กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

ตามพระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์การปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ.2542 หมวด 2 การกำหนดอำนาจและหน้าที่ในการจัดระบบการบริการสาธารณะ มาตรา 16 ให้เทศบาล เมืองพัทยาและองค์การบริหารส่วนตำบล มีอำนาจและหน้าที่ในการจัดระบบการบริการสาธารณะเพื่อประโยชน์ของประชาชนในท้องถิ่นของตนเอง (ข้อ 19 การสาธารณสุข การอนามัยครอบครัว และการรักษาพยาบาล) ประกอบกับยุทธศาสตร์การพัฒนาด้านสังคม คุณภาพชีวิตสู่เมืองแห่งความสุข ตามแผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ.2566-2570) ที่เทศบาลนครตรังได้กำหนดไว้ ซึ่งการพัฒนาคุณภาพชีวิตดังกล่าวต้องมีสุขภาพที่ดีเป็นพื้นฐาน
      จากฐานข้อมูลระบบ Health Data Center กระทรวงสาธารณสุข ในปีพ.ศ.2566 - 2567 พบอัตราป่วยต่อแสนประชากร ในผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูง มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะโรคอ้วนเพิ่มขึ้นสูงสุดจาก ร้อยละ 28.6 เพิ่มเป็น ร้อยละ 45 คิดเป็น 27.4 ล้านคน ความดันโลหิตสูงจาก ร้อยละ 22 เป็น ร้อยละ 29.5 คิดเป็น 17.5 ล้านคน และเบาหวานจาก ร้อยละ 6.6 เพิ่มเป็น ร้อยละ 10.6 คิดเป็น 6.1 ล้านคน ซึ่งในอดีตโรคเรื้อรังไม่ติดต่อพบบ่อยในผู้สูงอายุ แต่ในปัจจุบันพบความเสี่ยงได้ในททุกกลุ่มอายุ อันเนื่องมาจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวันที่ขาดสมดุล การรับประทานอาหารแปรรูป อาหารปิ้งย่าง การดื่มเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง การดื่มสุรา สูบบุหรี่ ขาดการออกกำลังกาย นำไปสู่โรคเรื้อรังไม่ติดต่อ เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ และโรคอ้วน จึงจำเป็นต้องมีการเฝ้าระวังเพื่อคัดกรองภาวะสุขภาพปีละ 1 ครั้ง โดยการประเมิน BMI วัดความดันโลหิต วัดระดับน้ำตาลในเลือด ค้นหาพฤติกรรมเสี่ยง เพื่อให้ประชาชนในเขตเทศบาลนครตรังได้รับรู้ภาวะสุขภาพ ไม่ให้กลายเป็นกลุ่มป่วยหรือหากพบกลุ่มป่วยได้เข้ารับการรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มแรก ศูนย์บริการสาธารณสุข 3 จึงได้จัดโครงการนี้ขึ้นให้ เพื่อให้ประชาชนได้รับการคัดกรองโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และได้รับรู้สุขภาวะและสามารถปรับพฤติกรรมไม่ให้เกิดโรคติดต่อเรื้อรังในอนาคต       โรคเบาหวานเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิตทั่วโลกประมาณ 41 ล้าน รายต่อปี ประชากรไทยเสียชีวิตประมาณ 4 แสน รายต่อปี และมีผู้ป่วยเบาหวานใหม่ ปีละประมาณ 350,000 ราย ปัจจัยสำคัญ คือ การบริโภคอาหารที่ไม่เหมาะสมกับโรค ขาดการออกกำลังกายและมีภาวะอ้วน ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ จึงทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน คือ 1.ภาวะแทรกซ้อนทางตาหรือเบาหวานขึ้นตา คือ ภาวะน้ำตาลในเลือดสูงเรื้อรัง ส่งผลต่อจอประสาทตาทำให้เกิดจอประสาทตาเสื่อม และเกิดจอประสาทตาลอกจนทำให้ตาบอดได้ในที่สุด และยังเสี่ยงต่อภาวะต้อกระจก ต้อหินได้มากกว่าคนปกติ 2.ภาวะแทรกซ้อนทางไต เนื่องจากน้ำตาลในเลือดที่สูงส่งผลให้ไตทำงานหนัก และจะพบมีโปรตีนไข่ขาวปนออกมากับปัสสาวะ อาจส่งผลการเกิดภาวะไตวายเรื้อรังจนถึงขั้นต้องทำการล้างไตได้ 3.ระบบประสาทและหลอดเลือดส่วนปลาย ส่งผลต่อการรับความรู้สึก ร้อน เย็น เจ็บ ได้ลดลง เมื่อเกิดบาดแผลขึ้นจะไม่รู้สึกเจ็บ หลอดเลือดแดงตีบหรือเสื่อม ทำให้เส้นเลือดที่มาเลี้ยงเท้าทำงานได้ลดลง ส่งผลให้ปลายเท้าคล้ำ ดำ เนื่องจากขาดเลือดไปเลี้ยง เมื่อเป็นแผล แผลจะหายช้าและเกิดแผลติดเชื้อได้ง่าย 4.ภาวะแทรกซ้อนช่องปากและฟัน เกิดฟันผุง่าย แผลในปากหายช้า เชื้อราในช่องปาก การตรวจภาวะแทรกซ้อนของโรคเบาหวานจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อตรวจหาและรักษาภาวะแทรกซ้อนตั้งแต่ระยะแรก ซึ่งจะช่วยป้องกันไม่ให้อาการรุนแรงจนนำไปสู่ภาวะทุพพลภาพ เช่น การสูญเสียการมองเห็น โรคไตเรื้อรังจนต้องฟอกไต หัวใจวาย หรือปลายประสาทเสื่อม
      จากการดำเนินงานปีงบ 2568 พบว่าผู้ป่วยเบาหวานที่ขึ้นทะเบียนทั้ง 3 ศูนย์ จำนวน 371 ราย ตรวจพบภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวานทางตา 8 ราย ทางไต 0 ราย และทางระบบประสาทและหลอดเลือดส่วนปลาย      4 ราย และได้ดำเนินการทำการส่งต่อโรงพยาบาลตรังเพื่อรักษาและวินิจฉัย ทั้งนี้การคัดกรองภาวะแทรกซ้อนทางตา ต้องส่งผู้ป่วยไปตรวจที่โรงพยาบาลตรัง พบว่ามีผู้ป่วยร้อยละ 16.71 ไม่ได้ไปตรวจตา เนื่องจากผู้ป่วยยังไม่พบอาการผิดปกติ เดินทางไม่สะดวก ไม่อยากไปโรงพยาบาลตรังเนื่องจากรอนานจึงได้จัดโครงการนี้ขึ้นให้ เพื่อให้ผู้ป่วยเบาหวานในเขตเทศบาลนครตรังได้รับการตรวจคัดกรองภาวะแทรกซ้อน การตรวจตา ตรวจไตและตรวจเท้า เพื่อค้นหาภาวะแทรกซ้อนตั้งแต่ระยะเริ่มแรก ซึ่งจะช่วยป้องกันไม่ให้อาการรุนแรงจนนำไปสู่ภาวะทุพพลภาพ