โครงการส่งเสริมสุขภาพการดูแลผู้สูงอายุ เพื่อป้องกันโรคสมองเสื่อม โดยชุมชนหัวเลี้ยว ประจำปี2569
แบบประเมินคุณค่าของโครงการที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมสุขภาพ
ชื่อโครงการ โครงการส่งเสริมสุขภาพการดูแลผู้สูงอายุ เพื่อป้องกันโรคสมองเสื่อม โดยชุมชนหัวเลี้ยว ประจำปี2569
รหัสโครงการ 69-L8284-02-05 รหัสสัญญา 12 ระยะเวลาโครงการ 5 มกราคม 2569 - 30 ธันวาคม 2569
แบบประเมินคุณค่าของโครงการที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมสุขภาพ เป็นการคุณค่าที่เกิดจากโครงการในมิติต่อไปนี้
- ความรู้ด้านการสร้างเสริมสุขภาพและนวัตกรรมเชิงระบบสุขภาพชุมชน
- การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่มีผลต่อสุขภาวะ
- การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ
- ผลกระทบเชิงบวกและนโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อการสร้างสุขภาวะชุมชน
- กระบวนการชุมชน
- มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
1. เกิดความรู้ หรือ นวัตกรรมชุมชน
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
1. ความรู้ใหม่ / องค์ความรู้ใหม่
มีการดูแลผู้สูงอายุแบบวิถีชุมชนและเกิดนวัตกรรม
มีสมุดบันทึกสุขภาพ
เกิดการเรียนรู้ใหม่ตลอด
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
2. สิ่งประดิษฐ์ / ผลผลิตใหม่
เกิดนวัตกรรมที่ประดิษฐ์ขึ้นเอง
ทำกระเป๋ายา 7 ช่อง
ทำใช้เอง
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
3. กระบวนการใหม่
วิธีทำงานใหม่ที่คิดขึ้นเอง
ติดตามผู้สูงอายุ
ทำให้เกิดกระบวนการเป็นมาตรฐาน
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
4. วิธีการทำงาน / การจัดการใหม่
ทำงานอย่างมีความสุขขึ้น งานสำเร็จเร็ว มีระบบระเบียบในการบริหารที่ชัดเจน
มีระบบเก็บข้อมูล
มีคนรุ่นใหม่สนใจ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
5. การเกิดกลุ่ม / โครงสร้างในชุมชนใหม่
กลุ่มผู้สูงอายุสุขภาพดี
มีกลุ่มองค์กร
สามารถเพิ่งพาตัวเองได้
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
6. แหล่งเรียนรู้ใหม่
มีชมรมผู้สูงอายุในชุมชน
ป้ายประชาสัมพันธ์ศูนย์เรียนรู้
ศูนย์เรียนรู้ชุมชนต้นแบบ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
99. อื่นๆ
2. เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เอื้อต่อสุขภาพ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
1. การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
2. การบริโภค
จากกินตามใจเป็นกินตามวัย
เกิดการเปลี่ยนแปลงด้านอาหารยา
ตั้งกติการ่วมกันในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
3. การออกกำลังกาย
มีการออกกำลังกาย
ออกกำลังกายสัปดาห์ละ5 วัน
มีตารางการออกกำลังกายอย่างชัดเจน
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
4. การลด ละ เลิก อบายมุข เช่น การพนัน เหล้า บุหรี่
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
5. การลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น พฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ การขับรถโดยประมาท
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
6. การจัดการอารมณ์ / ความเครียด
มีวิธีการจัดการด้านอารมณ์
มีกิจกรรมให้ทำอย่างต่อเนื่อง
มีระบบเฝ้าระวัง
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
7. การดำรงชีวิต / วิถีชีวิต เช่น การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น / สมุนไพรในการดูแลสุขภาพตนเอง
ปลูกผักปลอดสารพิษไว้บริโภคเอง
ทำแปลงผักทุกครัวเรือน อย่างน้อย 5 ชนิด
มีการแบ่งปันและเป็นรายได้
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
8. พฤติกรรมการจัดการตนเอง ครอบครัว ชุมชน
ครอบครัวเป็นที่พึ่งแรก
ครอบครัว/ชุมชนมีการจัดการเป็นระบบ
ทำให้ครอบครังเข้มแข็งขึ้น
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
9. อื่นๆ
3. การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ (กายภาพ สังคม และเศรษฐกิจ)
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
1. กายภาพ เช่น มีการจัดการขยะ ป่า น้ำ การใช้สารเคมีเกษตร และการสร้างสิ่งแวดล้อมในครัวเรือนที่ถูกสุขลักษณะ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
2. สังคม เช่น มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ลดการเกิดอุบัติเหตุ ครอบครัวอบอุ่น การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อเด็ก เยาวชน และกลุ่มวัยต่าง ๆ มีพื้นที่สาธารณะ/พื้นที่ทางสังคม เพื่อเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพของคนในชุมชน มีการใช้ศาสนา/วัฒนธรรมเป็นฐานการพัฒนา
มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ลดอุบัติเหตุ
มีการสำรวจความปลอดภัยในบ้าน
มีหมู่บ้านปลอดภัย
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
3. เศรษฐกิจสร้างสรรค์สังคม /สร้างอาชีพ / เพิ่มรายได้
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
4. มีการบริการสุขภาพทางเลือก และมีช่องทางการเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ
ด้านการแพทย์ทางเลือกและภูมิปัญญาท้องถิ่น (Alternative Health Services):
เกิดระบบการดูแลสุขภาพด้วยการแพทย์แผนไทย การแพทย์ทางเลือก สมุนไพรพื้นบ้าน หรือหมอเมือง/ปราชญ์ชาวบ้าน ที่ได้รับการประเมินความปลอดภัยและได้มาตรฐาน
