กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

งานทันตสาธารณสุขในกลุ่มเด็กประถมศึกษาเป็นงานที่สำคัญเนื่องจากเป็นนโยบายหลักจากสำนัก  ทันตสาธารณสุข กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุขที่มุ่งหวังให้เด็กวัยเรียนมีสุขภาพช่องปากที่ดี อันจะส่งผลถึงสุขภาพองค์รวมด้วย นอกจากนี้ยังเป็นการปลูกฝังสุขอนามัยที่ดีให้กับเด็กที่จะเติบโตเป็นผู้ใหญ่ในวันข้างหน้า ให้สามารถมีความแตกฉานด้านสุขภาพช่องปาก (oral health literacy) โดยโรคในช่องปากที่พบมากและเป็นปัญหาสาธารณสุขอันดับแรกในวัยเรียนคือ โรคฟันผุ จากการสำรวจสภาวะทันตสุขภาพแห่งชาติครั้งที่ 9 พ.ศ.2566 การสำรวจสภาวะโรคฟันผุในกลุ่มอายุ 12 ปี ระดับประเทศ พบว่ามีฟันแท้ผุ ร้อยละ 38.4  มีค่าเฉลี่ย ฟันผุ อุด ถอน (DMFT) เท่ากับ 0.9 ซี่ต่อคน ทั้งนี้ฟันที่ผุส่วนใหญ่ที่ยังไม่ได้รับการรักษาคิดเป็นร้อยละ 55.4 (สำนักงานทันตสาธารณสุข กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. 2566) ระดับภาคใต้ พบว่ามีฟันแท้ผุ ร้อยละ 48.1  มีค่าเฉลี่ย ฟันผุ อุด ถอน (DMFT) เท่ากับ 1.3 ซี่ต่อคน (สำนักงานทันตสาธารณสุข กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. 2566)  ทั้งนี้กลุ่มอายุ 12 ปี ถือเป็นกลุ่มสำคัญทาง ระบาดวิทยา เนื่องจากเป็นอายุที่มีฟันแท้ขึ้นครบ 28 ซี่ในช่องปาก ซึ่งอัตราการเกิดโรคฟันผุในวัยนี้จะใช้เพื่อทำนายแนวโน้มการเกิดโรคฟันผุในวัยผู้ใหญ่ ประกอบกับการพัฒนางานส่งเสริมป้องกันด้านทันตสุขภาพอย่างจริงจัง ผ่านรูปแบบของเครือข่ายโรงเรียนเด็กไทยฟันดีจังหวัดยะลา ที่ดำเนินงานมาอย่างต่อเนื่อง แต่โรคฟันผุยังเป็น ปัญหาสำคัญของพื้นที่ และฝ่ายทันตสาธารณสุข โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโต๊ะปาเก๊ะ มีเป้าหมายที่จะบรรลุเป้าหมายตัวชี้วัดระดับกระทรวงคือ ไม่น้อยกว่า ร้อยละ 85 ของเด็กอายุ 12 ปี มีฟันดีไม่มีผุ (Cavity Free) จึงพัฒนางานจากข้อสันนิษฐานอ้างอิง วิชาการทางทันตแพทยศาสตร์ (evidence based dentistry) นำไปสู่การแก้ปัญหาและหาถึงวิธีการป้องกันการเกิดของปัญหา ซึ่งพบว่า พฤติกรรมการแปรงฟัน และการแปรงฟันหลังอาหารกลางวัน อย่างมีคุณภาพเป็นวิธีที่ นำไปสู่การป้องกันโรคฟันผุของนักเรียนได้ จากผลงานใน HDC เด็กอายุ 12 ปี มีฟันดีไม่มีผุ ตำบลวังพญา อำเภอรามัน จังหวัดยะลา ในปีการศึกษา 2569 ร้อยละ 66.67 และพบว่านักเรียนชั้นประถมศึกษา มีปัญหาโรคฟันผุ ร้อยละ 92.77 มีค่าเฉลี่ย ฟันผุ อุด ถอน (DMFT) เท่ากับ 5.5 ซี่ต่อคน ซึ่งมีค่าสูงกว่าทั้งระดับประเทศและระดับภาค จากการสำรวจพฤติกรรมการปรงฟันในโรงเรียนปัญหาที่พบ ดังนี้   1.1 กิจกรรมแปรงฟันหลังอาหารกลางวันในโรงเรียนไม่มีคุณภาพคือเด็กนักเรียนแปรงฟันไม่ถูกวิธีและไม่แปรงฟัน
  1.2 ช่วงเวลาที่เด็กแปรงฟันหลังอาหารกลางวันไม่มีคุณครูดูแลอย่างใกล้ชิด
  1.3 เด็กนักเรียนไม่มีความรู้เรื่องการแปรงฟันอย่างมีคุณภาพ
  1.4 คุณครูไม่บังคับให้เด็กนักเรียนแปรงฟัน
  1.5 คุณครูและผู้ปกครองไม่ตระหนักถึงปัญหาสุขภาพช่องปากเด็กนักเรียน
  1.6 สถานที่แปรงฟันไม่มีป้ายบอกชัดเจนและไม่อำนวยความสะดวก
  1.7 เด็กนักเรียนไม่มีสถานที่เก็บแปรงสีฟันทำให้แปรงสีฟันหาย จากข้อมูลดังกล่าว พบว่าในนักเรียนชั้นระดับประถมศึกษา ตำบลวังพญา อำเภอรามัน จังหวัดยะลา มีปัญหาแปรงฟันในโรงเรียนไม่มีคุณภาพและโรคฟันผุ ซึ่งต่อไปนักเรียนระดับชั้นนี้มีอายุประมาณ 6-13 ปี เป็นช่วงอายุทีฟันแท้เป็น 28 ซี่ (ชาตรี หัยกิจโกศล. 2550 : ไม่มีเลขหน้า) และเนื่องจากเป็นช่วงที่มีการขึ้นของฟันแท้ครบทุกซี่ หากไม่มีการส่งเสริมและป้องกันในเรื่องทันตสุขภาพในทางที่ถูกต้องจะทำให้เกิดปัญหาทางด้านทันตสุขภาพมากยิ่งขึ้นในอนาคต ฝ่ายทันตสาธารณสุขโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโต๊ะปาเก๊ะ จึงได้เห็นความสำคัญและความจำเป็นในการพัฒนารูปแบบการแปรงฟันในโรงเรียนของเด็กนักเรียนชั้นระดับประถมศึกษาตำบลวังพญา อำเภอรามัน จังหวัดยะลา เพื่อดำเนินงานส่งเสริมป้องกันรักษาสุขภาพช่องปากนักเรียนและมีการปรับวิธีการดำเนินงานให้สอดคล้องกับสภาพปัญหาของพื้นที่ซึ่งการดำเนินงานจำเป็นต้องได้รับความร่วมมือจากครูนักเรียนผู้ปกครองและทันตะบุคลากรเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการแปรงฟันที่ถูกวิธีและสม่ำเสมอทั้งที่บ้านที่โรงเรียนและควบคู่ไปกับการให้บริการทันตกรรมที่ถูกต้องและเหมาะสม