กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

วัยรุ่น หมายถึง กลุ่มบุคคลที่มีอายุ 9 - 19 ปี ซึ่งอยู่ในวัยเรียน เป็นวัยแห่งการเปลี่ยนแปลงและมีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ทั้งร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สติปัญญา และพฤติกรรม เป็นช่วงรอยต่อของความเป็นเด็กและผู้ใหญ่ วัยรุ่นเป็นวัยที่อาจถูกชักจูงได้ง่าย ขาดความนับถือตนเอง รวมถึงขาดทักษะชีวิต ส่งผลให้เกิดพฤติกรรมเสี่ยงในด้านต่าง ๆ เช่น การดื่มสุรา การใช้สารเสพติด การมีเพศสัมพันธ์ก่อนวัยอันควร ส่งผลให้เกิดการตั้งครรภ์ที่ไม่พร้อมในวัยรุ่น โดยเฉพาะปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพทางเพศและอนามัยเจริญพันธุ์ หากไม่มีความเข้าใจเรื่องเพศศึกษาและการป้องกันที่ถูกต้อง อาจส่งผลให้เกิดโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้
สถานการณ์อนามัยการเจริญพันธุ์ในวัยรุ่นและเยาวชน ข้อมูลจากกรมอนามัย ในปี พ.ศ. 2568 วัยรุ่นหญิง อายุต่ำกว่า 20 ปี คลอดบุตรรวมทั้งสิ้น 27,666 ราย หรือเฉลี่ย 75 คนต่อวัน โดยอยู่ในกลุ่มอายุ 10 -14 ปี จำนวน 821 ราย ซึ่งพบว่า มีแม่วัยรุ่นที่เป็นนักเรียน/นักศึกษาไม่ตั้งใจตั้งครรภ์ถึงร้อยละ 68.5 สาเหตุเกิดจากคุมกำเนิดผิดพลาดหรือล้มเหลวมากถึงร้อยละ 77.3 ไม่ได้เตรียมการป้องกัน หรือการคุมกำเนิดไว้ก่อน และไม่มีความรู้เรื่องการป้องกันการตั้งครรภ์ ร้อยละ 42.1 และ 4.3 ตามลำดับ จึงแสดงให้เห็นว่าวัยรุ่นยังขาดความรู้ความเข้าใจในการดูแลตนเองด้านสุขภาพทางเพศและอนามัยการเจริญพันธุ์ ไม่สามารถเข้าถึงบริการด้านอนามัยการเจริญพันธุ์ที่จำเป็น และไม่ได้รับสวัสดิการสังคมอย่างเสมอภาค
จากข้อมูลการเฝ้าระวังพฤติกรรมที่สัมพันธ์กับการติดเชื้อเอชไอวี พบว่าเยาวชนมีอัตราการใช้ถุงยางอนามัยเพียงร้อยละ 80 และใช้ถุงยางอนามัยอย่างสม่ำเสมอทุกครั้งกับแฟนและคนรัก ไม่ถึงร้อยละ 40 จากข้อมูลสำนักโรคเอดส์ วัณโรค และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ พบว่าโรคหนองใน และโรคซิฟิลิส พบมากที่สุดในช่วงอายุ 15 - 24 ปี รองลงมาเป็นช่วงอายุ 25 - 34 ปี จะเห็นได้ว่ากลุ่มผู้ป่วยส่วนใหญ่อยู่ในช่วงวัยเรียนวัยเจริญพันธุ์ ซึ่งเป็นตัวสะท้อนที่แสดงให้เห็นถึงการมีเพศสัมพันธ์อย่างไม่ปลอดภัย อีกทั้งยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อเอชไอวีและโรติดต่อทางเพศสัมพันธ์ จากข้อมูลกรมควบคุมโรค สถานการณ์เอชไอวีในประเทศไทย ปี 2567 พบว่ามีผู้ติดเชื้อเอชไอวีรายใหม่ 8,124 ราย เป็นเยาวชนอายุ 15 - 24 ปี จำนวน 3,958 ราย พบผู้อยู่ร่วมกับเอชไอวี จำนวน 565,598 ราย เป็นเยาวชนอายุ 15 - 24 ปี จำนวน 28,665 ราย และพบผู้เสียชีวิตจากโรคเอดส์ จำนวน 9,067 ราย เป็นเยาวชนอายุ 15 - 24 ปี จำนวน 257 ราย จากข้อมูลกองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค ปี 2568 มีอัตราการติดเชื้อซิฟิลิสในประเทศไทยเพิ่มต่อเนื่อง โดยมีผู้ป่วยรายใหม่ 22,870 ราย คิดเป็นอัตราป่วย 