ชุมชนมีทางเลือกในการดูแลสุขภาพตนเองและครอบครัวในระดับปฐมภูมิ ช่วยลดการพึ่งพายาเคมีเกินความจำเป็น และลดภาระค่าใช้จ่ายด้านยาของครัวเรือน
ด้านช่องทางและการเข้าถึงบริการสุขภาพ (Health Access & Equity):
เกิดกลไกเชิงรุกในการจัดบริการสุขภาพถึงบ้าน/ชุมชน (เช่น ระบบ Caregiver, อาสาสมัครบริบาลท้องถิ่น, คลินิกเคลื่อนที่)
ลดอุปสรรคการเข้าถึงบริการของกลุ่มเปราะบาง (ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดบ้าน/ติดเตียง ผู้พิการ) ทั้งด้านการเดินทาง ข้อจำกัดทางเศรษฐกิจ และข้อมูลข่าวสาร
เกิดการประสานงานไร้รอยต่อระหว่างระบบบริการสุขภาพชุมชน (รพ.สต./อบต.) ร่วมกับภูมิปัญญาพื้นบ้านในพื้นที่
มีสถานที่บริการทางเลือก และเข้าถึงง่าย
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
5. อื่นๆ
4. การพัฒนานโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาวะ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
1. มีกฎ / กติกา ของกลุ่ม ชุมชน
มีกติกาสร้างเสริมสุขภาพในพื้นที่
มัสยิด สวนสาธารณะ
กำหนดวันที่ชัดเจน
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
2. มีมาตรการทางสังคมของกลุ่ม ชุมชน
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
3. มีธรรมนูญของชุมชน
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
4. อื่นๆ เช่น ออกเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่น ฯลฯ
5. เกิดกระบวนการชุมชน
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
1. เกิดการเชื่อมโยงประสานงานระหว่างกลุ่ม / เครือข่าย (ใน และหรือนอกชุมชน)
มีการประชุม ค้นหาปัญหา วางแผนร่วมกัน
โรงพยาบาล/อปท.
เกิดเครือข่ายที่เข็มแข็ง
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
2. การเรียนรู้การแก้ปัญหาชุมชน (การประเมินปัญหา การวางแผน การปฏิบัติการ และการประเมิน)
ร่วมกันกับตัวแทนชุมชน ในการเรียนรู้ปัญหา และแก้ปัญหาร่วมกัน
มีการสำรวจกลุ่มเป้าหมาย
เรียนรู้เทคโนโลยีที่ทันสมัย
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
3. การใช้ประโยชน์จากทุนในชุมชน เช่น การระดมทุน การใช้ทรัพยากรบุคคลในชุมชน
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
4. มีการขับเคลื่อนการดำเนินงานของกลุ่มและชุมชนที่เกิดจากโครงการอย่างต่อเนื่อง
เกิดการรวมตัวของกลุ่มอย่างเข้มแข็ง มีการกำหนดเป้าหมายและกิจกรรมต่อเนื่อง หลังจบโครงการ ชุมชนเกิดความตระหนัก ตลอดจนมีกลไกหรือแกนนำในการขับเคลื่อนงานต่อด้วยตนเอง
- มีรายงานการประชุมของกลุ่ม/แกนนำ
ภาพถ่ายการดำเนินกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง
คำสั่งแต่งตั้งคณะทำงาน หรือแผนปฏิบัติการ (Action Plan) ระยะยาวการรายงานของกลุ่มแกนนำ
- ยกระดับกลุ่มเป็นวิสาหกิจชุมชน หรือศูนย์เรียนรู้ของชุมชน
ขยายผลไปยังพื้นที่/หมู่บ้านข้างเคียง
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
5. เกิดกระบวนการจัดการความรู้ในชุมชน
• การจัดเวทีถอดบทเรียน / เวที AAR (After Action Review) เพื่อทบทวนการทำงานอย่างเป็นระบบ
• มีเอกสาร/สื่อความรู้ที่ผลิตขึ้นจากประสบการณ์ของชุมชน (เช่น คู่มือ, อินโฟกราฟิก, คลิปวิดีโอ)
• การจัดตั้งศูนย์เรียนรู้ชุมชน หรือพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ (Knowledge Sharing Platform)
• จำนวนผู้เข้ามาศึกษาดูงานหรือเรียนรู้ชุดความรู้ของชุมชน
รายงานการถอดบทเรียน / ชุดความรู้ชุมชน• สรุปผลการจัดเวที AAR / ภาพถ่ายกระบวนการ• เอกสารคู่มือ นวัตกรรม หรือสื่อการเรียนรู้ที่เผยแพร่• ทะเบียนผู้เข้าร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ / สมุดเยี่ยมชมศูนย์เรียนรู้
สร้างเครือข่ายแลกเปลี่ยนเรียนรู้ข้ามพื้นที่ (Cross-Community Learning Network): เชื่อมโยงคลังความรู้ของชุมชนเข้ากับชุมชนข้างเคียง หรือเครือข่ายสภาองค์กรชุมชน/สสส. เพื่อจับคู่เรียนรู้ (Peer-to-Peer Learning) และแลกเปลี่ยนนวัตกรรมระหว่างพื้นที่
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
6. เกิดทักษะในการจัดการโครงการ เช่น การใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ การทำแผนปฏิบัติการ
• เอกสารแผนปฏิบัติการ (Action Plan / Gantt Chart) ที่ระบุกิจกรรม เวลา ผู้รับผิดชอบ และงบประมาณอย่างละเอียด
• ชุดข้อมูลเชิงประจักษ์/ตารางวิเคราะห์ปัญหาที่ถูกนำมาใช้ประกอบการออกแบบโครงการ
• แบบติดตามความก้าวหน้าโครงการและการปรับแผนงานระหว่างทาง (Progress & Adaptive Plan)
• รายงานการประเมินความพึงพอใจหรือผลการพัฒนาศักยภาพทีมงาน
เล่มข้อเสนอโครงการและเอกสารแผนปฏิบัติการฉบับสมบูรณ์
• บันทึกการประชุมวางแผนงาน/การวิเคราะห์ข้อมูลร่วมกัน
• รายงานสรุปผลการดำเนินงานและตารางติดตามงานรายงวด
• แบบประเมินสมรรถนะ/ทักษะการบริหารจัดการของแกนนำ
พัฒนาต่อยอดสู่การเป็น "โค้ช/พี่เลี้ยงโครงการในพื้นที่" (Internal Project Mentor): ผลักดันให้แกนนำที่ได้รับการพัฒนาทักษะการบริหารโครงการแล้ว ทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยง (Coaches) คอยให้คำแนะนำแก่กลุ่มย่อย ชมรม หรือชุมชนข้างเคียงในการเขียนและบริหารโครงการ
การสร้างคลังแผนงานและแบบฟอร์มมาตรฐาน (Standard Project Template & Toolkits): จัดทำคู่มือและแบบฟอร์มการทำแผนปฏิบัติการ/การใช้ข้อมูลอย่างง่าย ให้เป็นมาตรฐานกลางของชุมชน เพื่อใช้รองรับการขอสนับสนุนงบประมาณจากแหล่งทุนอื่นๆ (เช่น กองทุนสุขภาพตำบล สปสช., อบจ., สสส.)
