กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

เด็กปฐมวัยตั้งแต่แรกเกิดถึง 5 ปี เป็นช่วงวัยที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของประเทศ เนื่องจากเป็นช่วงเวลาทองของการเจริญเติบโตทั้งด้านร่างกาย สติปัญญา อารมณ์ และสังคม หากเด็กได้รับการดูแล ส่งเสริม และพัฒนาอย่างเหมาะสมตามวัย จะเป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาคุณภาพประชากรในระยะยาว ส่งผลต่อศักยภาพทางการศึกษา เศรษฐกิจ และสังคมของประเทศในอนาคต อย่างไรก็ตามจากสถานการณ์ด้านโภชนาการและสุขภาพเด็กปฐมวัยของประเทศไทยในปัจจุบัน พบว่ายังคงมีปัญหาเด็กที่มีภาวะโภชนาการไม่เหมาะสม ได้แก่ เด็กเตี้ย (ภาวะเตี้ยแคระแกร็น) เด็กผอม เด็กอ้วน และภาวะโลหิตจาง ซึ่งล้วนเป็นปัญหาสำคัญในระดับประเทศ ภาวะเตี้ยและผอมสะท้อนถึงการขาดสารอาหารเรื้อรัง ส่งผลต่อพัฒนาการทางสมองและการเรียนรู้ ขณะที่ภาวะอ้วนเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ในอนาคต เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจ    ส่วนภาวะโลหิตจาง โดยเฉพาะจากการขาดธาตุเหล็ก ส่งผลให้เด็กมีพัฒนาการล่าช้า สมาธิสั้น และศักยภาพในการเรียนรู้ลดลง ปัญหาดังกล่าวไม่เพียงส่งผลกระทบต่อสุขภาพของเด็กในระยะสั้นเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อคุณภาพแรงงานและความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติและนโยบายด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของรัฐบาล ที่ให้ความสำคัญกับการสร้างเด็กปฐมวัยให้มีพัฒนาการสมวัย มีสุขภาพแข็งแรง และมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน โดยมีผลการดำเนินงานดังนี้ จากการดำเนินงานด้านการตรวจพัฒนาการเด็กปฐมวัย ตำบลนิคมพัฒนา อำเภอมะนัง ปีงบประมาณ    พ.ศ. 2568 มีเด็กอายุ 0–5 ปี ตามเป้าหมายทั้งหมด จำนวน 330 คน ได้รับการคัดกรองพัฒนาการ จำนวน 298 คน คิดเป็นร้อยละ 90.30 ของเด็กทั้งหมด จากผลการคัดกรองพบเด็กที่มีพัฒนาการสงสัยล่าช้า จำนวน 43 คน คิดเป็นร้อยละ 14.43 ของเด็กที่ได้รับการคัดกรอง โดยจำนวนนี้ได้รับการติดตามหรือส่งต่อเพื่อดูแลแก้ไขแล้ว จำนวน      35 คน คิดเป็นร้อยละ 83.33 ขณะเดียวกันพบว่าเด็กที่มีพัฒนาการสมวัย จำนวน 288 คน คิดเป็นร้อยละ 87.27 (ข้อมูลจาก ttps://hdc.moph.go.th ณ วันที่ 24 ธันวาคม 2568) สะท้อนให้เห็นว่า ภาพรวมเด็กปฐมวัยส่วนใหญ่มีพัฒนาการเหมาะสมตามวัย แต่ยังคงมีเด็กบางส่วนที่จำเป็นต้องได้รับการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการอย่างต่อเนื่อง จากการดำเนินงานด้านการคัดกรองโภชนาการเด็กอายุ 0–5 ปี ตำบลนิคมพัฒนา อำเภอมะนัง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 พบว่า มีเด็กตามเป้าหมายทั้งหมด จำนวน 384 คน ได้รับการชั่งน้ำหนักและวัดส่วนสูง จำนวน 330 คน  คิดเป็นร้อยละ 85.94 ของเด็กทั้งหมด ผลการคัดกรองพบว่าเด็กที่มีภาวะสูงดีสมส่วน จำนวน 173 คน คิดเป็นร้อยละ 52.42 ขณะเดียวกันยังพบปัญหาด้านโภชนาการในเด็กปฐมวัย ได้แก่ เด็กที่มีภาวะเตี้ย จำนวน 48 คน คิดเป็นร้อยละ 14.33 เด็กที่มีภาวะผอม จำนวน 22 คน คิดเป็นร้อยละ 6.57 และเด็กที่มีภาวะ อ้วนและเริ่มอ้วน จำนวน 39 คน  คิดเป็นร้อยละ 11.64 (ข้อมูลจาก ttps://hdc.moph.go.th ณ วันที่ 24 ธันวาคม 2568) จากข้อมูลดังกล่าว สะท้อน ให้เห็นว่า แม้เด็กปฐมวัยกว่าครึ่งหนึ่งจะมีภาวะโภชนาการสมส่วน