35.2 ต่อแสนราย เพิ่มขึ้น 80% เมื่อเทียบปี 2565 ซึ่งพบเพียง 12,296 ราย และสำหรับโรคหนองใน พบผู้ป่วยจำนวน 12,480 ราย คิดเป็นอัตราป่วย 19.2 ต่อแสนราย เพิ่มจากปี 2565 ที่มีการติดเชื้อ 5,625 ราย โดยกลุ่มเสี่ยงหลักในการระบาดของโรคติดต่อทางเพศสัมพันธุ์คือกลุ่มวัยรุ่น อายุ 15-24 ปี ซึ่งเป็นวัยที่เริ่มมีพฤติกรรมทางเพศอย่างเปิดเผย ไม่ใช้ถุงยางอนามัยในการมีเพศสัมพันธ์ และขาดความรู้ในการป้องกัน การตรวจหา และการรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่ถูกต้อง จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของยาเสพติดในประเทศไทย พบว่ามีเด็กและเยาวชน จำนวนไม่น้อยที่เข้าไปยุ่งเกี่ยวกับสารเสพติด ทั้งเกิดจากความตั้งใจและเกิดจากการหลงผิดโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์ อีกทั้งยังมีปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ ที่จะทำให้เด็กและเยาวชน มีโอกาสเข้าไปติดสารเสพติดเพิ่มมากขึ้นอีก รวมถึงค่านิยมที่ไม่ถูกต้องในวัยรุ่น และในปัจจุบันสารเสพติดบางชนิดสามารถเข้าถึงได้ง่ายขึ้น เช่น เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ บุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า กระท่อม กัญชา เป็นต้น สถานการณ์ยาเสพติดในประเทศไทยลุกลามไม่หยุด ล่าสุด ข้อมูลจากงานวิจัยประมาณการจำนวนประชากรผู้ใช้สารเสพติดของไทย ปี 2568 โดยศูนย์วิทยาการสารเสพติด คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล ระบุว่า คนไทยใช้กระท่อม 1.9 ล้านคน ใช้สารเสพติด 1.6 ล้านคน ใช้กัญชา 1.5 ล้านคน ใช้ยาบ้า 1.5 ล้านคน มีผู้ที่ควรเข้ารับการบำบัด 330,000 คน และมีปัญหาสุขภาพจิต 220,000 คน ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุข ปี 2567 จากผลสำรวจพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้า/พอต ของเยาวชนไทย จำนวน 40,164 คนทั่วประเทศ แสดงให้เห็นว่าเยาวชน ยังขาดความรู้ และความตระหนักถึงผลกระทบจากการสูบบุหรี่ไฟฟ้าและยังมีความเชื่อที่ไม่ถูกต้อง กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลเมืองสุไหงโก-ลก จึงได้เล็งเห็นความสำคัญของปัญหายาเสพติดในวัยรุ่น ปัญหาการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควร และปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพทางเพศและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ จึงได้จัดทำโครงการ Smart Teen : ไม่เสพ ไม่เสี่ยง ไม่ท้อง ห่างไกลจากโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์และ HIV ประจำปี 2569 นี้ขึ้น เพื่อเป็นการจัดกิจกรรมผ่านการเรียนรู้ ช่วยให้เยาวชนเกิดความตระหนักถึงพิษภัยของยาเสพติด และปัญหาที่เกิดจากการมีเพศสัมพันธ์ก่อนวัยอันควรมากยิ่งขึ้น ส่งเสริมให้เยาวชนมีความรู้ความเข้าใจ และทัศนคติที่ถูกต้องเกี่ยวกับโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์และการติดเชื้อเอชไอวี อันจะนำไปสู่การมีพฤติกรรมทางเพศที่ปลอดภัย