โครงการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพกลุ่มเสี่ยงด้วยศาสตร์มณีเวชและฤๅษีดัดตน ปี 2569 | กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น

ชื่อโครงการ	โครงการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพกลุ่มเสี่ยงด้วยศาสตร์มณีเวชและฤๅษีดัดตน ปี 2569
ประเภทโครงการ	โครงการรับเงินเพิ่ม 4 กลุ่มเป้าหมาย (กำลังดำเนินการปรับปรุง)
รหัสโครงการ	69-L6895-01-06
ประเภทการสนับสนุน	ประเภท 1 สนับสนุนการจัดบริการสาธารณสุขของ หน่วยบริการ/สถานบริการ/หน่วยงานสาธารณสุข
หน่วยงาน/องค์กร/กลุ่มคน ที่รับผิดชอบโครงการ	หน่วยงานสาธารณสุขอื่นของ อปท. เช่น กองสาธารณสุขของเทศบาล
ชื่อองค์กรที่รับผิดชอบ	ศูนย์บริการสาธารณสุขเทศบาลเมืองกันตัง
วันที่อนุมัติ	26 กุมภาพันธ์ 2569
ระยะเวลาดำเนินโครงการ	2 มีนาคม 2569 - 30 มิถุนายน 2569
กำหนดวันส่งรายงาน	31 สิงหาคม 2569
งบประมาณ	24,900.00 บาท
ผู้รับผิดชอบโครงการ	กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม
พี่เลี้ยงโครงการ
พื้นที่ดำเนินการ	ต.กันตัง อ.กันตัง จ.ตรัง
ละติจูด-ลองจิจูด	7.41,99.519

(ตามแนบท้ายประกาศคณะอนุกรรมการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคฯ พ.ศ. 2557)

กลุ่มเป้าหมาย	จำนวน(คน)
กลุ่มเป้าหมายจำแนกตามช่วงวัย
กลุ่มเป้าหมายจำแนกกลุ่มเฉพาะ
กลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีภาวะเสี่ยง	60
กิจกรรมหลักตามกลุ่มเป้าหมาย กลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีภาวะเสี่ยง : การสำรวจข้อมูลสุขภาพ การจัดทำทะเบียนและฐานข้อมูลสุขภาพ การตรวจคัดกรอง ประเมินภาวะสุขภาพ และการค้นหาผู้มีภาวะเสี่ยง การเยี่ยมติดตามดูแลสุขภาพ การรณรงค์/ประชาสัมพันธ์/ฝึกอบรม/ให้ความรู้ การส่งเสริมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและสิ่งแวดล้อมที่มีผลกระทบต่อสุขภาพ

ความสำคัญของโครงการ สถานการณ์ หลักการและเหตุผล

ในปัจจุบัน บริบททางสังคมของเขตพื้นที่เทศบาลเมืองกันตังมีการเปลี่ยนแปลงไปตามวิถีสังคมเมือง ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพที่ต้องใช้กล้ามเนื้อในรูปแบบซ้ำๆ เช่น การทำงานในสถานประกอบการ การประมง และกลุ่มวัยทำงานที่ขาดการเคลื่อนไหวร่างกายอย่างเหมาะสม (Sedentary Lifestyle) นำไปสู่ปัญหาด้านสุขภาพที่สำคัญคือ โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) และภาวะออฟฟิศซินโดรม (Office Syndrome) รวมถึงความเสื่อมของร่างกายในกลุ่มผู้สูงอายุ ซึ่งจากข้อมูลการคัดกรองสุขภาพในเขตเทศบาลเมืองกันตัง พบว่ามีกลุ่มเสี่ยงที่มีอาการปวดเมื่อยเรื้อรัง โรคข้อเข่าเสื่อม และกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ปัญหาความเจ็บป่วยทางกายเหล่านี้ ไม่เพียงแต่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของประชาชน แต่ยังส่งผลกระทบต่อภาระงบประมาณในการรักษาพยาบาลของรัฐ กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลเมืองกันตัง เล็งเห็นว่าการดูแลสุขภาพเชิงป้องกันด้วยการแพทย์แผนไทยและทางเลือก เป็นวิธีที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตไทย ประหยัด และสามารถปฏิบัติได้ด้วยตนเองอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะศาสตร์ "มณีเวช" ซึ่งเน้นการปรับสมดุลโครงสร้างร่างกาย (กระดูกสันหลัง) ให้เข้าสู่สมดุล เพื่อให้ระบบไหลเวียนโลหิตและระบบประสาททำงานได้เป็นปกติ และ "การบริหารท่าฤๅษีดัดตน" ซึ่งเป็นมรดกภูมิปัญญาไทยที่ช่วยในการยืดเหยียดเส้นสาย บริหารลมปราณ และเพิ่มความยืดหยุ่นให้แก่ข้อต่อ ดังนั้น เพื่อเป็นการสร้างเสริมสุขภาพเชิงรุกและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของประชาชนกลุ่มเสี่ยงในเขตพื้นที่ กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม จึงได้จัดทำโครงการส่งเสริมสุขภาพและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมกลุ่มเสี่ยงด้วยศาสตร์มณีเวชและกายบริหารท่าฤๅษีดัดตนขึ้น เพื่อมุ่งหวังให้ประชาชนมีความรู้และทักษะในการดูแลสมดุลร่างกาย ลดการใช้ยาแก้ปวด ลดภาวะแทรกซ้อนจากโรคเรื้อรัง และสร้างเครือข่ายสุขภาพเข้มแข็งในชุมชน อันจะนำไปสู่การเป็นเมืองแห่งสุขภาวะที่ดีอย่างยั่งยืน

