กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

การพัฒนาประเทศให้มีการเจริญเติบโตแข็งแกร่งยั่งยืนในทุกด้านประการสำคัญมุ่งเน้นพัฒนาคน เป็นหลักเพื่อให้ได้คุณภาพชีวิตที่ดีอย่างมีศักยภาพจะต้องเริ่มต้นตั้งแต่ปฏิสนธิในครรภ์เพราะเด็กเป็นรากฐาน ที่สำคัญในการพัฒนาให้เป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพในอนาคตโดยมารดาและเด็กจะได้รับการดูแลและส่งเสริม สุขภาพตั้งแต่ระยะตั้งครรภ์ระยะคลอดหลังคลอดเมื่อเกิดมาแล้วต้องได้รับการเลี้ยงดูที่เหมาะสมเพื่อให้เติบโต สมวัยและเป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพต่อไปในอนาคต จากการสำรวจของสถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ 60 พรรษา นวมินทราชินี นิคมพัฒนา พบว่า มีหญิงตั้งครรภ์จำนวนหนึ่งยังขาดความรู้และแนวทางการดูแลตนเองอย่าง เหมาะสม บางรายไม่ได้รับการสนับสนุนจากคนในครอบครัวเท่าที่ควร นอกจากนี้ผู้ดูแลเด็กในชุมชนจำนวน มากยังขาดทักษะการส่งเสริมพัฒนาการเด็กอย่างถูกต้องซึ่งอาจนำไปสู่พฤติกรรมการเลี้ยงดูที่ไม่เหมาะสม หรือการละเลยสัญญาณเตือนของปัญหาสุขภาพหรือพัฒนาการที่ล่าช้า อีกทั้งยังพบเด็กบางส่วนมีแนวโน้ม ปัญหาด้านสุขภาพและพัฒนาการล่าช้า ในขณะเดียวกัน เครือข่ายในชุมชน คือทีมพัฒนาเด็กและครอบครัว แม้จะมีบทบาทสำคัญในการช่วยค้นหา ดูแลกลุ่มหญิงตั้งครรภ์และเด็กปฐมวัย แต่ยังขาดการเสริมสร้าง ศักยภาพอย่างเป็นระบบในการเฝ้าระวังและส่งเสริมสุขภาพหญิงตั้งครรภ์และเด็กปฐมวัย งานวิจัยระดับโลก ชี้ชัดว่า หากเด็กได้รับการดูแลอย่างเหมาะสมในช่วงเวลาดังกล่าว จะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะเจ็บป่วย เรื้อรัง เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง รวมถึงปัญหาพฤติกรรมและพัฒนาการล่าช้า อีกทั้งยังมีผลต่อ ความสำเร็จทางการศึกษา และคุณภาพชีวิตในอนาคต ซึ่งข้อมูลผลการดำเนินงานจากระบบ HDC กระทรวงสาธารณสุข ในปีงบประมาณ 2565-2567 พบว่า อัตราการฝากครรภ์คุณภาพ(เกณฑ์เป้าหมาย ร้อยละ 75) ผลการดำเนินงาน ร้อยละ 70.59 ,89.66 และ 79.41 ตามลำดับ ภาวะโลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์(เกณฑ์เป้าหมาย ไม่เกินร้อยละ 14) ผลการดำเนินงาน ร้อยละ 23.42 ,18.18 และ 18.75 ร้อยละทารกคลอดน้ำหนักต่ำกว่า 2,500 กรัม (เกณฑ์เป้าหมาย ไม่เกิน ร้อยละ 7) ผลการดำเนินงาน ร้อยละ 17.24 ,6.06 และ 9.09 ตามลำดับ อัตราเด็กพัฒนาการสมวัย (เกณฑ์ เป้าหมาย ร้อยละ 90) ผลการดำเนินงาน ร้อยละ 89.88 ,90.79 และ 80.60 ซึ่งจากข้อมูลสถานการณ์ ดังกล่าวและจากการทบทวนในส่วนของงานบริการส่งเสริมสุขภาพกลุ่มแม่และเด็ก พบว่ากิจกรรม กระบวนการติดตามดูแลในกลุ่มหญิงตั้งครรภ์ และเด็กแรกเกิด ถึง 5 ปี โดยการขับเคลื่อนกิจกรรมจากทีม พัฒนาเด็กและครอบครัว (CFT) ตำบลนิคมพัฒนา ซึ่งเป็นทีมคณะกรรมการชุดขับเคลื่อนที่เป็นเครือข่ายจาก ทุกภาคส่วน