กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

1.1 ที่มา: ร้านชำเป็นแหล่งจำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภคที่สำคัญในชุมชน ปัจจุบันประชาชนส่วนใหญ่มีพฤติกรรมการซื้อสินค้าจากร้านชำ เนื่องจากมีความสะดวก ใกล้บ้าน และมีสินค้าให้เลือกหลากหลาย อีกทั้งความเจริญและการขยายตัวของเมือง ที่ส่งผลต่อการดำเนินชีวิตและความเป็นอยู่ของประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เปลี่ยนแปลงไป โดยประชาชนส่วนใหญ่นิยมเลือกซื้อสินค้า อุปโภคและบริโภคจากร้านขายของชำ ภายในหมู่บ้าน ไม่ว่าจะเป็นอาหารเครื่องสำอาง ยา ของใช้ต่างๆ ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับสุขภาพทั้งสิ้นและยังพบว่ามีการจำหน่ายสินค้าที่ไม่ได้คุณภาพ มาตรฐาน และไม่ปลอดภัยต่อผู้บริโภคในชุมชน เช่นยาผสมสารสเตียรอยด์ เครื่องสำอางมีสารอันตราย อาหารมีสารปนเปื้อนเจือปนอยู่ ซึ่งอาจก่อให้เกิดโรคหรืออันตรายต่อสุขภาพผู้บริโภค โดยปัจจัยต่างๆ เช่น การโฆษณาชวนเชื่อการให้ข้อมูลที่ไม่ตรงกับความเป็นจริงหรือระดับการรับรู้ของบุคคลย่อมมีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการบริโภคของบุคคลทั้งสิ้น หากผู้ประกอบการและผู้บริโภคมีความรู้และทักษะในการเลือกสินค้าที่ถูกต้องก็จะได้สินค้าที่มีคุณภาพ และมีความปลอดภัยสูง 1.2 สภาพปัญหา: จากข้อมูลผลการสำรวจร้านชำในเขตสุขภาพที่ 12  ในปี 2568 มีจำนวนร้านชำทั้งหมด 5,383 ร้าน พบว่ามีร้านชำที่ผ่านเกณฑ์ประเมินร้านชำคุณภาพประเภทการใช้ยาสมเหตุผล (G-RDU) จำนวน 3,272ร้าน คิดเป็นร้อยละ 60.78 ไม่ผ่านเกณฑ์ จำนวน 2,111 ร้าน คิดเป็นร้อยละ 39.22 โดยจากการสำรวจพบร้านชำมีการจำหน่ายยา ผลิตภัณฑ์สมุนไพร อาหาร และเครื่องสำอางที่ไม่ถูกต้องตามกฎหมาย นอกจากนี้พบว่าคะแนนความรู้ด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพของผู้ประกอบการร้านชำ ซึ่งยังต่ำกว่าเกณฑ์การผ่านมาตรฐาน โดยจังหวัดปัตตานีมีรายงานผลการสำรวจร้านชำ จำนวนทั้งหมด 811 ร้าน พบว่ามีร้านชำที่ผ่านเกณฑ์ประเมินร้านชำประเภทการใช้ยาสมเหตุผล (G-RDU) จำนวน 345 ร้าน คิดเป็นร้อยละ 42.54  และไม่ผ่านเกณฑ์ จำนวน 466 ร้าน คิดเป็นร้อยละ 57.46 ในขณะที่อำเภอไม้แก่น มีร้านชำจำนวนทั้งหมด 86 ร้าน โดยแบ่งเป็นพื้นที่ตำบลได้แก่ ตำบลตะโละไกรทอง มีร้านชำจำนวน 16 ร้าน ตำบลดอนทราย 28 ร้าน ตำบลไม้แก่นจำนวน 14 ร้าน และตำบลไทรทองจำนวน 28 ร้าน ซึ่งร้านชำจำนวนทั้งหมดดังกล่าวยังไม่ได้รับตรวจประเมินเฝ้าระวังตามเกณฑ์ประเมินร้านชำคุณภาพประเภทการใช้ยาสมเหตุผล (G-RDU) และผู้ประกอบการร้านชำบางแห่งยังขาดความรู้ด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ปลอดภัย และการจัดการร้านที่ไม่ถูกสุขลักษณะตามหลักสุขาภิบาล และยังพบว่ามีจำหน่ายผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับสุขภาพที่ไม่ได้คุณภาพตามกฎหมายกำหนด ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพของผู้บริโภค     1.3 ความเร่งด่วน/ผลที่คาดหวัง: ดังนั้นสำนักงานสาธารณสุขไม้แก่น ได้เล็งเห็นความสำคัญ ของการเฝ้าระวังยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพในร้านชำ จึงได้จัดโครงการร้านชำปลอดภัย ใส่ใจสุขภาพผู้บริโภค ตำบลไทรทอง อำเภอไม้แก่น จังหวัดปัตตานี ปีงบประมาณ 2569 ขึ้นมา เพื่อยกระดับมาตรฐานการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ ในเฝ้าระวังยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน ในพื้นที่เขต ตำบลไทรทอง อำเภอไม้แก่น เพื่อกระตุ้นให้ผู้ประกอบการ เกิดจิตสำนึกในจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพ และสร้างความปลอดภัยและประโยชน์สูงสุดแก่ประชาชนผู้บริโภคในชุมชนต่อไป