กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

กลุ่มงานการพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลตรัง รับผิดชอบ 11 ชุมชน ได้แก่ ชุมชนควนขนุน กะพังสุรินทร์ ควนขัน โคกขัน คลองน้ำเจ็ด ต้นสมอ ท้ายพรุ บ้านโพธิ์ โป๊ะเซ้ง หลังควนหาญ และชุมชนหลังสนามกีฬา เขตเทศบาลนครตรัง มีบทบาทในการจัดระบบบริการด้านสาธารณสุขขั้นพื้นฐานให้กับประชาชนในพื้นที่ทุกกลุ่มวัย ตั้งแต่แรกเกิด – วัยสูงอายุ รวมถึงหญิงตั้งครรภ์, ผู้พิการ และผู้ป่วยระยะท้าย โดยใช้หลักการ ป้องกัน, ส่งเสริม, รักษาและฟื้นฟู ตลอดถึงการดูแลสิ่งแวดล้อมในชุมชน ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาคุณภาพชีวิตขั้นพื้นฐานของประชาชนในพื้นที่     การเจริญเติบโตคือดัชนีชี้วัดสุขภาพพื้นฐาน ในช่วง 5 ปีแรกของชีวิตถือเป็น "หน้าต่างแห่งโอกาส" (Window of Opportunity) เนื่องจากเป็นช่วงที่ร่างกายและสมองมีการพัฒนาในอัตราที่รวดเร็วที่สุด การชั่งน้ำหนักเป็นการประเมินภาวะโภชนาการ (Nutritional Status) ที่สะท้อนถึงความสมดุลระหว่างพลังงานที่ได้รับและพลังงานที่ใช้ไป หากเด็กมีน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์หรือสูงเกินเกณฑ์อย่างรวดเร็ว มักเป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าถึงโรคภัยไข้เจ็บหรือปัญหาด้านโภชนาการก่อนที่จะปรากฏอาการทางคลินิกที่ชัดเจน หลักฐานทางวิชาการระบุว่า ภาวะโภชนาการขาด (Undernutrition) ในเด็ก 0-5 ปี ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการสร้างโครงข่ายใยประสาท (Synaptogenesis) และการสร้างปลอกหุ้มเส้นประสาท (Myelination) ซึ่งหากปล่อยให้เด็กมีน้ำหนักน้อยเรื้อรังจนเกิดภาวะเตี้ยแคระแกร็น (Stunting) จะส่งผลเสียต่อระดับเชาวน์ปัญญา (IQ) และทักษะการเรียนรู้ที่ยากจะฟื้นฟูได้ในภายหลัง ในปัจจุบัน ระบบสาธารณสุขให้ความสำคัญทั้งภาวะโภชนาการต่ำและภาวะเริ่มอ้วน การชั่งน้ำหนักอย่างต่อเนื่องช่วยให้บุคลากรทางการแพทย์สามารถตรวจพบ: • ภาวะผอม (Wasting): บ่งชี้ถึงการขาดสารอาหารเฉียบพลันหรือโรคติดเชื้อ • ภาวะน้ำหนักเกิน (Overweight): บ่งชี้ถึงความเสี่ยงต่อโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น โรคเบาหวานและโรคหัวใจในอนาคต • น้ำหนักตามเกณฑ์ส่วนสูง (Weight-for-Height): บ่งชี้ภาวะโภชนาการในปัจจุบัน หากต่ำกว่าเกณฑ์จะแสดงถึง "ภาวะผอมแห้ง" (Wasting) ซึ่งสัมพันธ์กับอัตราการเสียชีวิตจากโรคติดเชื้อที่เพิ่มขึ้น • ส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ (Height-for-Age): บ่งชี้ภาวะโภชนาการในอดีตหรือระยะยาว หากต่ำกว่าเกณฑ์จะแสดงถึง "ภาวะเตี้ยแคระแกร็น" (Stunting) ซึ่งส่งผลกระทบถาวรต่อระดับสติปัญญาและโอกาสในการสร้างรายได้เมื่อเป็นผู้ใหญ่ การวัดเส้นรอบศีรษะ (Head Circumference) เป็นมาตรวัดทางอ้อมที่สำคัญที่สุดในการประเมินการเจริญเติบโตของเนื้อสมอง (Brain Volume) Brain Growth Window: ช่วงอายุ 0-2 ปี สมองมีการเติบโตสูงสุดถึง 