การเชื่อมโยงระบบข้อมูลชุมชนเข้ากับแผนพัฒนาท้องถิ่น (Data Integration & Policy Advocacy): นำทักษะการใช้ข้อมูลและการจัดทำแผนที่เกิดขึ้น ไปเชื่อมโยงและบรรจุไว้ในแผนพัฒนาตำบลของ อปท. เพื่อให้เกิดการสนับสนุนงบประมาณขับเคลื่อนงานอย่างต่อเนื่องในระยะยาว
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
7. อื่นๆ
6. มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
1. ความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง / กลุ่ม / ชุมชน
• เรื่องเล่าความสำเร็จ (Success Story) และกรณีศึกษาการเปลี่ยนแปลงของบุคคล (Change Agent)
• ผลการประเมินความพึงพอใจ ระดับความสุข หรือความภาคภูมิใจของผู้เข้าร่วมโครงการ
• รางวัล โล่ประกาศเกียรติคุณ หรือการได้รับการคัดเลือกเป็นพื้นที่ศึกษาดูงาน/ชุมชนต้นแบบ
• การเผยแพร่ผลงานของชุมชนผ่านสื่อสาธารณะ สื่อท้องถิ่น หรือเวทีวิชาการ
แบบประเมินความสุข/ความภาคภูมิใจ (Self-Esteem & Pride Assessment)• รายงานการถอดบทเรียนเชิงคุณภาพ / คลิปวิดีโอสัมภาษณ์เปิดใจ• ใบประกาศเกียรติคุณ / ภาพถ่ายการต้อนรับคณะศึกษาดูงาน• สรุปข่าวสารและการเผยแพร่ผ่านสื่อมวลชน/โซเชียลมีเดีย
ต่อยอดบุคคลต้นแบบสู่การเป็น "แรงบันดาลใจและพี่เลี้ยง" (Inspirational Role Models): สนับสนุนให้ผู้ที่มีความเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมและเกิดความภาคภูมิใจในตนเอง ได้มีพื้นที่ในการเล่าเรื่อง (Storytelling) และถ่ายทอดประสบการณ์เพื่อสร้างแรงบันดาลใจให้กับผู้อื่นทั้งในและนอกชุมชน
ยกระดับพื้นที่ภาคภูมิใจสู่ "แหล่งเรียนรู้และท่องเที่ยววิถีชุมชน" (Community-Based Learning/Tourism): นำนวัตกรรม ภูมิปัญญา หรือผลสำเร็จที่ชุมชนภาคภูมิใจ ไปพัฒนาเป็นศูนย์เรียนรู้ชุมชน หรือเส้นทางท่องเที่ยวเชิงสุขภาวะ เพื่อสร้างรายได้หมุนเวียนและสร้างความภาคภูมิใจที่ยั่งยืน
การถอดบทเรียนเพื่อสร้าง "วัฒนธรรมแห่งการยกย่องชมเชย" (Appreciative Culture): จัดกิจกรรมมอบรางวัลเล็กๆ หรือเวทีเชิดชูเกียรติคนดี/คนทำงานในชุมชนอย่างสม่ำเสมอ เพื่อสร้างบรรยากาศทางสังคมที่ให้คุณค่ากับการทำประโยชน์เพื่อส่วนรวม
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
2. การเห็นประโยชน์ส่วนรวมและส่วนตนอย่างสมดุล
• รูปแบบกติกาหรือข้อตกลงชุมชนที่มีการแบ่งปันผลประโยชน์อย่างเป็นธรรมและไม่กระทบวิถีชีวิตส่วนตัว
• จำนวนจิตอาสา/ภาคีเครือข่ายที่เข้าร่วมกิจกรรมอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง โดยไม่มีการถอนตัวจากความเหนื่อยล้า
• ข้อตกลงการปันผลหรือการแบ่งปันคุณค่าที่เกิดขึ้นในโครงการ (เช่น รายได้เกษตรปลอดภัย, กองทุนขยะ, สวัสดิการชุมชน)
• เรื่องเล่าสะท้อนความคิดเห็นของผู้เข้าร่วมโครงการถึงความสุขและการได้รับประโยชน์ทั้งระดับตนเองและชุมชน
• แบบบันทึกการเข้าร่วมกิจกรรมและอัตราการคงอยู่ของอาสาสมัคร
• รายงานสรุปการจัดสรรประโยชน์/สวัสดิการของกลุ่มหรือกองทุนชุมชน
• ถอดบทเรียนเชิงคุณภาพ (AAR) ในมิติความพึงพอใจและความสมดุลในการทำงาน
• ข้อบังคับ หรือประกาศธรรมนูญชุมชนเรื่องการบริหารจัดการประโยชน์ร่วมกัน
การออกแบบกลไกสร้างแรงจูงใจและความเชิดชูเกียรติ (Win-Win Incentive Mechanism): พัฒนาระบบสวัสดิการชุมชน หรือแต้มสะสมความดี/จิตอาสา ที่นำไปแลกเปลี่ยนเป็นสิทธิประโยชน์ในการดูแลสุขภาพ หรือลดค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันได้ เพื่อให้การทำประโยชน์เพื่อส่วนรวมได้รับการตอบแทนที่เป็นรูปธรรม
ส่งเสริมการตกลงผลประโยชน์อย่างเปิดเผยและโปร่งใส (Transparent Benefit Sharing): จัดทำแนวทางหรือข้อตกลงในการจัดสรรผลประโยชน์ร่วมกันของชุมชน (เช่น ผลกำไรจากวิสาหกิจชุมชน ป่าชุมชน หรือกองทุนขยะ) ให้ชัดเจน โปร่งใส และเป็นธรรม เพื่อป้องกันความขัดแย้งในระยะยาว
ยกระดับกระบวนการทำงานที่คำนึงถึงสุขภาวะของคนทำงาน (Care for Carers): จัดให้มีระบบสนับสนุน ดูแล และฟื้นฟูสุขภาวะกาย-จิต ของทีมงานแกนนำและจิตอาสาในชุมชนอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้สามารถขับเคลื่อนงานส่วนรวมได้อย่างยาวนานและมีความสุข
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
3. การใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย และพอเพียง
• จำนวนครัวเรือนที่ทำบัญชีรายรับ-รายจ่าย หรือลดภาระหนี้สิน/มีเงินออมเพิ่มขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม
• สถิติการลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือนจากการปลูกผักสวนครัว/พึ่งพาตนเองด้านอาหาร
• จำนวนครัวเรือนต้นแบบการดำเนินชีวิตตามวิถีพอเพียง (Sufficiency Household)
• เรื่องเล่าความสำเร็จ (Success Story) ของบุคคลที่ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสู่ความพอเพียง
แบบบันทึกสมุดบัญชีครัวเรือน / แบบประเมินเงินออม
• แบบสำรวจครัวเรือนต้นแบบพอเพียง (รพ.สต./อบต./ผู้นำชุมชน)
• รายงานสรุปผลกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต หรือกองทุนสวัสดิการชุมชน
• ถอดบทเรียนเชิงคุณภาพ (AAR) และภาพถ่ายแปลงผัก/วิถีชีวิตพอเพียง
ขยายผลครัวเรือนต้นแบบสู่ "ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชน": ยกระดับครัวเรือนที่ประสบความสำเร็จในการใช้ชีวิตเรียบง่ายและพอเพียง ให้เป็นจุดเรียนรู้และถ่ายทอดประสบการณ์แก่สมาชิกคนอื่นๆ ในชุมชน
เชื่อมโยงสู่ระบบเศรษฐกิจชุมชนและการออม (Community Capital & Welfare): ส่งเสริมให้เกิดการรวมกลุ่มออมทรัพย์ กองทุนสวัสดิการชุมชน หรือธนาคารขยะ เพื่อเปลี่ยนการลดรายจ่ายมาเป็นเงินออมสำหรับดูแลสุขภาวะและผู้ด้อยโอกาสในพื้นที่
สร้างเครือข่ายแลกเปลี่ยนและตลาดสีเขียว (Green Market & Sharing Culture): จัดตั้ง "ตลาดนัดตื่นรู้/ตลาดนัดสีเขียว" หรือพื้นที่แลกเปลี่ยนผลผลิตปลอดภัยในระดับตำบล เพื่อส่งเสริมวัฒนธรรมการแบ่งปันและการบริโภคที่เป็นมิตรต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
4. ชุมชนมีความเอื้ออาทร
จำนวนผู้สูงอายุ/ผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง/กลุ่มเปราะบางที่ได้รับการดูแล เยี่ยมเยียน และช่วยเหลืออย่างสม่ำเสมอ
• จำนวนจิตอาสา/อาสาสมัครบริบาล/แกนนำเยาวชนที่เข้าร่วมกิจกรรมดูแลผู้ยากไร้ในพื้นที่
• การจัดตั้งหรือขับเคลื่อน "กองทุนวันละบาท/กองทุนสวัสดิการชุมชน/ธนาคารเวลา (Time Bank)" เพื่อช่วยเหลือกัน
• เรื่องเล่าความประทับใจ (Success Story) ของครอบครัวผู้ได้รับความช่วยเหลือจากพลังเอื้ออาทรของชุมชน
แบบบันทึกการเยี่ยมบ้าน (Care Plan) และรายงานของ Caregiver / อสม.
