กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

วัณโรคเป็นปัญหาสาธารณสุข ที่สำคัญของประเทศไทยมาเป็นเวลานาน ซึ่งก่อให้เกิดความเสียหาย ทางสังคมและเศรษฐกิจอย่างมาก อุบัติการณ์ของวัณโรคเคยลดลงอย่างช้าๆในอดีต แต่ในระยะหลังนี้กลับเพิ่มขึ้น เนื่องจากการแพร่ระบาดของโรคเอดส์และการดื้อยา แม้ว่าประเทศไทยนำกลยุทธ์ DOTS มาใช้ในการดำเนินงาน ควบคุมป้องกันวัณโรค ในแต่ละปีมีผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ขึ้นทะเบียนรายใหม่ ประมาณครึ่งหนึ่งเป็นผู้ป่วยวัณโรคปอด เสมหะบวกที่สามารถแพร่เชื้อได้ และมีแนวโน้มของการดื้อยารักษาวัณโรคเพิ่มสูงขึ้น การดำเนินการเร่งรัด การค้นหา ผู้ที่มีอาการเข้าข่ายเป็นผู้ป่วยติดเชื้อวัณโรครายใหม่ อาทิ ผู้สูงอายุประวัติสูบบุหรี่ ผู้ป่วยโรคเบาหวาน ผู้ป่วยโรคปอด อุดกั้นเรื้อรัง ผู้ป่วยโรคไต และบุคลากรทางการแพทย์ พบว่าอัตราการค้นหาผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ได้เพียง ๑๐๔ ต่อแสนประชากร ยังน้อยกว่าเกณฑ์ของประเทศ (๑๕๐ ต่อ แสนประชากร) เป้าหมายร้อยละ ๘๕

จากสถานการณ์โรควัณโรคอำเภอสิเกา จังหวัดตรัง ตั้งแต่ปี ๒๕๖๕-๒๕๖๘ มีผู้ป่วยวัณโรครายใหม่และ กลับเป็นซ้ำที่เข้ารับการรักษา จำนวน ๒๒, ๒๕ และ ๔๕ ราย ตามลำดับ จากข้อมูลข้างต้นพบว่าวัณโรคในอำเภอสิเกา มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น ปี พ.ศ. ๒๕๖๘ มีผู้ป่วยรักษาครบ/หาย จำนวน ๓๘ ราย อยู่ระหว่างรักษาอยู่ จำนวน ๗ ราย ปีงบประมาณ ๒๕๖๙ (ตั้งแต่ ๑-๓๑ ต.ค.๒๕๖๘) พบผู้ป่วยแล้ว จำนวน ๒ ราย กำลังรักษา ๒ ราย (ข้อมูล : ทะเบียน ผู้ป่วยวัณโรค รพ.สิเกา) และในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาเพดาน เป็นพื้นที่หนึ่งที่มีจำนวนผู้ป่วยวัณ โรครายใหม่เพิ่มขึ้นซึ่งในปี ๒๕๖๖ ไม่พบผู้ป่วย ปี ๒๕๖๗ พบผู้ป่วย จำนวน ๑ ราย และ ปี ๒๕๖๔๘ พบผู้ป่วยวัณโรค รายใหม่ จำนวน ๓ ราย ในพื้นที่ ม.๗ จำนวน ๑ ราย และ ม.๒ จำนวน ๒ ราย และยังค้นพบผู้สัมผัสร่วมบ้าน จำนวน ๒ ราย ตรวจพบวัณโรคระยะแฝง และในพื้นที่ รพ.สต.บ้านเขาเพดาน พบว่ากลุ่มเสี่ยงผู้ป่วยเบาหวานที่มีค่า Hba๑c > ๗ ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง และผู้สูงอายุ ๖๕ ปี ขึ้นไป โรคร่วมเบาหวานและโรคร่วมปอดอุดกั้นเรื้อรัง COPD มักขาดความรู้ความตระหนักเรื่องกลุ่มเสี่ยงหลายคนมีความรู้เกี่ยวกับสาเหตุ อาการ หรือผลเสียของวัณโรคไม่เพียงพอ ทำให้ไม่เห็นความจำเป็นของการตรวจคัดกรองอย่างสม่ำเสมออาการและการป้องกัน ทำให้อัตราป่วยสูงกว่าคนทั่วไป ถึง ๕๐ เท่า เพราะการตรวจคัดกรองล่าช้า และการดำเนินงานคัดกรองค้นหาผู้ป่วยวัณโรคเชิงรุก อำเภอสิเกา ซึ่งโดย ส่วนใหญ่จะมาพบแพทย์ด้วยตนเองเมื่อมีอาการ อีกส่วนที่มีอาการเล็กน้อย ไม่มาพบแพทย์ ไม่ได้รักษา ทำให้มีความ เสี่ยงต่อความรุนแรงของโรค และเกิดการแพร่กระจายเชื้ออยู่ในชุมชน ซึ่งกลุ่มเสี่ยงที่ต้องตรวจคัดกรองเหล่านี้ยังไม่ได้ รับการคัดกรองที่ครอบคลุมทำให้ผู้ป่วยรายใหม่ ยังไม่ถูกค้นพบและเชื้อโรคแพร่กระจายไปในชุมชนได้อย่างรวดเร็ว

ทางโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาเพดาน จึงได้เล็งเห็นความสำคัญของปัญหาจึงได้จัดทำ โครงการป้องกันและควบคุมวัณโรค ขึ้นเพื่อให้กลุ่มเสี่ยงในชุมชนได้รับการตรวจคัดกรองที่ถูกต้องรวมทั้งการเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้เรื่องวัณโรคแก่ชุมชน และดำเนินการเร่งรัดการค้นหาผู้ที่มีอาการเข้าข่ายเป็นผู้ป่วยติดเชื้อ วัณโรครายใหม่ โดยเน้นให้มีการตรวจเอ็กเรย์ปอด และหากพบมีความผิดปกติต้องได้รับการส่งต่อเพื่อเข้ารับการรักษา โดยเร็ว เพื่อลดการแพร่เชื้อของโรควัณโรคในชุมชน โดยมุ่งเน้น “ค้นให้พบ จบด้วยหาย”เพื่อลดความรุนแรงของโรค และการเสียชีวิตเพื่อที่จะลดปัญหาของการเกิดโรควัณโรคและภัยสุขภาพได้