กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

กิตติกรรมประกาศ

"โครงการ คลินิกกิจกรรมผู้สูงอายุ (Day care center) และผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงเทศบาลเมืองเบตง รุ่นที่ 4 ปี 2569 จังหวัดยะลา" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน ต.เบตง อ.เบตง จ.ยะลา

คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล เทศบาลเมืองเบตง ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป

คณะทำงานโครงการ
โครงการ คลินิกกิจกรรมผู้สูงอายุ (Day care center) และผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงเทศบาลเมืองเบตง รุ่นที่ 4 ปี 2569

บทคัดย่อ

โครงการ " โครงการ คลินิกกิจกรรมผู้สูงอายุ (Day care center) และผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงเทศบาลเมืองเบตง รุ่นที่ 4 ปี 2569 " ดำเนินการในพื้นที่ ต.เบตง อ.เบตง จ.ยะลา รหัสโครงการ 2569-L7161-3-1 ระยะเวลาการดำเนินงาน 15 มกราคม 2569 - 11 มิถุนายน 2569 ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจำนวน 87,905.00 บาท จาก กองทุนสุขภาพตำบล เทศบาลเมืองเบตง เพื่อใช้ในการดำเนินกิจกรรมโครงการ หลังจากสิ้นสุดระยะเวลาโครงการ ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานปรากฏดังนี้

โครงการนี้ยังไม่มีการเขียนหรือแก้ไขบทคัดย่อ

หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"

