กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

การสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค เป็นแผนงานพื้นฐานสำคัญของกระทรวงสาธารณสุข ที่มุ่งให้ประชาชนกลุ่มเป้าหมายได้รับวัคซีนอย่างครบถ้วน ถูกต้อง และทันเวลา เพื่อป้องกันโรคที่สามารถป้องกันได้ด้วยวัคซีน ซึ่งสามารถลดการระบาดของโรคในชุมชนได้ไม่น้อยกว่าร้อยละ 95 หากมีความครอบคลุมวัคซีนในระดับที่เหมาะสม ตามเกณฑ์ตัวชี้วัดของกระทรวงสาธารณสุขที่กำหนดให้อัตราความครอบคลุมวัคซีนในเด็กอายุ 0–5 ปี ต้องไม่น้อยกว่าร้อยละ 95 จากการสำรวจข้อมูลเด็กอายุ 0–5 ปี ในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเนินงาม พบว่าในปีที่ผ่านมา อัตราความครอบคลุมการได้รับวัคซีนในเด็กอายุ 1 ปี 2 ปี 3 ปี และ 5 ปี อยู่ที่ร้อยละ 32.84, 38.46, 25.40 และ 25.76 ตามลำดับ ซึ่งต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานอย่างมีนัยสำคัญ และสะท้อนถึงช่องว่างด้านการเข้าถึงบริการและความต่อเนื่องของการรับวัคซีน ข้อมูลทะเบียนวัคซีน ปี 2568 ของ รพ.สต.เนินงาม ยังพบว่า มีเด็ก0-5 ปีทั้งหมด 366 คน และตกค้าง/ขาดนัด/บ่ายเบี่ยงจำนวน 108 ราย ได้รับวัคซีนครบตามเกณฑ์เพียง 183 ราย และมีกลุ่มผู้ปกครองที่บ่ายเบี่ยงหรือปฏิเสธการรับวัคซีน จำนวน 75 ราย สถานการณ์ดังกล่าวถือเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดการระบาดของโรคในชุมชน หากไม่เร่งดำเนินมาตรการเชิงรุกเพื่อเพิ่มความครอบคลุมวัคซีน จากการวิเคราะห์บริบทพื้นที่ พบว่าปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการตัดสินใจของผู้ปกครอง ได้แก่ การรับรู้ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับวัคซีนที่หลากหลาย โดยบางส่วนได้รับข้อมูลจากสื่อสังคมออนไลน์ กลุ่มสนทนา หรือการบอกเล่าปากต่อปาก ซึ่งอาจเป็นข้อมูลที่คลาดเคลื่อน ขาดหลักฐานเชิงประจักษ์ หรือเน้นผลข้างเคียงโดยไม่ครบถ้วน ส่งผลให้เกิดความวิตกกังวล ความลังเลในการรับวัคซีน (Vaccine Hesitancy) หรือการปฏิเสธวัคซีน นอกจากนี้ รูปแบบการให้บริการเชิงรับเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอต่อบริบทพื้นที่ที่มีข้อจำกัดด้านการเดินทาง ภาระงานของผู้ปกครอง และความเชื่อทางสังคมวัฒนธรรม การดำเนินงานจึงจำเป็นต้องปรับสู่รูปแบบเชิงรุก ควบคู่กับการสื่อสารความเสี่ยง (Risk Communication) และการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health Literacy) อย่างเหมาะสมกับบริบทชุมชน ด้วยเหตุผลดังกล่าว โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเนินงาม จึงจัดทำโครงการส่งเสริมการได้รับวัคซีนครบตามเกณฑ์ในเด็กอายุ 0–5 ปี ตำบลเนินงาม โดยบูรณาการมาตรการสำคัญ ได้แก่ 1. การอบรมให้ความรู้ผู้ปกครองและผู้ดูแลเด็กด้านการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค 2. การจัดเวทีวิชาการ “หมอบอกจริง ศาสนายืนยัน วัคซีนมั่นใจได้” เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องและลดความลังเล 3. การลงพื้นที่ติดตามเชิงรุกและให้บริการวัคซีนในชุมชนร่วมกับ อสม. และภาคีเครือข่าย 4. การสร้างแรงจูงใจเชิงบวกเพื่อส่งเสริมการมารับวัคซีนตามนัดอย่างต่อเนื่อง