ความเป็นมา/หลักการเหตุผล
การคลอดก่อนกำหนด คือ การคลอดที่เกิดขึ้นก่อนอายุครรภ์ 37 สัปดาห์ ทารกแรกเกิดที่มีอายุครรภ์น้อยกว่า 37 สัปดาห์ ซึ่งภาวะคลอดก่อนกำหนดส่งผลทำให้ทารกมีโอกาสที่จะเสียชีวิตหรือทุพพลภาพมากกว่าทารกคลอดครบกำหนด ยิ่งคลอดก่อนกำหนดมากเท่าใด โอกาสที่จะเสียชีวิตหรือทุพพลภาพจะมากขึ้นเท่านั้น สำหรับปัจจัยที่มีผลต่อการคลอดก่อนกำหนดส่วนใหญ่ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่นอน แต่มีปัจจัยชักนำบางอย่างที่อาจจะเป็นสาเหตุของการเจ็บครรภ์และคลอดก่อนกำหนด ได้แก่ เคยมีประวัติคลอดก่อนกำหนดในครรภ์ก่อนซึ่งเป็นปัจจัยที่มีความเสี่ยงมากที่สุด ที่ทำให้เกิดการคลอดก่อนกำหนดในครรภ์ต่อมา, มารดามีโรคที่รุนแรง,การติดเชื้อ เช่น การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ การติดเชื้อในช่องคลอด, มดลูกขยายตัวมากเกินไป เช่น ครรภ์แฝด ครรภ์แฝดน้ำ มีเนื้องอกที่มดลูก, มารดามีปัญหาที่ปากมดลูก เช่น ปากมดลูกหลวม มีประวัติเคยถ่างขยายและขูดมดลูก หรือทำแท้งในไตรมาสที่สองหรือผ่าตัดปากมดลูก, มีพยาธิสภาพที่รก เช่น รกเกาะต่ำ รกลอกตัวก่อนกำหนด นอกจากนี้ปัจจัยอื่น ๆ ได้แก่ การติดสารเสพติด เช่น การสูบบุหรี่ มารดาวัยรุ่น มารดาอายุมากกว่า 40 ปี ทุพโภชนาการ โลหิตจาง เศรษฐานะทางสังคมต่ำมีโอกาสเสียชีวิตสูง รวมถึงยังมีโอกาสพบภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ เช่น ปอดทำงานไม่ดี มีภาวะเลือดออกในสมอง มีภาวะเลือดออกในลำไส้ ส่งผลให้ทารกมีความพิการในช่วงหลังคลอด บางรายจะมีพัฒนาการล่าช้า หากทารกรายนั้นมีความพิการ ครอบครัว และภาครัฐต้องเสียค่าใช้จ่ายเพื่อการฟื้นฟูสภาพร่างกายและดูแลรักษาต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 4 - 5 ปี จากการทำวิจัยที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนทีปังกรนภัทรบุตร พบว่า ประมาณร้อยละ 50 - 60 ของการคลอดก่อนกำหนดเกิดขึ้นในสตรีตั้งครรภ์ที่ไม่มีโรค หรือภาวะแทรกซ้อนขณะตั้งครรภ์ บางคนเกิดจากพฤติกรรมของสตรีตั้งครรภ์ ก่อให้เกิดภาวะเจ็บครรภ์ก่อนกำหนด เนื่องจากสตรีตั้งครรภ์เหล่านั้น ยังขาดความรู้เรื่องการป้องกันตนเองให้ปลอดภัยจากภาวะคลอด ก่อนกำหนด จึงเข้ามารับการรักษาล่าช้า เป็นเหตุให้การยับยั้งภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดไม่ประสบผลสำเร็จ
กระทรวงสาธารณสุขตั้งเป้า ลดอัตราการคลอดก่อนกำหนดของหญิงไทยให้ไม่เกินร้อยละ 8 ภายในปี 2570 โดยเน้นการดูแลเชิงรุกผ่าน 6 ระบบ ตั้งแต่ฝากครรภ์เร็ว การดูแลขณะตั้งครรภ์ การบริหารยา การรักษา ส่งต่อทารก การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และติดตามพัฒนาการเด็ก โดยกำหนดให้การคลอดก่อน 37 สัปดาห์ถือเป็นเกณฑ์คลอดก่อนกำหนด ข้อมูลจากระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC) ปีงบประมาณ 2568 พบว่า มีจำนวนหญิงสัญชาติไทยที่ตั้งครรภ์และคลอดบุตรในช่วงอายุครรภ์ 24 ถึง 36 สัปดาห์ 6 วันของโรงพยาบาลสุไหงโก-ลก (คลอดก่อนกำหนด) จำนวน 158 คน จากทั้งหมดจำนวน 1,409 คน โดยคิดเป็นร้อยละ 11.21 (ตัวชี้วัดแนวทางการตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2568 กำหนดให้หญิงไทยคลอดก่อนกำหนดไม่เกินร้อยละ 
โดยข้อมูลจำนวนหญิงคลอดก่อนกำหนดในเขตเทศบาลเมืองสุไหงโก-ลก ปีงบประมาณ 2568 (ข้อมูลเดือนตุลาคม 2567- กันยายน 2568) จากห้องคลอดโรงพยาบาลสุไหงโก-ลก มีหญิงคลอดทั้งหมด 254 คน มีหญิงคลอดก่อนกำหนด 14 คน คิดเป็นร้อยละ 5.51
ด้วยเหตุนี้กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลเมืองสุไหงโก-ลก จึงได้จัดทำโครงการสร้างเสริมสุขภาพเชิงรุก เพื่อลดภาวะคลอดก่อนกำหนด เทศบาลเมืองสุไหงโก-ลกประจำปีงบประมาณ 2569 เพื่อให้ประชาชนเกิดความตระหนักถึงอันตรายของภาวะคลอดก่อนกำหนดและตัดสินใจไปพบแพทย์โดยเร็ว ส่งผลให้สามารถรักษาภาวะคลอดก่อนกำหนดได้อย่างรวดเร็วต่อไป
วัตถุประสงค์โครงการ
กิจกรรม/การดำเนินงาน
กลุ่มเป้าหมาย
| กลุ่มเป้าหมาย | จำนวนที่วางไว้ | |
|---|---|---|
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกตามช่วงวัย | ||
| กลุ่มเด็กเล็กและเด็กก่อนวัยเรียน | ||
| กลุ่มเด็กวัยเรียนและเยาวชน | ||
| กลุ่มวัยทำงาน | ||
| กลุ่มผู้สูงอายุ | ||
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกกลุ่มเฉพาะ | ||
| กลุ่มหญิงตั้งครรภ์และหญิงหลังคลอด | 240 | |
| กลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรัง | ||
| กลุ่มคนพิการและทุพพลภาพ | ||
| กลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีภาวะเสี่ยง | ||
| สำหรับการบริหารหรือพัฒนากองทุนฯ [ข้อ 10(4)] |
ผลที่คาดว่าจะได้รับ
- หญิงตั้งครรภ์ตระหนักถึงความสำคัญของการตั้งครรภ์การฝากครรภ์ และมีการไปฝากครรภ์ครั้งแรกก่อน 12 สัปดาห์
- หญิงตั้งครรภ์มีความรู้เกี่ยวกับอันตรายของการคลอดก่อนกำหนด
- หญิงตั้งครรภ์มีความรู้และสามารถดูแลตัวเองได้ในขณะตั้งครรภ์
- หญิงวัยเจริญพันธ์และประชาชนทั่วไปมีความรู้เกี่ยวกับความสำคัญของการมาฝากครรภ์