้ง การเสียชีวิตจากภาวะตกเลือด ภาวะคลอดก่อนกำหนด การพิการแต่กำเนิด เป็นปัญหาสำคัญระดับประเทศที่ต้องมีการให้ความสำคัญและมีผลระยะยาวต่อทารกที่เกิดมา พบว่าในสถานการณ์ปัจจุบันมารดาที่ตั้งครรภ์วัยรุ่นมักมีภาวะแทรกซ้อน เช่น ภาวะโลหิตจาง เบาหวานขณะตั้งครรภ์ ความดันโลหิตสูง ภาวะคลอดก่อนกำหนด ภาวะเจ็บครรภ์นาน และวัยรุ่นยังไม่พร้อมด้านจิตใจสำหรับการเป็นแม่ เมื่อไม่พร้อมกับการเป็นแม่ จึงฝากบุตรไว้กับญาติหรือผู้ดีแล โดยให้กินนมผสม ซึ่งส่งผลให้เกิดปัญหาทางเศรษฐกิจ ตามมานอกจากนี้ การตั้งครรภ์ในวัยเรียนก่อให้เกิดปัญหาทางด้านเศรษฐกิจและสังคม วัฒนธรรมต่อตัววัยรุ่นเอง ครอบครัว และสังคมในภาพรวม อาหารและภาวะโภชนาการที่ดีเป็นปัจจัยสำคัญอย่างยิ่งต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาของเด็กปฐมวัยไทย ปัญหาทางโภชนาการที่พบบ่อยในเด็กวัยนี้ ได้แก่ ภาวการณ์เจริญเติบโตไม่สมวัยจากโรคขาดสารอาหาร ภาวะโภชนาการเกิน การขาดสารไอโอดีน ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก โดยมีสาเหตุสำคัญจากพฤติกรรมการเลี้ยงดูที่ไม่เหมาะสม การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ลดลง การให้อาหารตามวัยแก่เด็กเร็วเกินไปและไม่ถูกต้อง ซึ่งจุดเริ่มต้นที่สำคัญคือการที่หญิงตั้งครรภ์มารับบริการฝากครรภ์ครั้งแรกก่อน 12 สัปดาห์ เพื่อสามารถให้การดูแลหญิงตั้งครรภ์ได้ตั้งแต่เริ่มตั้งครรภ์ในไตรมาสแรก ช่วยในการค้นหาหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะเสี่ยงหรือมีภาวะแทรกซ้อนต่างๆให้ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม และมีคุณภาพเกิดความปลอดภัยทั้งมารดาและทารกในครรภ์ อันตรายจากการตั้งครรภ์และการคลอดลูกจะลดลงได้เมื่อผู้หญิงมีสุขภาพแข็งแรงและมีภาวะโภชนาการดีตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์ มีการตั้งครรภ์เมื่อพร้อม การส่งเสริมสุขภาพสตรีตั้งครรภ์และเด็กปฐมวัยเป็นจุดเริ่มต้นแห่งการพัฒนาคุณภาพประชากรที่เริ่มตั้งแต่อยู่ในครรภ์ เพื่อการตั้งครรภ์และการคลอดเป็นไปด้วยความราบรื่นมารดาและทารกปลอดภัย ดังนั้น ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นและการตั้งครรภ์ที่มีภาวะแทรกซ้อน ตลอดจนถึงคลอดลูกน้ำหนักน้อยกว่าเกณฑ์จึงเป็นเรื่องเร่งด่วนที่ต้องได้รับการป้องกันและแก้ไขทุกภาคส่วนที่ต้องอาศัยความร่วมมืออย่างจริงจังเป็นนโยบายและยุทธศาสตร์พัฒนาอนามัยเจริญพันธุ์แห่งชาติ ฉบับที่2 ( พ.ศ.2560-2569 )ที่เน้นการส่งเสริมการเกิดและการเจริญเติบโตอย่างมีคุณภาพ ดังนั้น จึงมีความจำเป็นที่ต้องเร่งดำเนินการแบบบูรณาการในบทบาทของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อป้องกันการแก้ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ป้องกันภาวะคลอดทารกน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ ส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างน้อย 6 เดือน และให้ความรู้แก่ อสม.ให้เขตรับผิดชอบ เพื่อคัดกรองกลุ่มเป้าหมาย ให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
วัตถุประสงค์โครงการ
- เพื่อสร้างความตระหนักให้หญิงวัยเจริญพันธุ์มีความพร้อมและตั้งครรภ์อย่างมีคุณภาพ
- เพื่อให้เด็กปฐมวัยสูงดีสมส่วน
- เพื่อเสริมสร้างทักษะให้แก่อาสาสมัครหมู่บ้านให้มีความรู้ด้านการดูแลหญิงตั้งครรภ์และสามารถคัดกรองกลุ่มเสี่ยงได้รวดเร็วและถูกต้อง
- เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์มาฝากครรภ์เร็วก่อน12 สัปดาห์
- เพื่อสร้างเสริมความตระหนักรู้การปฏิบัติตัวของมารดาหลังคลอด และส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างน้อย 6 เดือน
กิจกรรม/การดำเนินงาน
- อบรมให้ความรู้
- อบรมให้ความรู้
- อบรมให้ความรู้
- อบรมให้ความรู้แก่หญิงวัยเจริญพันธุ์
- อบรมให้ความรู้แก่ผู้ปกครองเด็กปฐมวัย
- อบรมให้ความรู้แก่อสม.
