กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

กิตติกรรมประกาศ

"โครงการปฏิบัติการควบคุมโรคไข้เลือดออก รพ.สต.ปันแต อ.ควนขนุน จ.พัทลุง ปี 2569 จังหวัด" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน ต.ปันแต อ.ควนขนุน จ.พัทลุง

คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล อบต.ปันแต ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป

คณะทำงานโครงการ
โครงการปฏิบัติการควบคุมโรคไข้เลือดออก รพ.สต.ปันแต อ.ควนขนุน จ.พัทลุง ปี 2569

บทคัดย่อ

โครงการ " โครงการปฏิบัติการควบคุมโรคไข้เลือดออก รพ.สต.ปันแต อ.ควนขนุน จ.พัทลุง ปี 2569 " ดำเนินการในพื้นที่ ต.ปันแต อ.ควนขนุน จ.พัทลุง รหัสโครงการ 69-L3321-1-06 ระยะเวลาการดำเนินงาน 1 ตุลาคม 2568 - 31 สิงหาคม 2569 ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจำนวน 70,000.00 บาท จาก กองทุนสุขภาพตำบล อบต.ปันแต เพื่อใช้ในการดำเนินกิจกรรมโครงการ โดยมีกลุ่มเป้าหมายเป็นสมาชิกในชุมชนจำนวน 120 คน หลังจากสิ้นสุดระยะเวลาโครงการ ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานปรากฏดังนี้

โครงการนี้ยังไม่มีการเขียนหรือแก้ไขบทคัดย่อ

หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"

สารบัญ

ความเป็นมา/หลักการเหตุผล

จากการวิเคราะห์สถานการณ์โรคไข้เลือดออกในเขตพื้นที่ย้อนหลัง 5 ปี พบสัญญาณเตือนภัยที่สำคัญคือ "วงจรการระบาดแบบก้าวกระโดด" โดยในช่วงปี 2566 - 2567 พื้นที่ประสบปัญหาการแพร่ระบาดอย่างรุนแรง อัตราป่วยพุ่งสูงขึ้นจาก 14.54 เป็น 156.25 ต่อแสนประชากร (เพิ่มขึ้นกว่า 10 เท่าตัว) แม้ว่าในปี 2568 สถานการณ์จะเริ่มคลี่คลายลงเหลือ 28.90 ต่อแสนประชากร แต่หากพิจารณาในเชิงระบาดวิทยา  ตัวเลขที่ลดลงอาจไม่ได้หมายถึงความปลอดภัยที่ยั่งยืน แต่อาจเป็นเพียงช่วงพักตัวของโรคก่อนจะกลับมาระบาดใหญ่รอบใหม่หากมาตรการป้องกันไม่เข้มข้นพอ ปัญหาสำคัญที่พบจากการดำเนินงานที่ผ่านมา การสะสมของเชื้อในพื้นที่ (Endemic Area): การที่เคยมีผู้ป่วยสูงถึง 10 รายในปี 2567 หมายความว่าในพื้นที่มีแหล่งสะสมของเชื้อไวรัสเดงกี (Virus Reservoir) กระจายอยู่ทั่วไปในยุงลายตัวแก่ หากสภาพอากาศเอื้ออำนวยหรือมีการปล่อยปละละเลยการทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ เชื้อเหล่านี้จะกลับมาแพร่ระบาดสู่คนได้ทันที ความชะล่าใจของประชาชน (Community Complacency): เมื่อจำนวนผู้ป่วยลดลงในปี 2568 ประชาชนมักขาดความตระหนักและลดความเข้มงวดในการสำรวจลูกน้ำยุงลายในบ้านตนเอง ทำให้ค่าดัชนีลูกน้ำยุงลาย (HI) มีแนวโน้มกลับมาสูงเกินเกณฑ์มาตรฐาน (ร้อยละ 10) อีกครั้ง การพึ่งพาสารเคมีมากเกินไป: ที่ผ่านมามักเน้นการพ่นสารเคมีเมื่อพบผู้ป่วย (ปลายเหตุ) ซึ่งส่งผลให้ยุงลายเริ่มมีภาวะดื้อยา และการพ่นสารเคมีไม่สามารถกำจัดไข่ยุงที่ทนทานต่อสภาพแห้งแล้งได้นานถึง 6-12 เดือน สภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง: การขยายตัวของชุมชน การจัดการขยะที่ไม่ถูกสุขลักษณะ และภาวะโลกร้อนที่ทำให้วงจรชีวิตยุงสั้นลงและแพร่พันธุ์ได้เร็วขึ้น เป็นปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้การควบคุมโรคทำได้ยากกว่าเดิม เพื่อไม่ให้สถานการณ์ย้อนกลับไปวิกฤตเหมือนปี 2567 ทางโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปันแต จึงเห็นความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเปลี่ยนกลยุทธ์จาก "การวิ่งไล่ตามโรค" (Reactive) มาเป็นการจัดการเชิงรุกก่อนเกิดโรค" (Proactive) โดยใช้กลไกของกองทุนสุขภาพตำบลเป็นตัวขับเคลื่อนให้เกิดการจัดการสิ่งแวดล้อมโดยชุมชน เพื่อชุมชน และเพื่อสุขภาพที่ดีของประชาชนอย่างยั่งยืน

วัตถุประสงค์โครงการ

1. 1.เพื่อลดการแพร่ระบาดของโรค: ควบคุมอัตราป่วยด้วยโรคไข้เลือดออกในพื้นที่ให้ไม่เกิน 50 ต่อแสนประชากร ภายในปีงบประมาณ 2569
2. เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน: ให้ประชาชนและกลุ่มเป้าหมายมีความรู้ความเข้าใจ และสามารถปฏิบัติการป้องกันโรค (5 ป. 1 ข.) ได้เองอย่างต่อเนื่อง
3. เพื่อกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์อย่างเป็นระบบ: ลดค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายในครัวเรือน (HI) ให้ต่ำกว่าร้อยละ 10 และในที่สาธารณะ (CI) ให้เป็น 0 ตลอดทั้งปี

กิจกรรม/การดำเนินงาน

1. รายละเอียดกิจกรรมที่ 1 ประชุมวางแผนและฟื้นฟูความรู้เครือข่ายแกนนำ (อสม.)
2. รายละเอียดกิจกรรมที่ 2 ปฏิบัติการ เคาะประตูบ้าน สำรวจและทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ (เชิงรุก)
3. รายลเอียดกิจกรรมที่ 3 กิจกรรม Big Cleaning Day บ้าน วัด โรงเรียน ปลอดลูกน้ำ
4. รายละเอียดกิจกรรมที่ 4 มาตรการควบคุมโรคกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน (Outbreak Response)

กลุ่มเป้าหมาย

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

6.1 ด้านสถานการณ์โรค (Impact) -อัตราป่วยด้วยโรคไข้เลือดออกในพื้นที่ลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยตั้งเป้าหมายให้ต่ำกว่า 28.90
ต่อแสนประชากร (อ้างอิงจากปีที่ต่ำที่สุดล่าสุด) -พื้นที่สามารถรักษาสถานะ ปลอดผู้เสียชีวิต จากโรคไข้เลือดออกได้ร้อยละ 100 -สามารถควบคุมวงจรการระบาดไม่ให้กลับไปวิกฤตเหมือนปี 2567 ที่ผ่านมา 6.2 ด้านการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ (Outcome) -ค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายในครัวเรือน (House Index: HI) ลดลงเหลือต่ำกว่าร้อยละ 10 อย่างยั่งยืน -พื้นที่สาธารณะ (วัด, โรงเรียน, ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก) มีค่าดัชนีลูกน้ำยุงลาย
(Container Index: CI) เท่ากับ 0 ตลอดทั้งปี -ชุมชนมีระบบการจัดการสิ่งแวดล้อมที่สะอาด โปร่ง โล่ง และไม่มีแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย ที่มองเห็นได้ 6.3 ด้านพฤติกรรมและความยั่งยืน (Social Change) -ประชาชนและกลุ่มเป้าหมายมีพฤติกรรมการป้องกันโรคที่ถูกต้อง โดยเน้นการขัดล้างภาชนะ
(1 ข.) เพื่อ -ทำลายไข่ยุงลายที่ตกค้างข้ามปี -อสม. และภาคีเครือข่ายสุขภาพมีความเข้มแข็ง สามารถเฝ้าระวังและตอบโต้สถานการณ์เมื่อ พบผู้ป่วยสงสัยได้อย่างรวดเร็วภายใน 24 ชั่วโมง -เกิดความร่วมมือในลักษณะ บ้าน วัด โรงเรียน (บวร) ในการดูแลสุขภาพและสิ่งแวดล้อมของ ชุมชนร่วมกัน 6.4 ด้านความคุ้มค่า (Value for Money) -ลดภาระค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลของประชาชนและรัฐบาล -ลดการสูญเสียรายได้จากการลาหยุดงานของประชาชน หรือการหยุดเรียนของเด็กนักเรียน

ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน

* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น