โครงการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกด้วยสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอม
โครงการ
" โครงการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกด้วยสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอม "
หมู่ที่ 4บ้านโหล๊ะบ้า ตำบลคลองใหญ่ อำเภอตะโหมด จังหวัดพัทลุง
หัวหน้าโครงการ
นายสุวิทย์ ทองกัญญา
มิถุนายน 2569
ที่อยู่ หมู่ที่ 4บ้านโหล๊ะบ้า ตำบลคลองใหญ่ อำเภอตะโหมด จังหวัดพัทลุง จังหวัด
รหัสโครงการ 69-L3327-02-08 เลขที่ข้อตกลง 11/2569
ระยะเวลาดำเนินงาน ตั้งแต่ 1 พฤษภาคม 2569 ถึง 30 มิถุนายน 2569
กิตติกรรมประกาศ
"โครงการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกด้วยสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอม จังหวัด" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน หมู่ที่ 4บ้านโหล๊ะบ้า ตำบลคลองใหญ่ อำเภอตะโหมด จังหวัดพัทลุง
คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล เทศบาลตำบลคลองใหญ่ ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป
คณะทำงานโครงการ
โครงการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกด้วยสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอม
บทคัดย่อ
โรคไข้เลือดออกเป็นโรคติดต่อที่มียุงลายเป็นพาหะนำโรค และเป็นปัญหาสำคัญด้านสุขภาพของประชาชน การป้องกันและควบคุมโรคจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือของประชาชนในการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย รวมทั้งการป้องกันตนเองไม่ให้ถูกยุงกัด โครงการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกด้วยสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอม จัดทำขึ้นเพื่อส่งเสริมความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับโรคไข้เลือดออกและแนวทางการป้องกันโรค ตลอดจนส่งเสริมให้ผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้และทักษะในการทำสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอม และสามารถนำไปใช้ในการป้องกันยุงในชีวิตประจำวัน
การดำเนินโครงการมุ่งเน้นการให้ความรู้เกี่ยวกับโรคไข้เลือดออก การป้องกันและควบคุมยุงลาย การสาธิตและฝึกปฏิบัติการทำสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอม รวมถึงการส่งเสริมให้ผู้เข้าร่วมโครงการนำผลิตภัณฑ์ที่จัดทำไปใช้ในครัวเรือนอย่างเหมาะสม โดยกำหนดตัวชี้วัดความสำเร็จของโครงการให้ผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้เกี่ยวกับโรคไข้เลือดออกและการป้องกันโรค มีความรู้และทักษะในการทำสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอม และสามารถนำสเปรย์ไปใช้เพื่อป้องกันยุงได้ ร้อยละ 80
คาดว่าโครงการจะช่วยเพิ่มพูนความรู้และทักษะในการป้องกันโรคไข้เลือดออก ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการควบคุมยุงลาย และสนับสนุนการใช้สมุนไพรในท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์ในการดูแลสุขภาพ อันจะนำไปสู่การลดความเสี่ยงจากโรคไข้เลือดออกและส่งเสริมให้ประชาชนสามารถดูแลสุขภาพและป้องกันโรคได้อย่างเหมาะสม
หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"
สารบัญ
| กิตติกรรมประกาศ | » |
| บทคัดย่อ | » |
| ความเป็นมา/หลักการเหตุผล | » |
| วัตถุประสงค์โครงการ | » |
| กิจกรรม/การดำเนินงาน | » |
| กลุ่มเป้าหมาย | » |
| ผลลัพธ์ที่ได้ | » |
| การประเมินผล | » |
| ปัญหาและอุปสรรค | » |
| ข้อเสนอแนะ | » |
| เอกสารประกอบอื่นๆ | » |
ความเป็นมา/หลักการเหตุผล