• บัญชีรายชื่อและรายงานการดำเนินงานกองทุนสวัสดิการชุมชน/ศูนย์ดูแลวันผู้สูงอายุ
• รายงานสรุปการจัดกิจกรรมจิตอาสา และภาพถ่ายการลงพื้นที่ช่วยเหลือ
• บทสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ผู้ป่วย/ผู้สูงอายุ และครอบครัวผู้ได้รับความช่วยเหลือ
ยกระดับระบบจิตอาสาเป็น "ระบบธนาคารเวลา หรือคลังความดี" (Time Bank / Goodness Bank): จัดทำระบบสะสมเวลาการทำความดี/กิจกรรมจิตอาสา เพื่อให้ผู้ให้สามารถแลกเปลี่ยนการดูแลสะสมไว้สำหรับตนเอง หรือนำไปสนับสนุนสวัสดิการอื่นๆ ในชุมชนเมื่อยามจำเป็น
สถาปนากองทุนดูแลผู้มีภาวะพึ่งพิงระดับตำบล (Local Long-Term Care Fund): เชื่อมโยงจิตอาสาชุมชนเข้ากับกองทุนสุขภาพตำบล (สปสช.) และ อปท. เพื่อให้เกิดงบประมาณหนุนเสริมอุปกรณ์ทางการแพทย์ ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ หรืออาหารชีววิถีอย่างเป็นระบบ
ปลูกฝังจิตอาสาเอื้ออาทรส่งต่อไปยังรุ่นลูกหลาน (Intergenerational Bonding): จัดกิจกรรม "เยาวชนจิตอาสาดูแลผู้สูงวัย" เพื่อสร้างการเรียนรู้ข้ามวัย ถ่ายทอดภูมิปัญญา และปลูกฝังคุณธรรมความเอื้ออาทรให้กับคนรุ่นใหม่ในชุมชนอย่างยั่งยืน
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
5. มีการตัดสินใจโดยใช้ฐานปัญญา
• กระบวนการจัดเวทีถกแถลง/ประชาคมที่ใช้กระบวนการสุนทรียสนทนา (Dialogue) หรือการแลกเปลี่ยนเรียนรู้โดยไม่ใช้อารมณ์
• นวัตกรรม ข้อตกลง หรือธรรมนูญชุมชนที่เกิดจากการผสมผสานระหว่างข้อมูลวิชาการและภูมิปัญญาท้องถิ่น
• เอกสารสรุปการแก้ไขความขัดแย้ง หรือการแก้ปัญหาสุขภาวะที่ซับซ้อนโดยใช้วิธีทางปัญญาและสันติวิธี
• เรื่องเล่า/กรณีศึกษา (Case Study) การตัดสินใจสำคัญของผู้นำชุมชนที่นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงเชิงบวก
• รายงานการประชุม/บันทึกมติประชาคมชุมชน
• เอกสารธรรมนูญสุขภาพชุมชน / ข้อตกลงตำบล
• รายงานการถอดบทเรียนเชิงคุณภาพ (AAR) ในมิติกระบวนการคิดและการตัดสินใจ
• คลิปวิดีโอสัมภาษณ์ผู้นำ ปราชญ์ชาวบ้าน หรือแกนนำชุมชน
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น ผลที่เกิดขึ้น รายละเอียด/การจัดการ หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง แนวทางการพัฒนาต่อ ใช่ ไม่ใช่
6. อื่นๆ
ชื่อโครงการ โครงการส่งเสริมสุขภาพการดูแลผู้สูงอายุ เพื่อป้องกันโรคสมองเสื่อม โดยชุมชนหัวเลี้ยว ประจำปี2569
รหัสโครงการ 69-L8284-02-05 รหัสสัญญา 12 ระยะเวลาโครงการ 5 มกราคม 2569 - 30 ธันวาคม 2569
แบบประเมินคุณค่าของโครงการที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมสุขภาพ เป็นการคุณค่าที่เกิดจากโครงการในมิติต่อไปนี้
- ความรู้ด้านการสร้างเสริมสุขภาพและนวัตกรรมเชิงระบบสุขภาพชุมชน
- การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่มีผลต่อสุขภาวะ
- การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ
- ผลกระทบเชิงบวกและนโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อการสร้างสุขภาวะชุมชน
- กระบวนการชุมชน
- มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
|---|---|---|---|---|---|
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
1. เกิดความรู้ หรือ นวัตกรรมชุมชน |
|||||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 1. ความรู้ใหม่ / องค์ความรู้ใหม่ | มีการดูแลผู้สูงอายุแบบวิถีชุมชนและเกิดนวัตกรรม |
มีสมุดบันทึกสุขภาพ |
เกิดการเรียนรู้ใหม่ตลอด |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 2. สิ่งประดิษฐ์ / ผลผลิตใหม่ | เกิดนวัตกรรมที่ประดิษฐ์ขึ้นเอง |
ทำกระเป๋ายา 7 ช่อง |
ทำใช้เอง |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 3. กระบวนการใหม่ | วิธีทำงานใหม่ที่คิดขึ้นเอง |
ติดตามผู้สูงอายุ |
ทำให้เกิดกระบวนการเป็นมาตรฐาน |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 4. วิธีการทำงาน / การจัดการใหม่ | ทำงานอย่างมีความสุขขึ้น งานสำเร็จเร็ว มีระบบระเบียบในการบริหารที่ชัดเจน |
มีระบบเก็บข้อมูล |
มีคนรุ่นใหม่สนใจ |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 5. การเกิดกลุ่ม / โครงสร้างในชุมชนใหม่ | กลุ่มผู้สูงอายุสุขภาพดี |
มีกลุ่มองค์กร |
สามารถเพิ่งพาตัวเองได้ |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 6. แหล่งเรียนรู้ใหม่ | มีชมรมผู้สูงอายุในชุมชน |
ป้ายประชาสัมพันธ์ศูนย์เรียนรู้ |
ศูนย์เรียนรู้ชุมชนต้นแบบ |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 99. อื่นๆ |
|
|
|
||
2. เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เอื้อต่อสุขภาพ |