กลุ่มเป้าหมาย
| กลุ่มเป้าหมาย | จำนวนที่วางไว้ | |
|---|---|---|
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกตามช่วงวัย | ||
| กลุ่มเด็กเล็กและเด็กก่อนวัยเรียน | ||
| กลุ่มเด็กวัยเรียนและเยาวชน | ||
| กลุ่มวัยทำงาน | 50 | |
| กลุ่มผู้สูงอายุ | ||
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกกลุ่มเฉพาะ | ||
| กลุ่มหญิงตั้งครรภ์และหญิงหลังคลอด | ||
| กลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรัง | ||
| กลุ่มคนพิการและทุพพลภาพ | ||
| กลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีภาวะเสี่ยง | ||
| สำหรับการบริหารหรือพัฒนากองทุนฯ [ข้อ 10(4)] |
ผลที่คาดว่าจะได้รับ
1.หญิงวัยเจริญพันธุ์มีความรู้ในการดูแลสุขภาพตนเองเพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการตั้งครรภ์และมาฝากครรภ์ก่อน 12 สัปดาห์ 2.เด็กอายุ0-5 ปีมีการเจริญเติบโตตามเกณฑ์และมีพัฒนาการสมวัย 3.อัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวอย่างน้อย 6เดือน ไม่น้อยกว่าร้อยละ 65 4.อาสาสมัครสาธารณสุขมีความรู้และทักษะในการดูแลหญิงตั้งครรภ์และมารดาหลังคลอด
ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน
| วัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ ผลลัพธ์และตัวชี้วัดผลลัพธ์** กิจกรรมของโครงการ | ผลผลิต* | |
|---|---|---|
| ผลผลิตที่ตั้งไว้ | ผลผลิตที่เกิดขึ้นจริง | |
1. อบรมให้ความรู้แก่อสม. |
||
วันที่ 15 สิงหาคม 2568 เวลา 13:00 น.กิจกรรมที่ทำอบรมให้ความรุ็แก่ อสม. หมู่บ้านละ 5 คน จำนวน 20 คน ผลผลิต/ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นอสม. มีความรู้ความเข้าใจ สามารถคัดกรองกลุ่มเสี่ยงได้ ร้อยละ 90
เด็ก 0-5ปี ได้รับการคัดกรอง ร้อยละ 95
เด็ก 0-5 ปี มีภาวะเตี้ย ร้อยละ 6
|
20 | 0 |
2. อบรมให้ความรู้แก่ผู้ปกครองเด็กปฐมวัย |
||
วันที่ 21 สิงหาคม 2568 เวลา 08:00 น.กิจกรรมที่ทำอบรมให้ความรู้แก่ผู้ปกครองเด็กปฐมวัย -สาธิตการปรุงเมนูอาหารเสริมโภชนาการ กลุ่มเป่้าหมาย ผู้ปกครองเด็กปฐมวัย 0-5 ปี ที่มีภาวะทุพโภชนาการ ้วย หอม เตี้ย จำนวน 20 คน ผลผลิต/ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นผู้เข้าร่วม 20 คน คิดเป็นร้อยละ 100
|
20 | 0 |
3. อบรมให้ความรู้แก่หญิงวัยเจริญพันธุ์ |
||
วันที่ 26 สิงหาคม 2568 เวลา 08:30 น.กิจกรรมที่ทำอบรมให้ความรู้แก่หญิงวัยเจริญพันธุ์ จำนวน 30 คน ดังนี้ 1. ให้ความรู้เรื่องผลกระทบการตั้งครรภ์วัยรุ่น 2. ความรู้เรื่องการลดภาวะซีดในหญิงวัยเจริญพันธุ์ 3. การเจรียมความพร้อมก่อนการตั้งครรภ์ 4. การส่งเสริมการมีบุตรที่มีคุณภาพ ผลผลิต/ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นมีผู็เข้าร่วม จำนวน 30 คนคิดเป็นร้อยละ 100