80% ของสมองผู้ใหญ่ การวัดเส้นรอบศีรษะที่ผิดปกติ (เล็กหรือใหญ่เกินไป) เป็นสัญญาณเตือน (Red Flags) ของความผิดปกติทางระบบประสาท เช่น ภาวะสมองฝ่อ หรือภาวะน้ำในโพรงสมอง ซึ่งต้องได้รับการส่งต่อเพื่อวินิจฉัยโดยเร็วที่สุด     การส่งเสริมสุขภาพเด็กแรกเกิด – 5 ปี ผ่านการคัดกรองและส่งเสริมโดยใช้กิจกรรม ชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง วัดรอบศีรษะ การได้รับวัคซีนตามอายุ การประเมินพัฒนาการ ซึ่งใน 11 ชุมชน เขตเทศบาลนครตรัง มีเด็กแรกเกิด – 5 ปี ในปีงบประมาณ 2568 ทั้งสิ้น 300 คน ได้รับการประเมินภาวะโภชนาการ ชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง วัดรอบศีรษะ จำนวน 292 คน คิดเป็น ร้อยละ 97.33 พบปัญหา ภาวะผอม 16 คน (ร้อยละ 5.48) ภาวะท้วม 14 คน (ร้อยละ 4.79) เริ่มอ้วน 32 คน (ร้อยละ 10.96) อ้วน 15 คน (ร้อยละ 5.14) (การประเมินภาวะโภชนาการ โดยกราฟการเจริญเติบโต น้ำหนักตามเกณฑ์ความยาวหรือส่วนสูง ของเด็กอายุ 0 – 5 ปี กรมอนามัย ปี พ.ศ. 2563) และในปีงบประมาณ 2569 มีเด็กแรกเกิด – 5 ปี จำนวน 288 คน ซึ่งจะมีการประเมินภาวะโภชนาการทุก 3 เดือนแบ่งเป็น 4 ไตรมาศ โดย อสม.ในพื้นที่
    นอกจากนี้ประชาชนที่มีอายุ 35 ปีขึ้นไป จะได้รับการคัดกรองสุขภาพเพื่อค้นหาโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ในระยะเริ่มต้น และได้รับคำแนะนำส่งเสริมสุขภาพในกลุ่มปกติ/กลุ่มเสี่ยง การเข้าถึงบริการด้านการรักษา กรณีส่งต่อของกลุ่มสงสัยป่วย/กลุ่มป่วย ประชาชนอายุ 35 ปีขึ้นไป ใน 11 ชุมชน เขตเทศบาลนครตรัง มีกลุ่มป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อรายใหม่ปีงบประมาณ 2567 จำนวน 404 ราย คิดเป็นร้อยละ 3.13 (ข้อมูล ต.ค.66 – ก.ย. 67)และ ปีงบประมาณ 2568 จำนวน 372 ราย คิดเป็นร้อยละ 2.88 (ข้อมูล ต.ค.67 – ก.ย. 68) โดยในกลุ่มป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อรายใหม่นี้ พบผู้ป่วยไขมันในเลือดสูงร่วมอยู่ด้วย ผู้ป่วยไขมันในเลือดสูงเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดร้ายแรง เช่น หัวใจวาย, หลอดเลือดสมองตีบ (อัมพฤกษ์/อัมพาต), หลอดเลือดแดงแข็ง/ตีบตัน, และภาวะหัวใจล้มเหลว เนื่องจากไขมันสะสมทำให้หลอดเลือดตีบแคบลง เลือดไหลเวียนไม่สะดวก และยังเพิ่มความเสี่ยงโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และความดันโลหิตสูงด้วย ทำให้เกิดผลกระทบทั้งต่อ ตัวเอง ครอบครัว เศรษฐกิจ รายได้และคุณภาพชีวิต กระทบต่อระบบสุขภาพของประเทศในระยะยาว     ดังนั้นกลุ่มงานการพยาบาลชุมชน กลุ่มภารกิจด้านบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลตรัง เล็งเห็นความสำคัญดังกล่าว จึงได้จัดทำ “โครงการส่งเสริมสุขภาพตามกลุ่มวัยใน ๑๑ ชุมชน เขตเทศบาลนครตรัง ปีงบประมาณ 2569” เพื่อให้ประชาชน ได้รับการคัดกรอง การดูแลติดตามสุขภาพอย่างต่อเนื่อง มีความรู้ในการดูแลตนเอง และครอบครัว รวมถึงชุมชนที่ตนเองอาศัยอยู่อย่างต่อเนื่อง