กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

สถาบันครอบครัวเป็นรากฐานสำคัญที่สุดของการพัฒนาคุณภาพชีวิตมนุษย์และสังคมโดยรวม จากมุมมองทางจิตวิทยาและสังคมวิทยา ครอบครัวมิได้เป็นเพียงหน่วยทางชีวภาพเท่านั้นแต่ยังเป็นระบบทางสังคมและหน่วยงานทางอารมณ์ที่มีปฏิสัมพันธ์กันอย่างซับซ้อนภายใน ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาวะทางกาย จิต และสังคมของสมาชิกทุกคน การทำงานของครอบครัวที่มีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการสื่อสาร การแสดงความรักและความผูกพัน การสนับสนุนทางอารมณ์ และการจัดการความขัดแย้ง เป็นปัจจัยชี้ขาดต่อการพัฒนาบุคลิกภาพที่มั่นคง และความสามารถในการปรับตัวต่อโลกภายนอกของบุคคล โดยเฉพาะอย่างยิ่งในวัยเด็กและวัยรุ่น การได้รับความรัก ความอบอุ่น และความมั่นคงทางอารมณ์จากครอบครัวที่ทำหน้าที่ได้อย่างสมบูรณ์ จะช่วยส่งเสริมการพัฒนาสมองส่วนหน้า ซึ่งเกี่ยวข้องกับการคิดวิเคราะห์ การตัดสินใจ และการควบคุมอารมณ์ ทำให้บุคคลสามารถเติบโตเป็นประชากรที่มีคุณภาพ การขาดความผูกพันที่ปลอดภัย หรือการเผชิญกับสภาพแวดล้อมในครอบครัวที่มีความรุนแรงหรือการละเลย จึงมีความเชื่อมโยงกับปัญหาสุขภาพจิต เช่น ภาวะซึมเศร้า วิตกกังวล และพฤติกรรมเสี่ยงในระยะยาว (Bowlby, 1988; Minuchin, 1974)     ในบริบทสังคมไทยปัจจุบัน ครอบครัวจำนวนมากกำลังเผชิญกับความท้าทายที่ส่งผลให้การทำหน้าที่ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ข้อมูลสถิติเชิงประจักษ์สะท้อนให้เห็นถึงความเปราะบางของสถาบันครอบครัวในหลายมิติ อาทิ อัตราการหย่าร้างที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยข้อมูลจากกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ชี้ว่า อัตราการหย่าร้างในประเทศไทยมีแนวโน้มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา โดยมีอัตราส่วนการจดทะเบียนสมรสต่อการจดทะเบียนหย่าสูงถึงประมาณ 3:1 ในหลายปีล่าสุด ซึ่งหมายความว่า ทุก ๆ การสมรส 3 คู่ จะมีการหย่าร้าง 1 คู่ นอกจากนี้ ข้อมูลจากกรมสุขภาพจิตและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ยังพบว่า ปัญหาความเครียดและความขัดแย้งในครอบครัวเป็นสาเหตุสำคัญที่นำไปสู่ปัญหาสังคมอื่น ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาการใช้ความรุนแรงในครอบครัว ที่ยังคงเป็นประเด็นที่น่ากังวล อีกทั้งสถิติการใช้สารเสพติดและปัญหาพฤติกรรมในเด็กและเยาวชน ยังแสดงให้เห็นว่า กลุ่มเยาวชนที่มีความสัมพันธ์ในครอบครัวที่ห่างเหิน หรือขาดการดูแลเอาใจใส่ที่เหมาะสม มีความเสี่ยงต่อการเกิดปัญหาเหล่านี้สูงกว่ากลุ่มอื่นอย่างมีนัยสำคัญ เช่นเดียวกับสถิติของภาวะซึมเศร้าในประชากรวัยทำงานและวัยสูงอายุที่พบว่า ปัจจัยเรื่องความเหงา ความโดดเดี่ยว และการขาดการสนับสนุนทางสังคมและครอบครัวเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญ (กรมสุขภาพจิต, 2565; สำนักงานสถิติแห่งชาติ, 2564)     ความเปราะบางของสายใยครอบครัวมิได้เกิดขึ้นจากปัจจัยใดปัจจัยหนึ่ง แต่เป็นผลรวมจากความเปลี่ยนแปลงทางสังคม เศรษฐกิจ และเทคโนโลยีที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว แรงกดดันทางเศรษฐกิจและสังคม เนื่องจากการแข่งขันที่สูงขึ้นและความจำเป็นในการหารายได้ทำให้สมาชิกในครอบครัว โดยเฉพาะพ่อแม่ ต้องใช้เวลานอกบ้านมากขึ้นและมีภาระความเครียดสะสมสูง ส่งผลให้เวลาและพลังงานที่จะใช้ในการสร้างปฏิสัมพันธ์ที่มีคุณภาพกับสมาชิกในครอบครัว โดยเฉพาะการดูแลบุตรหลาน ลดน้อยลง (Work-Life Imbalance) การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างครอบครัว จากครอบครัวขยายเป็นครอบครัวเดี่ยว ทำให้ขาดระบบเครือข่ายและภูมิปัญญาในการเลี้ยงดูบุตรจากผู้ใหญ่ ได้แก่ ปู่ ย่า ตา ยาย ซึ่งเป็นกลไกทางสังคมที่เคยช่วยในการประคับประคองและให้คำปรึกษาแก่ครอบครัว การสื่อสารที่เปลี่ยนไปตามยุคดิจิทัล การพึ่งพาเทคโนโลยีและสื่อสังคมออนไลน์มากเกินไป นำไปสู่การลดทอนการสื่อสารแบบเผชิญหน้า (Face-to-Face Communication) ภายในบ้าน เกิดเป็นปรากฏการณ์ "ความเหงาในครอบครัว" ที่สมาชิกอยู่ร่วมกันแต่กลับรู้สึกโดดเดี่ยว และที่สำคัญที่สุด สุดท้ายการขาดทักษะการเลี้ยงดูเชิงบวก และทักษะการจัดการความขัดแย้งที่เหมาะสม หลายครอบครัวยังคงใช้รูปแบบการสื่อสารที่ไม่สร้างสรรค์หรือการลงโทษที่รุนแรงในการแก้ไขปัญหา ซึ่งสิ่งเหล่านี้ล้วนแล้วแต่กัดกร่อนความเชื่อมั่นและความผูกพันทางอารมณ์ระหว่างสมาชิก (Maccoby & Martin, 1983)
    กลุ่มปัมมูดีบ้านท่าราบได้เล็งเห็นถึงการเสริมสร้างความเข้มแข็งทางอารมณ์และจิตใจให้แก่เยาวชนและกลุ่มแม่บ้านที่เป็นส่วนหนึ่งของสมาชิกในครอบครัวครอบครัว จึงได้จัดโครงการครอบครัวอบอุ่นบ้านท่าราบ “พลังสายใยรัก เสริมสร้างสุขภาวะที่ดี” ประจำปีงบประมาณ 2569 เพื่อให้ครอบครัวได้เป็นแหล่น