กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

directions_run

โครงการคัดกรองความเสี่ยงและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมต่อโรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูงและโรคไตเรื้อรัง ปีงบประมาณ 2569 (รพ.สต.ท่ายาง)

กองทุนสุขภาพตำบลเทศบาลตำบลท่ายาง

แบบประเมินด้วยขั้นตอน HIA

บทคัดย่อ/บทนำ

บทคัดย่อ

โครงการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อเพิ่มการมีกิจกรรมทางกายที่เพียงพอในผู้ใหญ่ (2) เพื่อแก้ปัญหาประชาชนทีมีความเสี่ยงเป็นโรคเบาหวาน (3) เพื่อแก้ปัญหาประชาชนที่มีความเสี่ยงเป็นโรคความดันโลหิตสูง (4) เพื่อแก้ปัญหาประชาชนที่มีความเสี่ยงเป็นโรคหลอดเลือดสมอง(CVA) (5) เพื่อแก้ปัญหาผู้ป่วยเบาหวานที่เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น  เบาหวานขึ้นจอประสาทตา แผล ไตวาย (6) เพื่อลดคนในชุมชนที่ดื่มน้ำอัดลมและเครื่องดื่มรสหวานจัด เป็นประจำ (มากกว่า 5 วันต่อสัปดาห์)

ผลการดำเนินงานที่สำคัญ ได้แก่ (1) 1. อบรมฟื้นฟูความรู้และทักษะ ในการตรวจคัดกรองหาความเสี่ยง โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง แก่แกนนำสุขภาพและสาธิตวิธีการ ตรวจความเค็มของอาหารโดยใช้ Salt meter (2) 2. จนท.รพ.สต.ร่วมกับแกนนำ สุขภาพตรวจคัดกรองหาความเสี่ยง แก่กลุ่มเป้าหมาย โรคเบาหวาน และโรคความดันโลหิตสูง (3) 3. อบรมเชิงปฏิบัติการปรับเปลี่ยน  พฤติกรรมในกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูงและผู้ป่วย โรคไตเรื้องรัง (4) 4. อสม.ติดตามและสุ่ม ตรวจวัดความเค็มในอาหารที่บ้าน และร้านจำหน่ายอาหารในชุมชน (5) 5.หลังจากปรับเปลี่ยนพฤติกรรม 3เดือน นัดกลุ่มเสี่ยงมาตรวจสุขภาพซ้ำ

ข้อเสนอแนะ ได้แก่ (1) ...

คำสำคัญ

 

บทนำ

 

หมายเหตุ
  • บทคัดย่อ/บทนำ จะนำไปใส่ในส่วนบทคัดย่อของรายงานฉบับสมบูรณ์
  • หากต้องการใช้ค่าเริ่มต้นของบทคัดย่อ ให้ลบข้อความในช่องบทคัดย่อ ทั้งหมด แล้วกดปุ่ม Refresh

แบบประเมิน HIA

1. การกลั่นกรองโครงการ

check_circle

เป้าหมายหลัก: เพื่อค้นหาประชากรกลุ่มเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ในชุมชน และจัดกิจกรรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อลดการเกิดผู้ป่วยรายใหม่ รวมถึงชะลอความเสื่อมของไตในกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง กิจกรรมสำคัญ: การตรวจคัดกรองสุขภาพ (วัดความดัน, เจาะเลือดหาค่าระดับน้ำตาลและค่าไต), การให้ความรู้เรื่องโภชนาการ "ลดหวาน มัน เค็ม", และการติดตามผลการปรับพฤติกรรมโดย อสม. กลุ่มเป้าหมาย: ประชาชนอายุ 35 ปีขึ้นไปในพื้นที่ และกลุ่มเสี่ยงที่ต้องได้รับการดูแลเป็นพิเศษ