|||||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 1. การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล |
|
|
|
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 2. การบริโภค | จากกินตามใจเป็นกินตามวัย |
เกิดการเปลี่ยนแปลงด้านอาหารยา |
ตั้งกติการ่วมกันในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 3. การออกกำลังกาย | มีการออกกำลังกาย |
ออกกำลังกายสัปดาห์ละ5 วัน |
มีตารางการออกกำลังกายอย่างชัดเจน |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 4. การลด ละ เลิก อบายมุข เช่น การพนัน เหล้า บุหรี่ |
|
|
|
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 5. การลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น พฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ การขับรถโดยประมาท |
|
|
|
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 6. การจัดการอารมณ์ / ความเครียด | มีวิธีการจัดการด้านอารมณ์ |
มีกิจกรรมให้ทำอย่างต่อเนื่อง |
มีระบบเฝ้าระวัง |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 7. การดำรงชีวิต / วิถีชีวิต เช่น การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น / สมุนไพรในการดูแลสุขภาพตนเอง | ปลูกผักปลอดสารพิษไว้บริโภคเอง |
ทำแปลงผักทุกครัวเรือน อย่างน้อย 5 ชนิด |
มีการแบ่งปันและเป็นรายได้ |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 8. พฤติกรรมการจัดการตนเอง ครอบครัว ชุมชน | ครอบครัวเป็นที่พึ่งแรก |
ครอบครัว/ชุมชนมีการจัดการเป็นระบบ |
ทำให้ครอบครังเข้มแข็งขึ้น |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 9. อื่นๆ |
|
|
|
||
3. การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ (กายภาพ สังคม และเศรษฐกิจ) |
|||||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 1. กายภาพ เช่น มีการจัดการขยะ ป่า น้ำ การใช้สารเคมีเกษตร และการสร้างสิ่งแวดล้อมในครัวเรือนที่ถูกสุขลักษณะ |
|
|
|
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 2. สังคม เช่น มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ลดการเกิดอุบัติเหตุ ครอบครัวอบอุ่น การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อเด็ก เยาวชน และกลุ่มวัยต่าง ๆ มีพื้นที่สาธารณะ/พื้นที่ทางสังคม เพื่อเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพของคนในชุมชน มีการใช้ศาสนา/วัฒนธรรมเป็นฐานการพัฒนา | มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ลดอุบัติเหตุ |
มีการสำรวจความปลอดภัยในบ้าน |
มีหมู่บ้านปลอดภัย |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 3. เศรษฐกิจสร้างสรรค์สังคม /สร้างอาชีพ / เพิ่มรายได้ |
|
|
|
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 4. มีการบริการสุขภาพทางเลือก และมีช่องทางการเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ | ด้านการแพทย์ทางเลือกและภูมิปัญญาท้องถิ่น (Alternative Health Services): เกิดระบบการดูแลสุขภาพด้วยการแพทย์แผนไทย การแพทย์ทางเลือก สมุนไพรพื้นบ้าน หรือหมอเมือง/ปราชญ์ชาวบ้าน ที่ได้รับการประเมินความปลอดภัยและได้มาตรฐาน ชุมชนมีทางเลือกในการดูแลสุขภาพตนเองและครอบครัวในระดับปฐมภูมิ ช่วยลดการพึ่งพายาเคมีเกินความจำเป็น และลดภาระค่าใช้จ่ายด้านยาของครัวเรือน ด้านช่องทางและการเข้าถึงบริการสุขภาพ (Health Access & Equity): เกิดกลไกเชิงรุกในการจัดบริการสุขภาพถึงบ้าน/ชุมชน (เช่น ระบบ Caregiver, อาสาสมัครบริบาลท้องถิ่น, คลินิกเคลื่อนที่) ลดอุปสรรคการเข้าถึงบริการของกลุ่มเปราะบาง (ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดบ้าน/ติดเตียง ผู้พิการ) ทั้งด้านการเดินทาง ข้อจำกัดทางเศรษฐกิจ และข้อมูลข่าวสาร เกิดการประสานงานไร้รอยต่อระหว่างระบบบริการสุขภาพชุมชน (รพ.สต./อบต.) ร่วมกับภูมิปัญญาพื้นบ้านในพื้นที่ |
มีสถานที่บริการทางเลือก และเข้าถึงง่าย |
|
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 5. อื่นๆ |
|
|
|
||
4. การพัฒนานโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาวะ |
|||||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 1. มีกฎ / กติกา ของกลุ่ม ชุมชน | มีกติกาสร้างเสริมสุขภาพในพื้นที่ |
มัสยิด สวนสาธารณะ |
กำหนดวันที่ชัดเจน |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 2. มีมาตรการทางสังคมของกลุ่ม ชุมชน |
|
|
|
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 3. มีธรรมนูญของชุมชน |
|
|
|
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 4. อื่นๆ เช่น ออกเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่น ฯลฯ |