โรคไข้เลือดออกเป็นโรคติดต่อที่มียุงลายเป็นพาหะสำคัญ และสามารถพบการระบาดได้ในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะในช่วงที่มีสภาพอากาศเหมาะสมต่อการเพิ่มจำนวนของยุงลาย การแพร่ระบาดของโรคไข้เลือดออกส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน ครอบครัว และชุมชน ทำให้ผู้ป่วยต้องเสียเวลาในการรักษา รวมถึงอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม
การป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกจึงจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากประชาชนและหน่วยงานในพื้นที่ โดยเน้นการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย การป้องกันไม่ให้ยุงกัด และการสร้างความรู้ความตระหนักให้ประชาชนสามารถดูแลและป้องกันตนเองได้อย่างต่อเนื่อง
ตะไคร้หอมเป็นพืชสมุนไพรที่มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว และมีการนำมาใช้เป็นส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์สำหรับช่วยไล่ยุง การนำตะไคร้หอมมาพัฒนาเป็น สเปรย์ไล่ยุงสมุนไพร จึงเป็นอีกแนวทางหนึ่งในการส่งเสริมการใช้ภูมิปัญญาและทรัพยากรในท้องถิ่น เพื่อเป็นทางเลือกในการป้องกันยุงลายควบคู่กับมาตรการป้องกันโรคอื่น ๆ
ดังนั้น จึงจัดทำ โครงการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกด้วยสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอม เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้และทักษะในการป้องกันโรคไข้เลือดออก สนับสนุนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการควบคุมยุงลาย และส่งเสริมการใช้สมุนไพรอย่างเหมาะสม อันจะนำไปสู่การลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคและสร้างชุมชนที่มีสุขภาพดีอย่างยั่งยืน
วัตถุประสงค์โครงการ
- เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้เรื่องโรคไข้เลือดออกและการป้องกันโรค
- เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้เรื่องวิธีการทำสเปรย์ไล่ยุงตะใคร่หอม
- เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการนำสเปรย์ไล่ยุงตะใคร่หอมไปใช้เพื่อป้องกันยุงได้
กิจกรรม/การดำเนินงาน
- การจัดอบรมให้ความรู้โรคไข้เลือดออกและการใช้สมุนไพรเพื่อป้องกันโรค
- การฝึกปฏิบัติการทำสเปรย์หอมไล่ยุงจากตะไคร้หอม
กลุ่มเป้าหมาย
| กลุ่มเป้าหมาย | จำนวนที่วางไว้ | |
|---|---|---|
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกตามช่วงวัย | ||
| กลุ่มเด็กเล็กและเด็กก่อนวัยเรียน | ||
| กลุ่มเด็กวัยเรียนและเยาวชน | ||
| กลุ่มวัยทำงาน | ||
| กลุ่มผู้สูงอายุ | ||
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกกลุ่มเฉพาะ | ||
| กลุ่มหญิงตั้งครรภ์และหญิงหลังคลอด | ||
| กลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรัง | ||
| กลุ่มคนพิการและทุพพลภาพ | ||
| กลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีภาวะเสี่ยง | 50 | |
| สำหรับการบริหารหรือพัฒนากองทุนฯ [ข้อ 10(4)] |
ผลที่คาดว่าจะได้รับ
- ชุมชนมีความสามารถในการป้องกันยุงลายด้วยสเปรย์สมุนไพรตะไคร้หอมเอง
- จำนวนยุงและความเสี่ยงโรคไข้เลือดออกลดลง
- ประชาชนเกิดความตระหนักและมีพฤติกรรมป้องกันโรคไข้เลือดออกอย่างต่อเนื่อง
- ส่งเสริมการใช้สมุนไพรท้องถิ่นอย่างปลอดภัยและยั่งยืน
ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน
| วัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ ผลลัพธ์และตัวชี้วัดผลลัพธ์** กิจกรรมของโครงการ | ผลผลิต* | |
|---|---|---|
| ผลผลิตที่ตั้งไว้ | ผลผลิตที่เกิดขึ้นจริง | |
1. การจัดอบรมให้ความรู้โรคไข้เลือดออกและการใช้สมุนไพรเพื่อป้องกันโรค |
||
วันที่ 17 สิงหาคม 2569 เวลา 08:30 น.กิจกรรมที่ทำบรรยายให้ความรู้ งบประมาณ ผลผลิต/ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นผลผลิต (Output) ที่เกิดขึ้นจริง