สารบัญ

ความเป็นมา/หลักการเหตุผล

ในปัจจุบันสังคมไทยได้ก้าวเข้าสู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุ ทำให้ความต้องการบริการของประชากรในสังคมจำเป็นต้องมีการบริการที่จำเพาะกับผู้สูงอายุเพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะการบริการที่เกี่ยวข้องกับการดูแลสุขภาพเนื่องจากตามธรรมชาติของผู้สูงอายุนั้นจะมีความเสื่อมโทรมลงตามวันและเวลาทั้งทางร่างกายและจิตใจ เช่น การเคลื่อนไหวที่ช้าลง  สายตาเริ่มมองไม่ชัด  การได้ยินลดลง  นอกจากนี้ ผู้สูงอายุยังต้องเผชิญกับปัญหาเรื่องภาวะสุขภาพ เช่น การเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง และความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันที่ลดลง นอกจากนี้ ยังมีผู้พิการที่มีความบกพร่องทางร่างกาย ประสาทสัมผัส  สติปัญญา หรือจิตใจ มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น  ซึ่งอาจส่งผลต่อการดำเนินชีวิตในแต่ละวัน รวมถึงการมีส่วนร่วมในสังคม ความพิการเหล่านี้อาจมีตั้งแต่ข้อจำกัดในด้านการเคลื่อนไหว มีความบกพร่องทางการมองเห็นหรือการได้ยิน มีความบกพร่องทางสติปัญญา มีความบกพร่องด้านการสื่อสารและอื่น ๆ ส่งผลให้มีความจำเป็นที่ต้องได้รับบริการการดูแลสุขภาพเพื่อฟื้นฟูทางร่างกายและจิตใจอย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพเพื่อเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาคุณภาพชีวิต ให้สามารถช่วยเหลือตัวเองในชีวิตประจำวันได้บ้างและลดการเกิดภาวะพึ่งพิงจากผู้ดูแลและครอบครัว ส่งเสริมให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น     สถานการณ์ของผู้สูงอายุและผู้พิการในเขตเทศบาลเมืองเบตง ก็พบว่ามีจำนวนเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ในทุก ๆ ปี จากสถิติผู้สูงอายุปี 2566 มีจำนวน 3,935 คน ปี 2567 มีจำนวน 4,240 คน และล่าสุดเดือนกันยายน ปี 2568 พบว่ามีจำนวนผู้สูงอายุในเขตเทศบาลเมืองเบตงรวมทั้งสิ้นสูงถึง 4,480 คน และสถิติผู้พิการปี 2566  มีจำนวน 623 คน ปี 2567 มีจำนวน 672 คน และล่าสุดเดือนกันยายน ปี 2568 มีจำนวน 748 คน ซึ่งผู้สูงอายุและ ผู้พิการแต่ละคนในพื้นที่ก็มีคุณภาพชีวิตและภาวะสุขภาพที่แตกต่างกัน มีทั้งผู้สูงอายุและผู้พิการที่ติดเตียง ติดบ้าน และติดสังคม โดยพบว่าการบริการหรือกิจกรรมที่มีส่วนใหญ่ในพื้นที่นั้นเหมาะสำหรับผู้สูงอายุและผู้พิการกลุ่มติดเตียงและติดสังคม ยังขาดการบริการที่จำเพาะกับผู้สูงอายุและผู้พิการกลุ่มติดบ้าน หรือผู้สูงอายุและผู้พิการที่มีภาวะพึ่งพิงเล็กน้อยซึ่งเป็นกลุ่มที่สำคัญเพราะหากได้รับการดูแล ส่งเสริม ฟื้นฟูที่เหมาะสม ก็จะเปลี่ยนเป็นผู้สูงอายุและผู้พิการติดสังคมหรือไม่มีภาวะพึ่งพิงได้ แต่หากขาดการดูแลที่เหมาะสมก็จะเปลี่ยนไปเป็นกลุ่มที่มีภาวะพึ่งพิงสูงได้เช่นกัน การดำเนินการที่ผ่านมา ศูนย์พัฒนาและฟื้นฟูคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุและคนพิการ เทศบาลเมืองเบตง ได้บูรณาการร่วมกับเทศบาลเมืองเบตง จัดทำโครงการ คลินิกกิจกรรมผู้สูงอายุ (Day care center) เทศบาลเมืองเบตง มาแล้ว 3 รุ่น ในปี 2566 ปี 2567 และปี 2568 โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนหลักประกันสุขภาพเทศบาลเมืองเบตง เพื่อให้บริการผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงเล็กน้อย หรือกลุ่มติดบ้าน แบบไปเช้าเย็นกลับ (Day care center) โดยมีการจัดสถานที่และอุปกรณ์อำนวยความสะดวกที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงเล็กน้อยหรือมีข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหว มีการให้บริการรถรับ-ส่ง กรณีไม่สะดวกในการเดินทางมาเอง มีกิจกรรมที่ครอบคลุมถึงการส่งเสริม ป้องกัน ฟื้นฟูในหลากหลายด้านด้วยกัน ทั้งด้านการรู้คิด ด้านจิตใจ ด้านสังคม ด้านร่างกาย ตลอดจนการติดตามประเมินภาวะสุขภาพกายและใจอย่างสม่ำเสมอโดยนักวิชาชีพเฉพาะด้าน ทั้งนี้พบว่า ผู้สูงอายุติดบ้านหลายรายที่เข้าร่วมโครงการไม่ได้ออกมาทำกิจกรรมทางสังคมมาเป็นระยะเวลานาน ทั้งปัญหาด้านความสามารถในการเคลื่อนไหวที่จำกัด การไม่มีรถยนต์ที่จะพาไปไหนมาไหนได้ บางรายใช้ชีวิตอย่างโดดเดี่ยวขาดคนดูแล เมื่อได้เข้าร่วมโครงการก็เฝ้ารอเวลาที่จะได้ออกมาเข้าร่วมกิจกรรม บางรายมีผู้ดูแลแต่การดูแลยังไม่สามารถตอบสนองความต้องการได้อย่างครอบคลุม การเข้าร่วมโครงการนี้ทำให้ได้เข้าใจผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงแต่ละรายในเชิงลึก ทำให้สามารถส่งเสริม ฟื้นฟู ช่วยเหลือได้อย่างเป็นองค์รวมและเหมาะสม แต่จากการถอดบทเรียนก็พบว่ายังมีหลายจุดที่ควรได้รับการปรับปรุงและพัฒนาต่อเพื่อให้โครงการสามารถบรรลุวัตถุประสงค์ได้มากยิ่งขึ้น ดังนั้น ศูนย์พัฒนาและฟื้นฟูคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุและคนพิการ เทศบาลเมืองเบตง จึงเห็นควรให้มีการจัดโครงการคลินิกกิจกรรมผู้สูงอายุ (Day care center) และผู้มีภาวะพึ่งพึง เทศบาลเมืองเบตง ในรุ่นที่ 4 ปี 2569 ต่อไป โดยมีการขยายกลุ่มเป้าหมายให้ครอบคลุมผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงซึ่งอายุไม่ถึง 60 ปี และผู้มีภาวะซึมเศร้าหรือเสี่ยงซึมเศร้า รวมทั้งเพิ่มจำนวนผู้เข้าร่วมกิจกรรมเป็น 15 คน/วัน มีการเพิ่มกิจกรรมหลายๆ ส่วนให้เข้ากันระหว่างผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง เช่น การประเมินแผนการดูแลอย่างครอบคลุมเป็นรายบุคคล ทั้งสุขภาพกาย สุขภาพจิต สุขภาพช่องปาก สุขภาพตา  การกายภาพบำบัด การรับประทานยาประจำตัว ภาวะโภชนาการ และการประเมินสภาวะทางสังคม เป็นต้น มีการสอนญาติเรื่องสุขอนามัยในชีวิตประจำวัน ได้แก่ การสระและตัดผม ตัดเล็บ ให้ผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง มีกิจกรรมถ่ายภาพเดี่ยวผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง เพื่อบันทึกภาพความทรงจำ ส่งเสริมความรู้สึกมีตัวตนและมีความสำคัญในผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง มีการรวมเล่มใบงานในหัวข้อส่งเสริมความรู้สึกมีคุณค่าในตนเองเป็นเล่มอัตชีวประวัติของผู้สูงอายุแลผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงแต่ละราย การทำกิจกรรมงานศิลปะ และการดูแลสุขภาพด้วยแพทย์ทางเลือก เป็นต้น อนึ่งการจัดโครงการดังกล่าวจะส่งผลให้ผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงในเขตเทศบาลเมืองเบตงมีความสุข มีร่างกายแข็งแรง สามารถใช้ชีวิตได้อย่างเต็มศักยภาพต่อไป