1.1 วัตถุประสงค์

1) เพื่อให้ทราบผลและบอกถึงงานที่รับผิดชอบ
2) เพื่อให้เห็นแนวโน้ม เพื่อเตือนภัย
check_circle
3) เพื่อเปลี่ยนพฤติกรรม และเข้าใจกระบวนการ
check_circle
4) เพื่อลำดับความสำคัญ แปลง ปรับกลยุทธ์ สู่การปฎิบัติ
5) เพื่อเป็นเครื่องมือในการจัดการ ช่วยการควบคุม
check_circle
6) เพื่อจัดสรรทรัพยากร
7) เพื่อการเรียนรู้ และรู้ขีดความสามารถ
check_circle
8) เพื่อเปรียบเทียบ ปรับปรุงและพัฒนา
check_circle
9) เพื่อช่วยเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กร
10) เพื่อให้รางวัล เพื่อจูงใจ
11) อื่นๆ (ระบุรายละเอียด)

 

1.2 วิธีการ (ระบุรายละเอียดทำอะไร กับใคร กี่คน ผลสรุป)

1) ประชุมทีมประเมิน
check_circle

ประชุมคณะทำงานติดตามและประเมินผลโครงการ จำนวน 120 คน เพื่อวางแผนการประเมิน กำหนดระยะเวลา และทำความเข้าใจแบบประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ (HIA)

2) ประชุมร่วมกับโครงการ
check_circle

ประชุมร่วมกับผู้รับผิดชอบโครงการ (เจ้าหน้าที่ รพ.สต./ อสม.) เพื่อชี้แจงความสำคัญของการประเมินผล และรวบรวมข้อมูลดิบจากการดำเนินงานกิจกรรมคัดกรองเบื้องต้น

3) ประชุมร่วมกับโครงการและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง
check_circle

ประชุมรับฟังความคิดเห็นจากผู้นำชุมชน ตัวแทนกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน/ความดัน และสมาชิกในชุมชนที่เข้าร่วมโครงการ เพื่อประเมินความเปลี่ยนแปลงด้านพฤติกรรมและความพึงพอใจ

4) อื่นๆ (ระบุรายละเอียด)
check_circle

ลงพื้นที่สังเกตการณ์กิจกรรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชุมชน และตรวจสอบความถูกต้องของสมุดบันทึกสุขภาพประจำตัวกลุ่มเป้าหมาย

1.3 เครื่องมือ

1) เครื่องมือที่ใช้ในขั้นตอนการกลั่นกรอง (ระบุรายละเอียดเครื่องมือ เช่น แนวคำถามในการประชุมกลุ่ม)
check_circle

แบบประเมินผลกระทบทางสุขภาพ (HIA Checklist), แนวคำถามสำหรับการสนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion), แบบสอบถามความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมโครงการ และแบบบันทึกผลการตรวจคัดกรอง (ค่าความดัน, ค่าน้ำตาล, ค่าการทำงานของไต)

1.4 ผลที่ได้

1) ผลที่ได้ในขั้นตอนการกลั่นกรอง
check_circle

ทราบระดับความสำเร็จของโครงการในภาพรวม พบว่ากลุ่มเป้าหมายมีความตื่นตัวในการดูแลสุขภาพมากขึ้น สามารถคัดกรองพบกลุ่มเสี่ยงรายใหม่เพื่อส่งต่อเข้าสู่กระบวนการรักษาได้ทันท่วงที และชุมชนมีแนวทางร่วมกันในการลดปัจจัยเสี่ยงต่อโรคไตเรื้อรัง (เช่น ลดการใช้ผงชูรสในอาหารชุมชน

2. การกำหนดขอบเขต

 

1) วิธีการในการกำหนดขอบเขต

 

2) ผู้เข้าร่วมกำหนดขอบเขต

 

3) เครื่องมือที่ใช้

 

4) กรอบแนวคิด

1) ใช้กรอบ Ottawa charter
ประเด็นการประเมินตัวชี้วัดเครื่องมือกลุ่มผู้ให้ข้อมูล
2) ใช้กรอบ ปัจจัยกำหนดสุขภาพ
ประเด็นการประเมินตัวชี้วัดเครื่องมือกลุ่มผู้ให้ข้อมูล
3) ใช้กรอบ Balance Score Card
ประเด็นการประเมินตัวชี้วัดเครื่องมือกลุ่มผู้ให้ข้อมูล
4) ใช้กรอบ CIPP
ประเด็นการประเมินตัวชี้วัดเครื่องมือกลุ่มผู้ให้ข้อมูล
5) อื่นๆ
ประเด็นการประเมินตัวชี้วัดเครื่องมือกลุ่มผู้ให้ข้อมูล