แต่ยังคงมีเด็ก จำนวนหนึ่งที่ประสบปัญหาโภชนาการทั้งด้านการขาดสารอาหารและภาวะโภชนาการเกิน ซึ่งมีสัดส่วนสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐาน จำเป็นต้องได้รับการเฝ้าระวัง ป้องกัน และแก้ไขอย่างเป็นระบบ เพื่อส่งเสริมให้เด็กปฐมวัยมีการเจริญเติบโตและพัฒนาการที่เหมาะสมตามวัยอย่างยั่งยืน จากการดำเนินงานด้านการตรวจคัดกรองภาวะโลหิตจางในเด็กปฐมวัย ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568  ตำบลนิคมพัฒนา พบว่า เด็กอายุครบ 12 เดือน มีจำนวนทั้งหมด จำนวน 49 คน ได้รับการตรวจคัดกรองภาวะโลหิตจางในช่วงอายุ 6–12 เดือน จำนวน 45 คน คิดเป็นร้อยละ 91.84 โดยพบเด็กที่มีภาวะโลหิตจาง จำนวน 11 คน คิดเป็นร้อยละ 24.44 สำหรับเด็กอายุครบ 5 ปี ในเขตตำบลนิคมพัฒนา มีจำนวนทั้งหมด จำนวน 84 คน ได้รับการตรวจคัดกรองภาวะโลหิตจางในช่วงอายุ 4 ปี ถึงก่อน 5 ปี จำนวน 34 คน คิดเป็นร้อยละ 40.48 และพบเด็กที่มีภาวะโลหิตจางจำนวน จำนวน 11 คน คิดเป็นร้อยละ 32.35 (ข้อมูลจาก ttps://hdc.moph.go.th ณ วันที่ 24 ธันวาคม 2568)    จากข้อมูลดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า การเข้าถึงการตรวจคัดกรองภาวะโลหิตจางในเด็กปฐมวัย โดยเฉพาะในกลุ่มอายุ 5 ปี ยังอยู่ในระดับต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐาน และอัตราการพบภาวะโลหิตจางทั้งในเด็กอายุ 12 เดือนและ 5 ปีสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนด จึงจำเป็นต้องเร่งพัฒนาระบบการคัดกรอง การติดตามดูแลและการส่งเสริมโภชนาการที่เหมาะสม เพื่อป้องกันและลดปัญหาภาวะโลหิตจางในเด็กปฐมวัยอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน ซึ่งมีผลการดำเนินงานการจ่ายยาน้ำเสริมธาตุเหล็กในเด็กอายุ 6 เดือน ถึง 5 ปี ที่มารับบริการคลินิกภูมิคุ้มกันในตำบลนิคมพัฒนา พบว่า มีเด็กมารับบริการจำนวนทั้งหมด จำนวน 232 คน ได้รับยาน้ำเสริมธาตุเหล็ก จำนวน 213 คน คิดเป็นร้อยละ 91.81 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้มากกว่าร้อยละ 84 (ข้อมูลจาก ttps://hdc.moph.go.th ณ วันที่ 24 ธันวาคม 2568) จากข้อมูลดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าการดำเนินงานจ่ายยาน้ำเสริมธาตุเหล็กในเด็กปฐมวัยของตำบลนิคมพัฒนา มีผลการดำเนินงานอยู่ในระดับดีและผ่านเกณฑ์มาตรฐาน สามารถเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ อันเป็นกลไกสำคัญในการป้องกันและลดปัญหาภาวะโลหิตจางในเด็กปฐมวัย และส่งเสริมการเจริญเติบโตและพัฒนาการที่เหมาะสมตามวัยต่อไป สำนักงานสาธารณสุขอำเภอมะนัง จึงได้จัดทำโครงการสร้างเด็กปฐมวัยคุณภาพ พัฒนาการสมวัย แก้ไขปัญหาเตี้ย ผอม อ้วน และภาวะโลหิตจาง ตำบลนิคมพัฒนา อำเภอมะนัง จังหวัดสตูล ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569        เพื่อส่งเสริมให้เด็กปฐมวัยได้รับการดูแลด้านโภชนาการ สุขภาพ และพัฒนาการอย่างเหมาะสม ครอบคลุมทั้งการเฝ้าระวัง คัดกรอง ป้องกัน และแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ รวมถึงการมีส่วนร่วมของครอบครัว ชุมชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อันจะนำไปสู่การลดปัญหาด้านโภชนาการเด็กปฐมวัยในระดับประเทศ และเป็นการวางรากฐานที่มั่นคงในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของชาติอย่างยั่งยืน