|
30 | 0 |
* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น
ส่วนที่ 2 ประเมินความพึงพอใจต่อความสำเร็จและปัญหาอุปสรรคในการดำเนินโครงการในภาพรวม
ผลการดำเนินโครงการ
สรุปผลการดำเนินโครงการ
ผลการดำเนินโครงการ/กิจกรรม:
บรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการ
บรรลุตามวัตถุประสงค์บางส่วนของโครงการ
ไม่บรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการ
- อบรมให้ความรู้แก่หญิงวัยเจริญพันธุ์ จำนวน 30 คน เรื่อง ผลกระทบการตั้งครรภ์วัยรุ่น การลดภาวะซีดในหญิงวัยเจริญพันธุ์ การเตรียมความพร้อมก่อนการตั้งครรภ์ การส่งเสริมการมีบุตรที่มีคุณภาพ คิดเป็นร้อยละ 100
- อบรมให้ความรู้แก่ผู้ปกครองเด็กปฐมวัย (เด็กอายุ 0-5ปี) ที่มีภาวะทุพโภชนาการ อ้วน เตี้ย ผอม จำนวน 20 คน เรื่องการส่งเสริมโภชนาการ การดูแลสุขภาพช่องปากในเด็กเล็ก นมแม่และพัฒนาการเด็ก พร้อมสาธิตการปรุงเมนูอาหาร "ไข่ตุ๋นทรงเครื่อง" อาหารเสริมโภชนาการในเด็กปฐมวัย คิดเป็นร้อยละ 100
- อบรมให้ความรู้แก่ อสม. หมุ่บ้านละ 5 คน จำนวน 20 คน เรื่องการเสริมสร้างทักษะให้แก่อาสาสมัครหมู่บ้าน ให้มีความรู้ด้านการดูแลหญิงตั้งครรภ์และสามารถคัดกรองกลุ่มเสี่ยงได้รวดเร็วและถูกต้อง คิดเป็นร้อยละ 100
ผลผลิตโครงการ
| วัตถุประสงค์ | สถานการณ์ | เป้าหมาย | ผลผลิต | อธิบาย | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | เพื่อสร้างความตระหนักให้หญิงวัยเจริญพันธุ์มีความพร้อมและตั้งครรภ์อย่างมีคุณภาพ ตัวชี้วัด : -หญิงวัยเจริญพันธุ์มีความรู้ในการเตรียมความพร้อมก่อนการตั้งครรภ์คิดเป็นร้อยละ 80 -หญิงตั้งครรภ์ฝากครรภ์คุณภาพครบ 8 ครั้งตามเกณฑ์ >ร้อยละ70 |
80.00 | 80.00 | 1.หญิงวัยเจริญพันธุ์มีความรู้ในการเตรียมความพร้อมก่อนการตั้งครรภ์คิดเปแ้นร้อยละ 80 2.หญิงตั้งครรภฺ์ฝากครรภ์คุณภาพครบ 8 ครั้งตามเกณฑ์ ร้อยละ 75 |
|
| 2 | เพื่อให้เด็กปฐมวัยสูงดีสมส่วน ตัวชี้วัด : -เด็ก 0-5 ปีได้รับการคัดกรองโภชนาการ (ชั่งน้ำหนัก/วัดส่วนสูง)>ร้อยละ90 -เด็กปฐมวัยมีพัฒนาการสมวัย >ร้อยละ87 -เด็ก0-5 ปี มีภาวะเตี้ย |
90.00 | 95.00 |
|
|
| 3 | เพื่อเสริมสร้างทักษะให้แก่อาสาสมัครหมู่บ้านให้มีความรู้ด้านการดูแลหญิงตั้งครรภ์และสามารถคัดกรองกลุ่มเสี่ยงได้รวดเร็วและถูกต้อง ตัวชี้วัด : อสม.มีความรู้ในการดูแลหญิงตั้งครรภ์และสามารถคัดกรองกลุ่มเสี่ยงได้ คิดเป็นร้อยละ 90 |
90.00 | 90.00 |
|
|
| 4 | เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์มาฝากครรภ์เร็วก่อน12 สัปดาห์ ตัวชี้วัด : หญิงตั้งครรภ์ได้รับการฝากครรภ์ครั้งแรกก่อนหรือเท่า12 สัปดาห์ >ร้อยละ 75 |
