กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

กิตติกรรมประกาศ

"โครงการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคช่องปากกลุ่มผู้สูงอายุ ปีงบประมาณ 2568 จังหวัดสตูล" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน ตำบลนิคมพัฒนา อำเภอมะนัง จังหวัดสตูล

คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล อบต.นิคมพัฒนา ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป

คณะทำงานโครงการ
โครงการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคช่องปากกลุ่มผู้สูงอายุ ปีงบประมาณ 2568

บทคัดย่อ

โครงการ " โครงการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคช่องปากกลุ่มผู้สูงอายุ ปีงบประมาณ 2568 " ดำเนินการในพื้นที่ ตำบลนิคมพัฒนา อำเภอมะนัง จังหวัดสตูล รหัสโครงการ ระยะเวลาการดำเนินงาน 1 มีนาคม 2568 - 30 กันยายน 2568 ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจำนวน 19,850.00 บาท จาก กองทุนสุขภาพตำบล อบต.นิคมพัฒนา เพื่อใช้ในการดำเนินกิจกรรมโครงการ หลังจากสิ้นสุดระยะเวลาโครงการ ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานปรากฏดังนี้

โครงการนี้ยังไม่มีการเขียนหรือแก้ไขบทคัดย่อ

หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"

สารบัญ

ความเป็นมา/หลักการเหตุผล

จากรายงานผลการสำรวจ สภาวะสุขภาพช่องปากแห่งชาติ ครั้งที่ 11 พ.ศ. 2567 พบว่ากลุ่มวัยสูงอายุ60-74 ปีในเขตชนบทมีฟันผุที่ยังไม่ได้รับการรักษาซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของ การสูญเสียฟันในอนาคต ร้อยละ 55 ซึ่งสูงกว่าเขตเมืองและกรุงเทพมหานคร ตรงข้ามกับผู้สูงอายุในชนบทมีฟันใช้งานได้ไม่น้อยกว่า 20 ซี่ จำนวนสูงกว่าผู้สูงอายุที่อยู่ในเมืองชัดเจน คือร้อยละ 63 และ 48 ตามลำดับ โดยเฉลี่ย ทั้งประเทศ ผู้สูงอายุมีฟันใช้งานได้ไม่น้อยกว่า 20 ซี่ ร้อยละ 57 นอกจากนี้ ในผู้สูงอายุ 80-89 ปี พบมีฟันแท้ใช้งานอย่างน้อย 20ซี่ ประมาณ 1 ใน 4 คือ ร้อยละ 24 คู่สบฟันหลังเป็นตัวชี วัดสำคัญในการวัดประสิทธิภาพการบดเคี้ยว ซึ่งควรมีอย่างน้อย 4 คู่สบ จึงจะ เพียงพอต่อการบดเคี้ยว พบว่ามีเพียง 3 คู่/คนในกลุ่มผู้สูงอายุ 60-74 ปีและลดลงอีกจนเหลือเพียง 1 คู่/คนเมื่ออายุ 80 ปี นั่นหมายถึง เมื่ออายุเพิ่มขึ้นประสิทธิภาพในการบดเคี้ยวอาหารของผู้สูงอายุไทยจะลดลง อย่างไรก็ตาม ผู้สูงอายุ 60-74 ปีที่อยู่ในชนบทร้อยละ 48 ยังคงมี คู่สบฟันหลัง อย่างน้อย 4 คู่ ซึ่งสูงกว่าผู้สูงอายุในเขตเมืองและกรุงเทพมหานคร ที่มีเพียง ร้อยละ 37 และ 38 ตามลำดับ สถานการณ์ที่สะท้อนปัญหาที่มีผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุมากที่สุด คือ การปราศจากฟันแท้ทั้งปาก ซึ่งพบร้อยละ 7.2 ดังนั้นการดูแลสุขภาพช่องปากในผู้สูงอายุจึงเป็นเรื่องที่สำคัญต่อการมีสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดี
จากการดำเนินการคัดกรองโดยอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บ้านผัง 50 ในกลุ่มผู้สูงอายุด้านที่ 9 สุขภาพช่องปาก ในปี 2567 พบว่า กลุ่มผู้สูงอายุ ได้รับการคัดกรอง 328 คน  ผลการคัดกรอง พบว่า พบกลุ่มที่มีความผิดปกติและเจ็บปวดในช่องปากรวม 135‬ คน คิดเป็นร้อยละ 41.16 โดยแยกตามรายหมู่ได้ดังดังนี้ ผู้สูงอายุหมู่ 4 จำนวน 134 คน มีความเจ็บปวดในช่องปาก 36 คน หมู่ 5 จำนวน 100 คน เจ็บปวดในช่องปาก 52 คน และหมู่ 6 จำนวน 94 คน เจ็บปวดในช่องปาก 47 คน นอกจากนี้พบว่า หลังการติดตามกลุ่มผู้สูงอายุที่มีความปวดในช่องปาก อสม.ได้มีการติดตามและลงพื้นที่ ในเดือน สิงหาคม ๒๕๖๗ พบว่า กลุ่มเสี่ยงที่เฝ้าติดตาม ผ่านการดูแลและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมแต่ยังคงมีความปวดอยู่
ดังนั้น ชมรมอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านผัง 50 จึงได้จัดทำ โครงการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในช่องปากกลุ่มผู้สูงอายุ มีแนวคิดการดำเนินงาน คือ การสร้างความ ตระหนักการดูแลช่องปากด้วยตนเองของผู้สูงอายุและฝึกทักษะการแปรงฟันจัดบริการตรวจ ส่งเสริมป้องกันและรักษาช่องปากเบื้องต้น ค้นหาผู้ที่จำเป็นต้องได้ฟันเทียม และส่งต่อถ้าจำเป็นต่อไป

วัตถุประสงค์โครงการ

1. ๑. เพื่อให้ผู้สูงอายุมีความรู้ ทักษะ และดูแลสุขภาพช่องปากของตนเองได้ 2. เพื่อให้ผู้สูงอายุได้รับบริการตรวจ ส่งเสริมป้องกันและรักษาช่องปากเบื้องต้นโดย อสม. 3. เพื่อให้ผู้สูงอายุที่มีปัญหาได้รับการตรวจยืนยันสุขภาพช่องปากโดยทันตแพทย์

กิจกรรม/การดำเนินงาน

กลุ่มเป้าหมาย

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1. ผู้สูงอายุสามารถดูแลช่องปากและฟันของตนเองได้
   
2. ผู้สูงอายุมีสุขภาพช่องปากและคุณภาพชีวิตที่ดี

ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน

* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น