กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

ปัจจุบันกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) โดยเฉพาะกลุ่มอาการเมตาบอลิก (Metabolic Syndrome) เป็นวิกฤตการณ์ทางสุขภาพที่สำคัญ จากข้อมูลรายงานสถิติสาธารณสุขจังหวัดปัตตานี ปี 2568 พบว่าอำเภอยะรังมีอัตราความชุกของผู้ป่วยโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีค่าเฉลี่ยดัชนีมวลกาย (BMI) ของประชากรวัยทำงานเกินเกณฑ์มาตรฐานร้อยละ 45 ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่นำไปสู่ภาวะเมตาบอลิกซินโดรม (ความดันโลหิตสูง, น้ำตาลในเลือดสูง, ไขมันในเลือดผิดปกติ และอ้วนลงพุง) จากการสุ่มตรวจคัดกรองเบื้องต้นในพื้นที่เป้าหมาย พบว่ากลุ่มเสี่ยงมีพฤติกรรมการบริโภคน้ำตาลเกินกว่าที่องค์การอนามัยโลก (WHO) กำหนด (ไม่ควรเกิน 6 ช้อนชาต่อวัน) โดยค่าเฉลี่ยการบริโภคน้ำตาลของประชากรในพื้นที่สูงถึง 12-14 ช้อนชาต่อวัน ซึ่งสัมพันธ์โดยตรงกับภาวะดื้ออินซูลิน โดยอำเภอยะรังมีลักษณะเฉพาะทางวัฒนธรรมการกินที่ผูกพันกับอัตลักษณ์ท้องถิ่น จากการศึกษาเชิงคุณภาพพบว่า "รสนิยมการบริโภคหวาน" แทรกซึมอยู่ในวิถีชีวิต ทั้งในรูปแบบของอาหารคาวที่มีการตัดรสหวาน ขนมพื้นเมืองที่มีน้ำตาลเป็นส่วนประกอบหลัก และที่สำคัญคือ "วัฒนธรรมร้านน้ำชา" ซึ่งเป็นพื้นที่ทางสังคมที่สำคัญของเพศชายและวัยทำงานในพื้นที่
    การบริโภคเครื่องดื่มประเภท ชาเย็น (Teh Tarik) หรือกาแฟใส่นมข้นหวานในปริมาณมากในแต่ละวัน กลายเป็นบรรทัดฐานทางสังคม (Social Norm) ที่ยากจะปฏิเสธ นอกจากนี้ ความเชื่อในเรื่องการให้เกียรติเจ้าบ้านผ่านการรับประทานขนมหวานในงานบุญหรือกิจกรรมศาสนา ยังเป็นปัจจัยที่ทำให้การควบคุมน้ำตาลเป็นไปได้ยากหากขาดกลยุทธ์ที่เข้าใจบริบทพื้นที่ โรงพยาบาลยะรัง ได้เล็งเห็นความสำคัญของปัญหาดังกล่าว จึงจัดโครงการ Metabolic syndrome to Healthy By Kurang Manis :ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคหวาน เพื่อลดภาวะ metabolic syndrome โครงการนี้จึงไม่ได้เน้นเพียงการให้ความรู้ (Knowledge) แต่ใช้ ทฤษฎีแบบจำลองขั้นตอนการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม (Transtheoretical Model - TTM) เพื่อประเมินความพร้อมของบุคคล ร่วมกับ ทฤษฎีปัญญาทางสังคม (Social Cognitive Theory) ที่เน้นการเรียนรู้ผ่านตัวแบบ (Modeling) และการสร้างความเชื่อมั่นในตนเอง (Self-efficacy) โดยมุ่งเน้นการสร้าง "สิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ" (Nudge Theory) เช่น การรณรงค์ร้านน้ำชาทางเลือก "สั่งหวานน้อย" และการใช้อาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) เป็นตัวกระตุ้นทางสังคม เพื่อเปลี่ยนพฤติกรรมจากการ "ติดรสหวาน" ไปสู่การ "รู้เท่าทันน้ำตาล" เพื่อลดโอกาสการเกิดโรคแทรกซ้อนที่รุนแรงในอนาคต