ผลลัพธ์ (Outcome) ที่เกิดขึ้นจริงผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้ ความเข้าใจ และทักษะในการป้องกันโรคไข้เลือดออกเพิ่มขึ้น สามารถนำความรู้เกี่ยวกับการป้องกันและควบคุมยุงลายไปประยุกต์ใช้ในครัวเรือน รวมทั้งสามารถทำและนำสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอมไปใช้ในการป้องกันยุงได้ ส่งผลให้เกิดการมีส่วนร่วมของประชาชนในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก และส่งเสริมการใช้สมุนไพรในท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์ต่อการดูแลสุขภาพ
|
50 | 50 |
2. การฝึกปฏิบัติการทำสเปรย์หอมไล่ยุงจากตะไคร้หอม |
||
วันที่ 17 สิงหาคม 2569 เวลา 13:00 น.กิจกรรมที่ทำ
งบประมาณ ผลผลิต/ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นผลผลิต (Output) ที่เกิดขึ้นจริง
ผลลัพธ์ (Outcome) ที่เกิดขึ้นจริงผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับวิธีการทำสเปรย์หอมไล่ยุงจากตะไคร้หอมเพิ่มขึ้น มีทักษะในการทำและสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้ รวมทั้งสามารถนำสเปรย์หอมไล่ยุงจากตะไคร้หอมไปใช้ในการป้องกันยุง ควบคู่กับการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกในครัวเรือนและชุมชน ส่งเสริมการใช้สมุนไพรในท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์และสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนในการป้องกันโรค
|
50 | 50 |
* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น
ส่วนที่ 2 ประเมินความพึงพอใจต่อความสำเร็จและปัญหาอุปสรรคในการดำเนินโครงการในภาพรวม
ผลการดำเนินโครงการ/กิจกรรม:
บรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการ
บรรลุตามวัตถุประสงค์บางส่วนของโครงการ
ไม่บรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการ
| วัตถุประสงค์ | สถานการณ์ | เป้าหมาย | ผลผลิต | อธิบาย | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้เรื่องโรคไข้เลือดออกและการป้องกันโรค ตัวชี้วัด : ผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้เรื่องโรคไข้เลือดออกและการป้องกันโรค ร้อยละ 80 |
0.00 | 80.00 | ผู้เข้าร่วมโครงการได้รับความรู้เกี่ยวกับสาเหตุและการติดต่อของโรคไข้เลือดออก อาการที่ควรเฝ้าระวัง ตลอดจนแนวทางการป้องกันโรค โดยเฉพาะการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายและการป้องกันตนเองไม่ให้ถูกยุงกัด เพื่อให้สามารถนำความรู้ไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันและถ่ายทอดให้คนในครอบครัวได้ |
|
| 2 | เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้เรื่องวิธีการทำสเปรย์ไล่ยุงตะใคร่หอม ตัวชี้วัด : ผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้เรื่องวิธีการทำสเปรย์ไล่ยุงตะใคร่หอม ร้อยละ 80 |
0.00 | 80.00 | ผู้เข้าร่วมโครงการได้เรียนรู้เกี่ยวกับคุณสมบัติของตะไคร้หอม วัสดุอุปกรณ์ ส่วนประกอบ และขั้นตอนการทำสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอมอย่างถูกต้อง รวมถึงวิธีการใช้งานและการเก็บรักษา เพื่อให้สามารถนำความรู้ไปทำใช้เองในครัวเรือนและประยุกต์ใช้ได้อย่างเหมาะสม |
|
| 3 | เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการนำสเปรย์ไล่ยุงตะใคร่หอมไปใช้เพื่อป้องกันยุงได้ ตัวชี้วัด : ผู้เข้าร่วมโครงการนำสเปรย์ไล่ยุงตะใคร่หอมไปใช้เพื่อป้องกันยุงได้ ร้อยละ80 |
0.00 | 80.00 | ผู้เข้าร่วมโครงการสามารถนำสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอมที่ได้เรียนรู้และจัดทำไปใช้เป็นส่วนหนึ่งของการป้องกันยุงในชีวิตประจำวัน ควบคู่กับการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายและมาตรการป้องกันโรคไข้เลือดออก เพื่อช่วยลดโอกาสการถูกยุงกัดและลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคในครัวเรือนและชุมชน |
| กลุ่มเป้าหมาย | จำนวนที่วางไว้(คน) | จำนวนที่เข้าร่วม(คน) | |
|---|---|---|---|
| จำนวนกลุ่มเป้าหมายทั้งหมด | 50 | 50 | |
| กลุ่มเป้าหมาย | จำนวนที่วางไว้(คน) | จำนวนที่เข้าร่วม(คน) | |
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกตามช่วงวัย | |||
| กลุ่มเด็กเล็กและเด็กก่อนวัยเรียน | - | ||
| กลุ่มเด็กวัยเรียนและเยาวชน | - | ||
| กลุ่มวัยทำงาน | - | ||
| กลุ่มผู้สูงอายุ | - | ||
| กลุ่มเป้าหมายจำแนกกลุ่มเฉพาะ | |||
| กลุ่มหญิงตั้งครรภ์และหญิงหลังคลอด | - | ||
| กลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรัง | - | ||
| กลุ่มคนพิการและทุพพลภาพ | - | ||
| กลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีภาวะเสี่ยง | 50 | 50 | |
| สำหรับการบริหารหรือพัฒนากองทุนฯ [ข้อ 10(4)] | - |
โรคไข้เลือดออกเป็นโรคติดต่อที่มียุงลายเป็นพาหะนำโรค และเป็นปัญหาสำคัญด้านสุขภาพของประชาชน การป้องกันและควบคุมโรคจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือของประชาชนในการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย รวมทั้งการป้องกันตนเองไม่ให้ถูกยุงกัด โครงการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกด้วยสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอม จัดทำขึ้นเพื่อส่งเสริมความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับโรคไข้เลือดออกและแนวทางการป้องกันโรค ตลอดจนส่งเสริมให้ผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้และทักษะในการทำสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอม และสามารถนำไปใช้ในการป้องกันยุงในชีวิตประจำวัน
การดำเนินโครงการมุ่งเน้นการให้ความรู้เกี่ยวกับโรคไข้เลือดออก การป้องกันและควบคุมยุงลาย การสาธิตและฝึกปฏิบัติการทำสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอม รวมถึงการส่งเสริมให้ผู้เข้าร่วมโครงการนำผลิตภัณฑ์ที่จัดทำไปใช้ในครัวเรือนอย่างเหมาะสม โดยกำหนดตัวชี้วัดความสำเร็จของโครงการให้ผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้เกี่ยวกับโรคไข้เลือดออกและการป้องกันโรค มีความรู้และทักษะในการทำสเปรย์ไล่ยุงสมุนไพรตะไคร้หอม และสามารถนำสเปรย์ไปใช้เพื่อป้องกันยุงได้ ร้อยละ 80
คาดว่าโครงการจะช่วยเพิ่มพูนความรู้และทักษะในการป้องกันโรคไข้เลือดออก ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการควบคุมยุงลาย และสนับสนุนการใช้สมุนไพรในท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์ในการดูแลสุขภาพ อันจะนำไปสู่การลดความเสี่ยงจากโรคไข้เลือดออกและส่งเสริมให้ประชาชนสามารถดูแลสุขภาพและป้องกันโรคได้อย่างเหมาะสม
หมายเหตุ
ปัญหาอุปสรรคและข้อเสนอแนะ
1.ผู้เข้าร่วมโครงการมีพื้นฐานความรู้และทักษะในการทำสเปรย์สมุนไพรแตกต่างกัน ทำให้การฝึกปฏิบัติมีความรวดเร็วในการเรียนรู้ไม่เท่ากัน
2.ผู้เข้าร่วมบางรายจึงต้องได้รับคำแนะนำจากวิทยากรอย่างใกล้ชิด ระยะเวลาในการดำเนินกิจกรรมมีจำกัด ทำให้มีเวลาในการฝึกปฏิบัติและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นค่อนข้างจำกัด
1.ผู้เข้าร่วมโครงการมีประสบการณ์เกี่ยวกับการทำผลิตภัณฑ์สมุนไพรไม่เท่ากัน
2.มีข้อจำกัดด้านระยะเวลาในการจัดกิจกรรมและจำนวนผู้เข้าร่วม ทำให้การดูแลและให้คำแนะนำรายบุคคลทำได้ไม่ทั่วถึง
1.ควรจัดทำเอกสารหรือคู่มือขั้นตอนการทำสเปรย์หอมไล่ยุงจากตะไคร้หอม เพื่อให้ผู้เข้าร่วมสามารถนำกลับไปศึกษาและทบทวนได้
2.ควรมีการติดตามผลหลังดำเนินโครงการ เพื่อประเมินการนำสเปรย์หอมไล่ยุงจากตะไคร้หอมไปใช้จริง และรับฟังความคิดเห็นเพื่อนำไปปรับปรุงการดำเนินงานในครั้งต่อไป