กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

ในปัจจุบันสังคมไทยได้ก้าวเข้าสู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุ ทำให้ความต้องการบริการของประชากรในสังคมจำเป็นต้องมีการบริการที่จำเพาะกับผู้สูงอายุเพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะการบริการที่เกี่ยวข้องกับการดูแลสุขภาพเนื่องจากตามธรรมชาติของผู้สูงอายุนั้นจะมีความเสื่อมโทรมลงตามวันและเวลาทั้งทางร่างกายและจิตใจ เช่น การเคลื่อนไหวที่ช้าลง  สายตาเริ่มมองไม่ชัด  การได้ยินลดลง  นอกจากนี้ ผู้สูงอายุยังต้องเผชิญกับปัญหาเรื่องภาวะสุขภาพ เช่น การเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง และความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันที่ลดลง นอกจากนี้ ยังมีผู้พิการที่มีความบกพร่องทางร่างกาย ประสาทสัมผัส  สติปัญญา หรือจิตใจ มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น  ซึ่งอาจส่งผลต่อการดำเนินชีวิตในแต่ละวัน รวมถึงการมีส่วนร่วมในสังคม ความพิการเหล่านี้อาจมีตั้งแต่ข้อจำกัดในด้านการเคลื่อนไหว มีความบกพร่องทางการมองเห็นหรือการได้ยิน มีความบกพร่องทางสติปัญญา มีความบกพร่องด้านการสื่อสารและอื่น ๆ ส่งผลให้มีความจำเป็นที่ต้องได้รับบริการการดูแลสุขภาพเพื่อฟื้นฟูทางร่างกายและจิตใจอย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพเพื่อเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาคุณภาพชีวิต ให้สามารถช่วยเหลือตัวเองในชีวิตประจำวันได้บ้างและลดการเกิดภาวะพึ่งพิงจากผู้ดูแลและครอบครัว ส่งเสริมให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น     สถานการณ์ของผู้สูงอายุและผู้พิการในเขตเทศบาลเมืองเบตง ก็พบว่ามีจำนวนเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ในทุก ๆ ปี จากสถิติผู้สูงอายุปี 2566 มีจำนวน 3,935 คน ปี 2567 มีจำนวน 4,240 คน และล่าสุดเดือนกันยายน ปี 2568 พบว่ามีจำนวนผู้สูงอายุในเขตเทศบาลเมืองเบตงรวมทั้งสิ้นสูงถึง 4,480 คน และสถิติผู้พิการปี 2566  มีจำนวน 623 คน ปี 2567 มีจำนวน 672 คน และล่าสุดเดือนกันยายน ปี 2568 มีจำนวน 748 คน ซึ่งผู้สูงอายุและ ผู้พิการแต่ละคนในพื้นที่ก็มีคุณภาพชีวิตและภาวะสุขภาพที่แตกต่างกัน มีทั้งผู้สูงอายุและผู้พิการที่ติดเตียง ติดบ้าน และติดสังคม โดยพบว่าการบริการหรือกิจกรรมที่มีส่วนใหญ่ในพื้นที่นั้นเหมาะสำหรับผู้สูงอายุและผู้พิการกลุ่มติดเตียงและติดสังคม ยังขาดการบริการที่จำเพาะกับผู้สูงอายุและผู้พิการกลุ่มติดบ้าน หรือผู้สูงอายุและผู้พิการที่มีภาวะพึ่งพิงเล็กน้อยซึ่งเป็นกลุ่มที่สำคัญเพราะหากได้รับการดูแล ส่งเสริม ฟื้นฟูที่เหมาะสม ก็จะเปลี่ยนเป็นผู้สูงอายุและผู้พิการติดสังคมหรือไม่มีภาวะพึ่งพิงได้ แต่หากขาดการดูแลที่เหมาะสมก็จะเปลี่ยนไปเป็นกลุ่มที่มีภาวะพึ่งพิงสูงได้เช่นกัน การดำเนินการที่ผ่านมา ศูนย์พัฒนาและฟื้นฟูคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุและคนพิการ เทศบาลเมืองเบตง ได้บูรณาการร่วมกับเทศบาลเมืองเบตง จัดทำโครงการ คลินิกกิจกรรมผู้สูงอายุ (Day care center) เทศบาลเมืองเบตง มาแล้ว 3 รุ่น ในปี 2566 ปี 2567 และปี 2568 โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนหลักประกันสุขภาพเทศบาลเมืองเบตง