ร่วมมือกันแก้ไขปัญหาและตอบสนองความต้องการที่จำเป็นให้แก่กลุ่มเป้าหมาย ยังขาดความ ต่อเนื่องและคุณภาพในการดำเนินการโดยเฉพาะการติดตามเยี่ยมดูแลที่บ้าน และกิจกรรมเพื่อดูแลเด็กอายุ 2.5 ถึง 5 ปี ผ่านกระบวนการ กอด เล่า เล่น เต้น วาด สร้างสมาธิ ซึ่งจะดำเนินการในกลุ่มผู้ปกครอง/ผู้ดูแลเด็กปฐมวัย ที่อยู่ในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก โดยใช้โปรแกรมฝึกทักษะการเลี้ยงดูเด็กปฐมวัยของกรมสุขภาพจิต (The Thai Triple-P) โดยตั้งแต่ปี 2567 ได้ดำเนินการไปแล้วร่วมกับ ศพด.บ้านผัง 18 ศพด.บ้านผัง 117 และ ศพด. อบต.นิคมพัฒนา ได้รับความร่วมมือจากผู้ปกครอง/ผู้ดูแลเด็ก เป็นอย่างดี และมีข้อเสนอแนะให้ ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง เพราะเป็นกิจกรรมที่มีคุณภาพในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย และสามารถ เป็นส่วนเชื่อมประสานรอยต่อระหว่างการบริการที่มีประสิทธิภาพของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและพื้นที่ จากสถานการณ์ดังกล่าว การสร้าง “ชุมชนรอบรู้ด้านสุขภาพ” จึงเป็นกลไกสำคัญที่จะช่วยให้คน ในชุมชนมีความรู้ ความสามารถ และทักษะในการดูแลหญิงตั้งครรภ์และเด็กปฐมวัยได้อย่างครอบคลุม โดยการใช้กระบวนการอบรมเชิงปฏิบัติการที่ผสมผสานทั้งองค์ความรู้ด้านวิชาการและภูมิปัญญาท้องถิ่น บูรณาการร่วมกันระหว่างทีมสุขภาพ ครู ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก และครอบครัวของเด็ก โดยมีกลไกหลัก 3 ประการคือ 1)สร้างคนต้นแบบ เช่น แกนนำทีมพัฒนาเด็กและครอบครัวที่มีความรู้และทักษะในการเยี่ยม บ้านและให้คำแนะนำอย่างถูกต้อง 2)สร้างครอบครัวรอบรู้ โดยการสร้างความเข้าใจเรื่องการดูแลขณะ ตั้งครรภ์และการเลี้ยงดูที่สร้างสายสัมพันธ์อันแน่นแฟ้น 3)สร้างทักษะผู้ดูแลเด็ก ด้วยโปรแกรมพัฒนาทักษะ เชิงบวก (Triple-P) เพื่อส่งเสริมพฤติกรรมเชิงบวกของเด็ก และลดความเครียดในการเลี้ยงดู ตามนโยบายสำคัญของกระทรวงสาธารณสุข และนโยบาย “เด็กไทยคุณภาพ” ของรัฐบาล อีกทั้ง ยังเชื่อมโยงกับ SDG เป้าหมายที่ 3 สุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี, และ เป้าหมายที่ 4 การศึกษาที่มีคุณภาพ โครงการนี้จึงจัดขึ้นเพื่อพัฒนาศักยภาพของทีมพัฒนาเด็กและครอบครัวให้สามารถปฏิบัติงานดูแลและ ส่งเสริมสุขภาพอย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมกับเสริมสร้างความรอบรู้ให้แก่หญิงตั้งครรภ์ ครอบครัว และผู้ดูแล เด็ก ด้วยกระบวนการฝึกอบรมและกิจกรรมพัฒนาทักษะที่เน้นการปฏิบัติจริง เพื่อให้เกิดการดูแลเด็กปฐมวัย อย่างถูกต้องและเหมาะสม อันนำไปสู่การสร้างชุมชนต้นแบบที่เอื้อต่อการพัฒนาเด็กในระยะยาว ด้วยศักยภาพของพื้นที่ที่มีเครือข่ายเข้มแข็ง โครงการนี้จึงมีความพร้อมและความเหมาะสมอย่างยิ่งในการ พัฒนาให้เป็น “ชุมชนต้นแบบในการส่งเสริมสุขภาพหญิงตั้งครรภ์และเด็กปฐมวัย” ที่สามารถต่อยอดและ ขยายผลได้ในระยะยาว