กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

กิตติกรรมประกาศ

"โครงการ Metabolic syndrome to Healthy : การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เพื่อลดภาวะ metabolic syndrome ตำบลปิตูมุดี อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี จังหวัดปัตตานี" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน ต.ปิตูมุดี อ.ยะรัง จ.ปัตตานี

คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล อบต.ปิตูมุดี ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป

คณะทำงานโครงการ
โครงการ Metabolic syndrome to Healthy : การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เพื่อลดภาวะ metabolic syndrome ตำบลปิตูมุดี อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี

บทคัดย่อ

โครงการ " โครงการ Metabolic syndrome to Healthy : การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เพื่อลดภาวะ metabolic syndrome ตำบลปิตูมุดี อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี " ดำเนินการในพื้นที่ ต.ปิตูมุดี อ.ยะรัง จ.ปัตตานี รหัสโครงการ L3030-69-01-0005 ระยะเวลาการดำเนินงาน 1 ตุลาคม 2568 - 30 กันยายน 2569 ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจำนวน 33,900.00 บาท จาก กองทุนสุขภาพตำบล อบต.ปิตูมุดี เพื่อใช้ในการดำเนินกิจกรรมโครงการ หลังจากสิ้นสุดระยะเวลาโครงการ ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานปรากฏดังนี้

โครงการนี้ยังไม่มีการเขียนหรือแก้ไขบทคัดย่อ

หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"

สารบัญ

ความเป็นมา/หลักการเหตุผล

ปัจจุบันกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) โดยเฉพาะกลุ่มอาการเมตาบอลิก (Metabolic Syndrome) เป็นวิกฤตการณ์ทางสุขภาพที่สำคัญ จากข้อมูลรายงานสถิติสาธารณสุขจังหวัดปัตตานี ปี 2568 พบว่าอำเภอยะรังมีอัตราความชุกของผู้ป่วยโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีค่าเฉลี่ยดัชนีมวลกาย (BMI) ของประชากรวัยทำงานเกินเกณฑ์มาตรฐานร้อยละ 45 ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่นำไปสู่ภาวะเมตาบอลิกซินโดรม (ความดันโลหิตสูง, น้ำตาลในเลือดสูง, ไขมันในเลือดผิดปกติ และอ้วนลงพุง) จากการสุ่มตรวจคัดกรองเบื้องต้นในพื้นที่เป้าหมาย พบว่ากลุ่มเสี่ยงมีพฤติกรรมการบริโภคน้ำตาลเกินกว่าที่องค์การอนามัยโลก (WHO) กำหนด (ไม่ควรเกิน 6 ช้อนชาต่อวัน) โดยค่าเฉลี่ยการบริโภคน้ำตาลของประชากรในพื้นที่สูงถึง 12-14 ช้อนชาต่อวัน ซึ่งสัมพันธ์โดยตรงกับภาวะดื้ออินซูลิน โดยอำเภอยะรังมีลักษณะเฉพาะทางวัฒนธรรมการกินที่ผูกพันกับอัตลักษณ์ท้องถิ่น จากการศึกษาเชิงคุณภาพพบว่า "รสนิยมการบริโภคหวาน" แทรกซึมอยู่ในวิถีชีวิต ทั้งในรูปแบบของอาหารคาวที่มีการตัดรสหวาน ขนมพื้นเมืองที่มีน้ำตาลเป็นส่วนประกอบหลัก และที่สำคัญคือ "วัฒนธรรมร้านน้ำชา" ซึ่งเป็นพื้นที่ทางสังคมที่สำคัญของเพศชายและวัยทำงานในพื้นที่
    การบริโภคเครื่องดื่มประเภท ชาเย็น (Teh Tarik) หรือกาแฟใส่นมข้นหวานในปริมาณมากในแต่ละวัน กลายเป็นบรรทัดฐานทางสังคม (Social Norm) ที่ยากจะปฏิเสธ นอกจากนี้ ความเชื่อในเรื่องการให้เกียรติเจ้าบ้านผ่านการรับประทานขนมหวานในงานบุญหรือกิจกรรมศาสนา ยังเป็นปัจจัยที่ทำให้การควบคุมน้ำตาลเป็นไปได้ยากหากขาดกลยุทธ์ที่เข้าใจบริบทพื้นที่ โรงพยาบาลยะรัง ได้เล็งเห็นความสำคัญของปัญหาดังกล่าว จึงจัดโครงการ Metabolic syndrome to Healthy By Kurang Manis :ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคหวาน เพื่อลดภาวะ metabolic syndrome โครงการนี้จึงไม่ได้เน้นเพียงการให้ความรู้ (Knowledge) แต่ใช้ ทฤษฎีแบบจำลองขั้นตอนการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม (Transtheoretical Model - TTM) เพื่อประเมินความพร้อมของบุคคล ร่วมกับ ทฤษฎีปัญญาทางสังคม (Social Cognitive Theory) ที่เน้นการเรียนรู้ผ่านตัวแบบ (Modeling) และการสร้างความเชื่อมั่นในตนเอง (Self-efficacy) โดยมุ่งเน้นการสร้าง "สิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ" (Nudge Theory) เช่น การรณรงค์ร้านน้ำชาทางเลือก "สั่งหวานน้อย" และการใช้อาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) เป็นตัวกระตุ้นทางสังคม เพื่อเปลี่ยนพฤติกรรมจากการ "ติดรสหวาน" ไปสู่การ "รู้เท่าทันน้ำตาล" เพื่อลดโอกาสการเกิดโรคแทรกซ้อนที่รุนแรงในอนาคต