เพื่อให้บริการผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงเล็กน้อย หรือกลุ่มติดบ้าน แบบไปเช้าเย็นกลับ (Day care center) โดยมีการจัดสถานที่และอุปกรณ์อำนวยความสะดวกที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงเล็กน้อยหรือมีข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหว มีการให้บริการรถรับ-ส่ง กรณีไม่สะดวกในการเดินทางมาเอง มีกิจกรรมที่ครอบคลุมถึงการส่งเสริม ป้องกัน ฟื้นฟูในหลากหลายด้านด้วยกัน ทั้งด้านการรู้คิด ด้านจิตใจ ด้านสังคม ด้านร่างกาย ตลอดจนการติดตามประเมินภาวะสุขภาพกายและใจอย่างสม่ำเสมอโดยนักวิชาชีพเฉพาะด้าน ทั้งนี้พบว่า ผู้สูงอายุติดบ้านหลายรายที่เข้าร่วมโครงการไม่ได้ออกมาทำกิจกรรมทางสังคมมาเป็นระยะเวลานาน ทั้งปัญหาด้านความสามารถในการเคลื่อนไหวที่จำกัด การไม่มีรถยนต์ที่จะพาไปไหนมาไหนได้ บางรายใช้ชีวิตอย่างโดดเดี่ยวขาดคนดูแล เมื่อได้เข้าร่วมโครงการก็เฝ้ารอเวลาที่จะได้ออกมาเข้าร่วมกิจกรรม บางรายมีผู้ดูแลแต่การดูแลยังไม่สามารถตอบสนองความต้องการได้อย่างครอบคลุม การเข้าร่วมโครงการนี้ทำให้ได้เข้าใจผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงแต่ละรายในเชิงลึก ทำให้สามารถส่งเสริม ฟื้นฟู ช่วยเหลือได้อย่างเป็นองค์รวมและเหมาะสม แต่จากการถอดบทเรียนก็พบว่ายังมีหลายจุดที่ควรได้รับการปรับปรุงและพัฒนาต่อเพื่อให้โครงการสามารถบรรลุวัตถุประสงค์ได้มากยิ่งขึ้น ดังนั้น ศูนย์พัฒนาและฟื้นฟูคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุและคนพิการ เทศบาลเมืองเบตง จึงเห็นควรให้มีการจัดโครงการคลินิกกิจกรรมผู้สูงอายุ (Day care center) และผู้มีภาวะพึ่งพึง เทศบาลเมืองเบตง ในรุ่นที่ 4 ปี 2569 ต่อไป โดยมีการขยายกลุ่มเป้าหมายให้ครอบคลุมผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงซึ่งอายุไม่ถึง 60 ปี และผู้มีภาวะซึมเศร้าหรือเสี่ยงซึมเศร้า รวมทั้งเพิ่มจำนวนผู้เข้าร่วมกิจกรรมเป็น 15 คน/วัน มีการเพิ่มกิจกรรมหลายๆ ส่วนให้เข้ากันระหว่างผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง เช่น การประเมินแผนการดูแลอย่างครอบคลุมเป็นรายบุคคล ทั้งสุขภาพกาย สุขภาพจิต สุขภาพช่องปาก สุขภาพตา  การกายภาพบำบัด การรับประทานยาประจำตัว ภาวะโภชนาการ และการประเมินสภาวะทางสังคม เป็นต้น มีการสอนญาติเรื่องสุขอนามัยในชีวิตประจำวัน ได้แก่ การสระและตัดผม ตัดเล็บ ให้ผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง มีกิจกรรมถ่ายภาพเดี่ยวผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง เพื่อบันทึกภาพความทรงจำ ส่งเสริมความรู้สึกมีตัวตนและมีความสำคัญในผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง มีการรวมเล่มใบงานในหัวข้อส่งเสริมความรู้สึกมีคุณค่าในตนเองเป็นเล่มอัตชีวประวัติของผู้สูงอายุแลผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงแต่ละราย การทำกิจกรรมงานศิลปะ และการดูแลสุขภาพด้วยแพทย์ทางเลือก เป็นต้น อนึ่งการจัดโครงการดังกล่าวจะส่งผลให้ผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงในเขตเทศบาลเมืองเบตงมีความสุข มีร่างกายแข็งแรง สามารถใช้ชีวิตได้อย่างเต็มศักยภาพต่อไป