วัตถุประสงค์โครงการ

1. เพื่อส่งเสริมและฟื้นฟูสมรรถภาพด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณในผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง ให้สามารถช่วยเหลือตนเองได้ ลดภาวะพึ่งพิง ชะลอความเสื่อมที่จะเกิดขึ้น รวมทั้งให้คำแนะนำแก่ผู้สูงอายุ ผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงและครอบครัว
2. เพื่อเป็นศูนย์กลางในการเรียนรู้ การดูแลและส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง
3. เพื่อสนับสนุนการมีส่วนร่วมของครอบครัว ชุมชน และหน่วยงานภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ในการดูแล และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง ให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี มีอายุยืนยาว และใช้ชีวิตได้อย่างเต็มศักยภาพทำให้เกิดความพึงพอใจต่อการจัดกิจกรรมในโครงการ ฯ

กิจกรรม/การดำเนินงาน

1. คลินิกกิจกรรมผู้สูงอายุ (Day Care Center)

กลุ่มเป้าหมาย

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1. สุขภาพกายและใจของผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพึง ที่เข้าร่วมโครงการไม่เกิดความเสื่อมเพิ่มมากขึ้น ประเมินจากคะแนน ADL และ แบบประเมินซึมเศร้า เท่าเดิม หรือดีขึ้น
2. คลินิกกิจกรรมผู้สูงอายุ (Day care center)  และผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงเทศบาลเมืองเบตง สามารถเป็นศูนย์กลางการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และเป็นแหล่งศึกษาดูงานการดูแลและส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง ทั้งด้านร่างกายและจิตใจ         3. ผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพึง เกิดความพึงพอใจต่อการจัดกิจกรรม  ประเมินจากความพึงพอใจ  ร้อยละ 80 ขึ้นไป

ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน

* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น