|
|
|
||
5. เกิดกระบวนการชุมชน |
|||||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 1. เกิดการเชื่อมโยงประสานงานระหว่างกลุ่ม / เครือข่าย (ใน และหรือนอกชุมชน) | มีการประชุม ค้นหาปัญหา วางแผนร่วมกัน |
โรงพยาบาล/อปท. |
เกิดเครือข่ายที่เข็มแข็ง |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 2. การเรียนรู้การแก้ปัญหาชุมชน (การประเมินปัญหา การวางแผน การปฏิบัติการ และการประเมิน) | ร่วมกันกับตัวแทนชุมชน ในการเรียนรู้ปัญหา และแก้ปัญหาร่วมกัน |
มีการสำรวจกลุ่มเป้าหมาย |
เรียนรู้เทคโนโลยีที่ทันสมัย |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 3. การใช้ประโยชน์จากทุนในชุมชน เช่น การระดมทุน การใช้ทรัพยากรบุคคลในชุมชน |
|
|
|
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 4. มีการขับเคลื่อนการดำเนินงานของกลุ่มและชุมชนที่เกิดจากโครงการอย่างต่อเนื่อง | เกิดการรวมตัวของกลุ่มอย่างเข้มแข็ง มีการกำหนดเป้าหมายและกิจกรรมต่อเนื่อง หลังจบโครงการ ชุมชนเกิดความตระหนัก ตลอดจนมีกลไกหรือแกนนำในการขับเคลื่อนงานต่อด้วยตนเอง |
ภาพถ่ายการดำเนินกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง คำสั่งแต่งตั้งคณะทำงาน หรือแผนปฏิบัติการ (Action Plan) ระยะยาวการรายงานของกลุ่มแกนนำ |
ขยายผลไปยังพื้นที่/หมู่บ้านข้างเคียง |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 5. เกิดกระบวนการจัดการความรู้ในชุมชน | • การจัดเวทีถอดบทเรียน / เวที AAR (After Action Review) เพื่อทบทวนการทำงานอย่างเป็นระบบ |
รายงานการถอดบทเรียน / ชุดความรู้ชุมชน• สรุปผลการจัดเวที AAR / ภาพถ่ายกระบวนการ• เอกสารคู่มือ นวัตกรรม หรือสื่อการเรียนรู้ที่เผยแพร่• ทะเบียนผู้เข้าร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ / สมุดเยี่ยมชมศูนย์เรียนรู้ |
สร้างเครือข่ายแลกเปลี่ยนเรียนรู้ข้ามพื้นที่ (Cross-Community Learning Network): เชื่อมโยงคลังความรู้ของชุมชนเข้ากับชุมชนข้างเคียง หรือเครือข่ายสภาองค์กรชุมชน/สสส. เพื่อจับคู่เรียนรู้ (Peer-to-Peer Learning) และแลกเปลี่ยนนวัตกรรมระหว่างพื้นที่ |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 6. เกิดทักษะในการจัดการโครงการ เช่น การใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ การทำแผนปฏิบัติการ | • เอกสารแผนปฏิบัติการ (Action Plan / Gantt Chart) ที่ระบุกิจกรรม เวลา ผู้รับผิดชอบ และงบประมาณอย่างละเอียด |
เล่มข้อเสนอโครงการและเอกสารแผนปฏิบัติการฉบับสมบูรณ์ |
พัฒนาต่อยอดสู่การเป็น "โค้ช/พี่เลี้ยงโครงการในพื้นที่" (Internal Project Mentor): ผลักดันให้แกนนำที่ได้รับการพัฒนาทักษะการบริหารโครงการแล้ว ทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยง (Coaches) คอยให้คำแนะนำแก่กลุ่มย่อย ชมรม หรือชุมชนข้างเคียงในการเขียนและบริหารโครงการ การสร้างคลังแผนงานและแบบฟอร์มมาตรฐาน (Standard Project Template & Toolkits): จัดทำคู่มือและแบบฟอร์มการทำแผนปฏิบัติการ/การใช้ข้อมูลอย่างง่าย ให้เป็นมาตรฐานกลางของชุมชน เพื่อใช้รองรับการขอสนับสนุนงบประมาณจากแหล่งทุนอื่นๆ (เช่น กองทุนสุขภาพตำบล สปสช., อบจ., สสส.) การเชื่อมโยงระบบข้อมูลชุมชนเข้ากับแผนพัฒนาท้องถิ่น (Data Integration & Policy Advocacy): นำทักษะการใช้ข้อมูลและการจัดทำแผนที่เกิดขึ้น ไปเชื่อมโยงและบรรจุไว้ในแผนพัฒนาตำบลของ อปท. เพื่อให้เกิดการสนับสนุนงบประมาณขับเคลื่อนงานอย่างต่อเนื่องในระยะยาว |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 7. อื่นๆ |
|
|
|
||
6. มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ |
|||||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 1. ความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง / กลุ่ม / ชุมชน | • เรื่องเล่าความสำเร็จ (Success Story) และกรณีศึกษาการเปลี่ยนแปลงของบุคคล (Change Agent) |
แบบประเมินความสุข/ความภาคภูมิใจ (Self-Esteem & Pride Assessment)• รายงานการถอดบทเรียนเชิงคุณภาพ / คลิปวิดีโอสัมภาษณ์เปิดใจ• ใบประกาศเกียรติคุณ / ภาพถ่ายการต้อนรับคณะศึกษาดูงาน• สรุปข่าวสารและการเผยแพร่ผ่านสื่อมวลชน/โซเชียลมีเดีย |