3. ลงมือประเมิน

check_circle

ดำเนินการรวบรวมข้อมูลจากการลงพื้นที่คัดกรองจริงในกลุ่มเป้าหมาย [ระบุจำนวนคน] ราย โดยวิเคราะห์ค่าระดับน้ำตาลในเลือด (DTX), ค่าความดันโลหิต และค่าการทำงานของไต (eGFR) ร่วมกับการประเมินพฤติกรรมการบริโภคผ่านแบบสอบถาม เพื่อนำมาจัดกลุ่มความเสี่ยง (เขียว-เหลือง-ส้ม-แดง)

1) กระบวนการเก็บข้อมูลโดยการมีส่วนร่วม (ระบุรายละเอียด)
check_circle

จัดกิจกรรมลงพื้นที่คัดกรองเชิงรุกในศาลาประชาคมหมู่บ้าน โดยความร่วมมือระหว่างเจ้าหน้าที่ รพ.สต. และ อสม. มีการสัมภาษณ์พฤติกรรมการบริโภครายบุคคล บันทึกค่าระดับน้ำตาลในเลือด (DTX) ค่าความดันโลหิต และจัดทำสมุดบันทึกสุขภาพประจำตัวเพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการได้รับรู้สถานะสุขภาพของตนเองทันที

2) กระบวนการวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูล (ระบุรายละเอียด)
check_circle

นำข้อมูลผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการมาวิเคราะห์และจัดแบ่งกลุ่มความเสี่ยงตามเกณฑ์ "ปิงปองจราจร 7 สี" โดยเน้นการสังเคราะห์ค่า eGFR เพื่อคัดแยกผู้ป่วยที่มีภาวะไตเสื่อมระยะเริ่มต้น และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมการทานอาหารรสจัด (เค็ม/หวาน) กับระดับความรุนแรงของโรค เพื่อกำหนดแนวทางปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเฉพาะบุคคล

3) ผู้มีส่วนร่วมในการประเมิน (ระบุรายละเอียด)
check_circle

ประกอบด้วย คณะทำงานประเมินผลกองทุนสุขภาพตำบล, เจ้าหน้าที่สาธารณสุขจาก รพ.สต., แกนนำ อสม., ผู้นำชุมชน และตัวแทนภาคประชาชนที่เข้าร่วมโครงการ เพื่อร่วมกันสะท้อนผลการดำเนินงานและปัญหาอุปสรรคที่พบในพื้นที่

4) ผลการประเมิน (เรียงตามตัวชี้วัดที่กำหนดในขั้นตอน scoping)
ประเด็นการประเมินตัวชี้วัดผลการประเมินหมายเหตุ
5) อื่นๆ
check_circle

เกิดเครือข่าย "เพื่อนช่วยเพื่อน" ในระดับหมู่บ้าน โดยมีการจัดตั้งกลุ่มไลน์ (Line Group) เพื่อแจ้งข่าวสารและเตือนให้สมาชิกกลุ่มเสี่ยงทานยาและออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงการร่วมกันงดใช้ผงชูรสในงานเลี้ยงส่วนรวมของชุมชน

4. ทบทวนรายงานการประเมินว่าถูกต้องหรือไม่?

check_circle

คณะทำงานได้ตรวจสอบข้อมูลผลการคัดกรองและสรุปกิจกรรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมแล้ว พบว่าข้อมูลมีความถูกต้องตรงกับความเป็นจริงและเป็นไปตามแผนงานที่วางไว้

1) กระบวนการในการทบทวนรายงาน
check_circle

จัดประชุมร่วมกันระหว่างคณะกรรมการติดตามผลและผู้รับผิดชอบโครงการ เพื่อนำข้อมูลดิบจากหน้างาน (ผลการเจาะเลือด/วัดความดัน) มาเปรียบเทียบกับร่างรายงานสรุปผล เพื่อตรวจสอบความถูกต้องของตัวเลขและสถิติก่อนบันทึกเข้าระบบ

2) ผู้มีส่วนร่วมในการทบทวนรายงาน
check_circle

เจ้าหน้าที่สาธารณสุขจาก รพ.สต., ประธานกองทุนสุขภาพตำบล, แกนนำ อสม. ประจำหมู่บ้าน และตัวแทนภาคประชาชนที่เข้าร่วมโครงการ