75.00 | 80.00 | หญิงตั้งครรภ์ได้รับการฝากครรภ์ครั้งแรกก่อนหรือเม่ากับ 12 สัปดาห์ ร้อยละ 80 |
|
| 5 | เพื่อสร้างเสริมความตระหนักรู้การปฏิบัติตัวของมารดาหลังคลอด และส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างน้อย 6 เดือน ตัวชี้วัด : -มารดาหลังคลอดมีความรู้ในการปฏิบัติตัวหลังคลอด ร้อยละ90 -เด็กแรกเกิด-ต่ำกว่า6 เดือน กินนมแม่อย่างเดียว >ร้อยละ65 |
90.00 | 80.00 | 1.มารดาหลังคลอดมีความรู้ในการปฏิบัติตัวหลังคลอด ร้อยละ 80 2. เด็กแรกเกิด - ต่ำกว่า6เดือน กินนมแม่อย่างเดียว ร้อยละ 67 |
ผู้เข้าร่วมโครงการ
| กลุ่มเป้าหมาย | จำนวนที่วางไว้(คน) | จำนวนที่เข้าร่วม(คน) | |
|---|---|---|---|
| จำนวนกลุ่มเป้าหมายทั้งหมด | 50 | 50 | |
| กลุ่มเป้าหมาย | จำนวนที่วางไว้(คน) | จำนวนที่เข้าร่วม(คน) | |
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกตามช่วงวัย | |||
| กลุ่มเด็กเล็กและเด็กก่อนวัยเรียน | - | ||
| กลุ่มเด็กวัยเรียนและเยาวชน | - | ||
| กลุ่มวัยทำงาน | 50 | 50 | |
| กลุ่มผู้สูงอายุ | - | ||
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกกลุ่มเฉพาะ | |||
| กลุ่มหญิงตั้งครรภ์และหญิงหลังคลอด | 0 | ||
| กลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรัง | - | ||
| กลุ่มคนพิการและทุพพลภาพ | - | ||
| กลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีภาวะเสี่ยง | - | ||
| สำหรับการบริหารหรือพัฒนากองทุนฯ [ข้อ 10(4)] | - |
บทคัดย่อ*
โครงการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อสร้างความตระหนักให้หญิงวัยเจริญพันธุ์มีความพร้อมและตั้งครรภ์อย่างมีคุณภาพ (2) เพื่อให้เด็กปฐมวัยสูงดีสมส่วน (3) เพื่อเสริมสร้างทักษะให้แก่อาสาสมัครหมู่บ้านให้มีความรู้ด้านการดูแลหญิงตั้งครรภ์และสามารถคัดกรองกลุ่มเสี่ยงได้รวดเร็วและถูกต้อง (4) เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์มาฝากครรภ์เร็วก่อน12 สัปดาห์ (5) เพื่อสร้างเสริมความตระหนักรู้การปฏิบัติตัวของมารดาหลังคลอด และส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างน้อย 6 เดือน
ผลการดำเนินงานที่สำคัญ ได้แก่ (1) อบรมให้ความรู้ (2) อบรมให้ความรู้ (3) อบรมให้ความรู้ (4) อบรมให้ความรู้แก่หญิงวัยเจริญพันธุ์ (5) อบรมให้ความรู้แก่ผู้ปกครองเด็กปฐมวัย (6) อบรมให้ความรู้แก่อสม.
ข้อเสนอแนะ ได้แก่ (1) ควรมีการส่งเสริมการประชาสัมพันธ์ การเฝ้าระวัง ภาวะทุพโภชนาการในเด็กแก่ในชุมชนอย่างต่อเนื่องผ่านเครือข่ายสาธารณสุข และผู้นำชุมชนในพื้นที่
หมายเหตุ *
ปัญหาอุปสรรคและข้อเสนอแนะ