ต่อยอดบุคคลต้นแบบสู่การเป็น "แรงบันดาลใจและพี่เลี้ยง" (Inspirational Role Models): สนับสนุนให้ผู้ที่มีความเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมและเกิดความภาคภูมิใจในตนเอง ได้มีพื้นที่ในการเล่าเรื่อง (Storytelling) และถ่ายทอดประสบการณ์เพื่อสร้างแรงบันดาลใจให้กับผู้อื่นทั้งในและนอกชุมชน ยกระดับพื้นที่ภาคภูมิใจสู่ "แหล่งเรียนรู้และท่องเที่ยววิถีชุมชน" (Community-Based Learning/Tourism): นำนวัตกรรม ภูมิปัญญา หรือผลสำเร็จที่ชุมชนภาคภูมิใจ ไปพัฒนาเป็นศูนย์เรียนรู้ชุมชน หรือเส้นทางท่องเที่ยวเชิงสุขภาวะ เพื่อสร้างรายได้หมุนเวียนและสร้างความภาคภูมิใจที่ยั่งยืน การถอดบทเรียนเพื่อสร้าง "วัฒนธรรมแห่งการยกย่องชมเชย" (Appreciative Culture): จัดกิจกรรมมอบรางวัลเล็กๆ หรือเวทีเชิดชูเกียรติคนดี/คนทำงานในชุมชนอย่างสม่ำเสมอ เพื่อสร้างบรรยากาศทางสังคมที่ให้คุณค่ากับการทำประโยชน์เพื่อส่วนรวม |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 2. การเห็นประโยชน์ส่วนรวมและส่วนตนอย่างสมดุล | • รูปแบบกติกาหรือข้อตกลงชุมชนที่มีการแบ่งปันผลประโยชน์อย่างเป็นธรรมและไม่กระทบวิถีชีวิตส่วนตัว |
• แบบบันทึกการเข้าร่วมกิจกรรมและอัตราการคงอยู่ของอาสาสมัคร |
การออกแบบกลไกสร้างแรงจูงใจและความเชิดชูเกียรติ (Win-Win Incentive Mechanism): พัฒนาระบบสวัสดิการชุมชน หรือแต้มสะสมความดี/จิตอาสา ที่นำไปแลกเปลี่ยนเป็นสิทธิประโยชน์ในการดูแลสุขภาพ หรือลดค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันได้ เพื่อให้การทำประโยชน์เพื่อส่วนรวมได้รับการตอบแทนที่เป็นรูปธรรม ส่งเสริมการตกลงผลประโยชน์อย่างเปิดเผยและโปร่งใส (Transparent Benefit Sharing): จัดทำแนวทางหรือข้อตกลงในการจัดสรรผลประโยชน์ร่วมกันของชุมชน (เช่น ผลกำไรจากวิสาหกิจชุมชน ป่าชุมชน หรือกองทุนขยะ) ให้ชัดเจน โปร่งใส และเป็นธรรม เพื่อป้องกันความขัดแย้งในระยะยาว ยกระดับกระบวนการทำงานที่คำนึงถึงสุขภาวะของคนทำงาน (Care for Carers): จัดให้มีระบบสนับสนุน ดูแล และฟื้นฟูสุขภาวะกาย-จิต ของทีมงานแกนนำและจิตอาสาในชุมชนอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้สามารถขับเคลื่อนงานส่วนรวมได้อย่างยาวนานและมีความสุข |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 3. การใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย และพอเพียง | • จำนวนครัวเรือนที่ทำบัญชีรายรับ-รายจ่าย หรือลดภาระหนี้สิน/มีเงินออมเพิ่มขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม |
แบบบันทึกสมุดบัญชีครัวเรือน / แบบประเมินเงินออม |
ขยายผลครัวเรือนต้นแบบสู่ "ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชน": ยกระดับครัวเรือนที่ประสบความสำเร็จในการใช้ชีวิตเรียบง่ายและพอเพียง ให้เป็นจุดเรียนรู้และถ่ายทอดประสบการณ์แก่สมาชิกคนอื่นๆ ในชุมชน เชื่อมโยงสู่ระบบเศรษฐกิจชุมชนและการออม (Community Capital & Welfare): ส่งเสริมให้เกิดการรวมกลุ่มออมทรัพย์ กองทุนสวัสดิการชุมชน หรือธนาคารขยะ เพื่อเปลี่ยนการลดรายจ่ายมาเป็นเงินออมสำหรับดูแลสุขภาวะและผู้ด้อยโอกาสในพื้นที่ สร้างเครือข่ายแลกเปลี่ยนและตลาดสีเขียว (Green Market & Sharing Culture): จัดตั้ง "ตลาดนัดตื่นรู้/ตลาดนัดสีเขียว" หรือพื้นที่แลกเปลี่ยนผลผลิตปลอดภัยในระดับตำบล เพื่อส่งเสริมวัฒนธรรมการแบ่งปันและการบริโภคที่เป็นมิตรต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 4. ชุมชนมีความเอื้ออาทร | จำนวนผู้สูงอายุ/ผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง/กลุ่มเปราะบางที่ได้รับการดูแล เยี่ยมเยียน และช่วยเหลืออย่างสม่ำเสมอ |
แบบบันทึกการเยี่ยมบ้าน (Care Plan) และรายงานของ Caregiver / อสม. |
ยกระดับระบบจิตอาสาเป็น "ระบบธนาคารเวลา หรือคลังความดี" (Time Bank / Goodness Bank): จัดทำระบบสะสมเวลาการทำความดี/กิจกรรมจิตอาสา เพื่อให้ผู้ให้สามารถแลกเปลี่ยนการดูแลสะสมไว้สำหรับตนเอง หรือนำไปสนับสนุนสวัสดิการอื่นๆ ในชุมชนเมื่อยามจำเป็น สถาปนากองทุนดูแลผู้มีภาวะพึ่งพิงระดับตำบล (Local Long-Term Care Fund): เชื่อมโยงจิตอาสาชุมชนเข้ากับกองทุนสุขภาพตำบล (สปสช.) และ อปท. เพื่อให้เกิดงบประมาณหนุนเสริมอุปกรณ์ทางการแพทย์ ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ หรืออาหารชีววิถีอย่างเป็นระบบ ปลูกฝังจิตอาสาเอื้ออาทรส่งต่อไปยังรุ่นลูกหลาน (Intergenerational Bonding): จัดกิจกรรม "เยาวชนจิตอาสาดูแลผู้สูงวัย" เพื่อสร้างการเรียนรู้ข้ามวัย ถ่ายทอดภูมิปัญญา และปลูกฝังคุณธรรมความเอื้ออาทรให้กับคนรุ่นใหม่ในชุมชนอย่างยั่งยืน |
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 5. มีการตัดสินใจโดยใช้ฐานปัญญา | • กระบวนการจัดเวทีถกแถลง/ประชาคมที่ใช้กระบวนการสุนทรียสนทนา (Dialogue) หรือการแลกเปลี่ยนเรียนรู้โดยไม่ใช้อารมณ์ |
• รายงานการประชุม/บันทึกมติประชาคมชุมชน |
|
||
| คุณค่าที่เกิดขึ้น ประเด็น | ผลที่เกิดขึ้น | รายละเอียด/การจัดการ | หลักฐาน/แหล่งอ้างอิง | แนวทางการพัฒนาต่อ | |
| ใช่ | ไม่ใช่ | ||||
| 6. อื่นๆ |
|
|
|
||