3) ผลการทบทวนร่างรายงาน
check_circle

รายงานมีความถูกต้องครบถ้วน เนื้อหาสอดคล้องกับกิจกรรมที่ดำเนินการจริงในพื้นที่ ข้อมูลกลุ่มเสี่ยงได้รับการจำแนกตามเกณฑ์มาตรฐาน และผลการประเมินพฤติกรรมมีความน่าเชื่อถือ

4) สรุปผลการประเมินสำคัญที่นำเข้าเวทีการทบทวน
ประเด็นการประเมินตัวชี้วัดสรุปผลการประเมินหมายเหตุ
5) อื่นๆ
check_circle

การเสนอให้จัดทำ "ทำเนียบคนต้นแบบสุขภาพดี" เพื่อใช้เป็นแรงบันดาลใจในการดำเนินงานโครงการในปีงบประมาณถัดไ

5. การปรับปรุงทบทวนโครงการ

check_circle

ควรเพิ่มความถี่ในการติดตามกลุ่มเสี่ยงสูง (สีส้ม/แดง) จากรายไตรมาสเป็นรายเดือน และควรมีการจัดหานวัตกรรมหรืองานวิจัยชุมชนเข้ามาช่วย เช่น การใช้แอปพลิเคชันบันทึกการกิน

1) ข้อเสนอเพื่อการทบทวนโครงการ
check_circle

ควรเพิ่มความถี่ในการติดตามกลุ่มเสี่ยงสูง (สีส้ม/แดง) จากรายไตรมาสเป็นรายเดือน เพื่อเฝ้าระวังไม่ให้ค่าการทำงานของไต (eGFR) ลดลง และควรจัดหานวัตกรรมชุมชนเข้ามาช่วย เช่น การใช้แอปพลิเคชันหรือกลุ่ม Line เพื่อส่งสื่อความรู้และติดตามการทานยา/อาหารแบบรายวัน รวมถึงการขยายผลสู่การสร้างเขตอาหารปลอดภัยในร้านค้าชุมชน"

2) อื่นๆ

 

6. ได้มีการปรับปรุงทบทวนโครงการตามข้อ 5 หรือไม่?

check_circle

ได้นำข้อเสนอแนะบรรจุเข้าในแผนการดำเนินงานต่อเนื่องของ รพ.สต./กองทุนฯ ในปีงบประมาณถัดไป เพื่อให้การดูแลมีความเข้มข้นมากขึ้น

1) กลไกในการติดตามการปรับปรุงโครงการตามข้อเสนอแนะ

 

2) วิธีการติดตาม การปรับปรุงโครงการตามข้อเสนอแนะ

 

3) อื่นๆ

 

สรุป

อภิปรายผลและข้อเสนอแนะ

โครงการบรรลุวัตถุประสงค์ในการค้นหากลุ่มเสี่ยงในชุมชน โดยพบว่าประชาชนมีความตื่นตัวเรื่อง "โรคไตเรื้อรัง" มากขึ้น ผลการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในระยะสั้นพบว่ากลุ่มเป้าหมายสามารถลดการบริโภคเค็มได้ดีขึ้น ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการควบคุมความดันโลหิต แต่ในด้านการออกกำลังกายยังต้องอาศัยการกระตุ้นอย่างต่อเนื่อง
ข้อเสนอแนะ: ควรส่งเสริมการปลูกผักสวนครัวปลอดสารพิษเพื่อสนับสนุนเมนูสุขภาพในระยะยาว ควรจัดตั้ง "กองทุนเครื่องวัดความดันที่บ้าน" สำหรับกลุ่มเสี่ยงสูงที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ บูรณาการร่วมกับร้านค้าในชุมชนเพื่อลดการจำหน่ายเครื่องปรุงรสที่มีโซเดียมสูง

เอกสารอ้างอิง

ทะเบียนรายชื่อและผลการคัดกรองสุขภาพ (เบาหวาน/ความดัน/ไต) ประจำปีงบประมาณ2569 คู่มือแนวทางการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อชะลอไตเสื่อม กรมควบคุมโรค รายงานการประชุมคณะกรรมการกองทุนสุขภาพตำบล

เอกสารประกอบโครงการ