วัตถุประสงค์โครงการ

1. เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับการลดความเสี่ยงของภาวะ metabolic syndrome ในบุคลากรสุขภาพ ตำบลปิตูมุดี อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี
2. เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับการลดความเสี่ยงของภาวะ metabolic syndrome ในอาสาสมัคร สาธารณสุข (อสม.)และประชาชนที่สนใจ ในพื้นที่ตำบลปิตูมุดี อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี
3. เพื่อสร้างแกนนำในการลดความเสี่ยงของภาวะ metabolic syndrome ในบุคลากรสุขภาพ ตำบลปิตูมุดี อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี
4. เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพในการลดความเสี่ยงของภาวะ metabolic syndrome ใน อาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.)และประชาชน ตำบลปิตูมุดี อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี
5. เพื่อสร้างสิ่งแวดล้อมที่เกื้อหนุนการลดการบริโภคน้ำตาล
6. เพื่อสร้างต้นแบบ "บุคคลอ่อนหวาน" (Healthy Role Model) ในชุมชน

กิจกรรม/การดำเนินงาน

1. การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมลดการบริโภคหวานในบุคลากรด้านสุขภาพตำบลปิตูมุดี
2. การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมลดการบริโภคหวานในอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) และประชาชนตำบลปิตูมุดี อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี และการสร้างสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการลด การบริโภคหวาน
3. สรุปผลและถอดบทเรียน

กลุ่มเป้าหมาย

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1. บุคลากรสุขภาพ ตำบลปิตูมุดี ที่เข้าร่วมกิจกรรม มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการลดความเสี่ยงของภาวะ metabolic syndrome
   
2. บุคลากรสุขภาพ ตำบลปิตูมุดี ที่เข้าร่วมกิจกรรม มีพฤติกรรมสุขภาพที่ดีขึ้น
   
3. บุคลากรสุขภาพ สามารถเป็นแกนนำในการลดความเสี่ยงของภาวะ metabolic syndrome
   
4. อาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) ตำบลปิตูมุดี ที่เข้าร่วมกิจกรรม มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการลดความเสี่ยงของภาวะ metabolic syndromeเพิ่มขึ้น
   
5. อาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.)ตำบลปิตูมุดี ที่เข้าร่วมกิจกรรม สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพในการลดความเสี่ยงภาวะ metabolic syndrome ได้
   
6. มีร้านน้ำที่เกื้อหนุนการลดการบริโภคน้ำตาล
   
7. มีมัสยิดที่เกื้อหนุนการลดการบริโภคน้ำตาล
   
8. มีต้นแบบ "บุคคลอ่อนหวาน" (Healthy Role Model) ในชุมชน

ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน

* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น