	วัตถุประสงค์/ตัวชี้วัดความสำเร็จ	ขนาดปัญหา	เป้าหมาย 1 ปี
1	เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับศาสตร์มณีเวชและท่าฤๅษีดัดตน ตัวชี้วัดความสำเร็จ : ร้อยละ 80 ของผู้เข้าร่วมโครงการ มีคะแนนการประเมินความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับศาสตร์มณีเวชและฤๅษีดัดตนหลังการอบรม (Post-test) สูงกว่า ก่อนการอบรม (Pre-test)
2	เพื่อลดระดับความรุนแรงของอาการปวดกล้ามเนื้อและข้อในกลุ่มเสี่ยง ตัวชี้วัดความสำเร็จ : ร้อยละ 70 ของกลุ่มเป้าหมายที่มีอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ มีระดับคะแนนความเจ็บปวด (Pain Scale) ลดลง อย่างน้อย 2 ระดับ เมื่อติดตามผลในระยะเวลา 1 เดือน
3	เพื่อส่งเสริมให้เกิดกลุ่มแกนนำในการออกกำลังกายด้วยศาสตร์ไทยในชุมชน ตัวชี้วัดความสำเร็จ :

5.1 . ขั้นเตรียมการ (Plan) 5.1.1 ประชุมวางแผน: จัดประชุมเจ้าหน้าที่กองสาธารณสุขฯ และแกนนำ อสม. ในเขตเทศบาลเมืองกันตัง เพื่อกำหนดขอบเขตและคัดเลือกกลุ่มเป้าหมาย (กลุ่มเสี่ยง NCDs หรือกลุ่มปวดเมื่อยกล้ามเนื้อสะสม 5.1.2 ประสานงานวิทยากร: ติดต่อวิทยากรผู้เชี่ยวชาญด้านศาสตร์มณีเวชและแพทย์แผนไทย (เช่น จากโรงพยาบาลกันตัง หรือสมาคมการแพทย์แผนไทย) 5.1.3 จัดเตรียมสถานที่และสื่อ: เตรียมสถานที่จัดอบรม และจัดทำสื่อการสอน แผ่นพับท่าบริหาร เอกสารประกอบการอบรม
5.2. ขั้นดำเนินการ (Do) 5.2.1 กิจกรรมคัดกรอง (Screening): * วัดความดันโลหิต ชั่งน้ำหนัก วัดรอบเอว  ประเมินความเจ็บปวด (Pain Scale) และการเคลื่อนไหวเบื้องต้นก่อนเริ่มโครงการ 5.2.2 กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ (Workshop):  ภาคเช้า (มณีเวช): เรียนรู้การจัดระเบียบโครงสร้างร่างกาย 5 ท่าพื้นฐาน เพื่อแก้ปัญหาปวดคอ บ่า ไหล่ และหลัง  ภาคบ่าย (ฤๅษีดัดตน): ฝึกปฏิบัติ 15 ท่าฤๅษีดัดตนประยุกต์ ที่เน้นการยืดเหยียดและการบริหารลมปราณ 5.2.3 กิจกรรมสร้างเครือข่ายแกนนำ: คัดเลือก "แกนนำสุขภาพแพทย์แผนไทย" ในแต่ละชุมชน
ของเทศบาลเมืองกันตัง เพื่อเป็นผู้นำฝึกในชุมชนหลังจบการอบรม 5.3. ขั้นติดตามและประเมินผล (Check) 5.3.1 การติดตามผลระยะสั้น (Follow-up): ลงพื้นที่เยี่ยมบ้านหรือนัดพบกลุ่มเป้าหมายในสัปดาห์ที่ 2 และ 4 หลังการอบรม เพื่อดูความต่อเนื่องในการฝึกปฏิบัติ 5.3.2 การประเมินผลเชิงสถิติ: * เปรียบเทียบระดับความปวด (Pain Scale) ก่อนและหลังเข้า
ร่วมโครงการ  ประเมินความรู้และความพึงพอใจผ่านแบบสอบถามที่จัดเตรียมไว้ 5.4. ขั้นสรุปและรายงานผล (Act) 5.4.1 สรุปรายงาน: รวบรวมข้อมูล ผลการวิเคราะห์ และรูปภาพกิจกรรม จัดทำรายงานสรุปผลเสนอต่อคณะกรรมการกองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่น (กปท.) เทศบาลเมืองกันตัง 5.4.2 ขยายผล: นำผลสรุปไปปรับปรุงเพื่อจัดทำแผนสุขภาพชุมชนในภาพรวม และผลักดันให้เกิด "ลานออกกำลังกายมณีเวช-ฤๅษีดัดตน"

10.1 ประชาชนกลุ่มเสี่ยงในเขตเทศบาลเมืองกันตังมีทักษะในการพึ่งพาตนเองเพื่อดูแลสุขภาพเบื้องต้นได้ 10.2 ช่วยลดความแออัดของกลุ่มผู้ป่วยที่มีอาการทางกล้ามเนื้อ (Musculoskeletal) ในโรงพยาบาลกันตังหรือศูนย์บริการสาธารณสุข 10.3 เกิดกระแสการดูแลสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทยที่ทันสมัยและทำได้จริงในวิถีคนเมือง 10.4 สร้างความเข้มแข็งให้แก่เครือข่าย อสม. และกองสาธารณสุขฯ ในการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพเชิงรุก