กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

ภาวะโลหิตจางเนื่องจากการขาดธาตุเหล็ก (iron deficiency anemia) หมายถึง ภาวะที่ร่างกายมีจำนวนเม็ดเลือดแดงในกระแสโลหิตต่ำกว่าปกติ อันเนื่องมาจากการขาดธาตุเหล็กที่จะใช้ในการสร้างเม็ดเลือดแดง เหล็กเป็นสารซึ่งจำเป็นสำหรับการสร้างฮีโมโกบิลของร่างกาย ปกติมีธาตุเหล็กอยู่ในร่างกายทั้งสิ้นประมาณ 3-5 กรัม โดยขึ้นอยู่กับน้ำหนักตัวและเพศ ร่างการมีความต้องการธาตุเหล๊กวันละประมาณ 2 - 2.5 มิลลิกรัม ในหญิงวัยเจริญพันธุ์   ธาตุเหล็กเป็นส่วนประกอบที่สำคัญของเม็ดเลือดแดง ทำหน้าที่ในการนำออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่างๆของร่ายกาย ผลจากการขาดธาตุเหล็กทำให้ร่างกายมีภาวะซีด อ่นเพลีย หน้ามืด เวียนศรีษะ เหนื่อยง่าย ทำงานหรือเล่นกีฬาได้ไม่อึดเหมือนปกติ การขาดธาตุเหล็กยังส่งผลต่อระบบทางเดินอาหาร อันได้แก่ ลิ้นอักเสบ ภาวะกลืนลำบาก น้ำย่อยในกระเพราะอาหารลดลงทำให้เบื่ออาหาร เป็นต้น ถ้ามีภาวะขาดธาตุเหล็กอย่างเรื้อรังอาจพบเล็บงอขึ้นเป็นแอ่งคล้ายช้อน เรียกว่า เล็บรูปช้อนได้   จากข้อมูล ของกรมอนามัย ปี 2566-2567 พบว่า หญิงไทยวัยเจริญพันธุ์ อายุ 15 ถึง 49 ปี ที่ได้รับการคัดกรองภาวะโลหิตจางในขณะที่ไม่ได้ตั้งครรภ์ พบภาวะโลหิตจาง ร้อยละ 37 ซึ่งสูงกว่าเป้าหมายของกระทรวงสาธารณสุขที่ตั้งไว้ ไม่ควรเกิน ร้อยละพ 14.7 สมัชชาอนามัยโลก Global Nutrition Targets ได้กำหนดเป้าหมาย ลดอัตราภาวะโลหิตจางของหยฺงวัยเจริญพันธุ์ลง เหลือร้อยละ 50 ภายในปี 2573 ตามเป้าหมายความมั่นคงทางอาหารและโภชนาการ ทั้งนี้ การป้องกันภาวะซีดหรือโลหิตจาง ที่นอกจากการให้ยาเม็ดเสริมธาตุเหล็กและกรดโฟลิก กรมอนามัย ยังแนะนำให้กินอาหารให้ครบ 5 หมู่   ข้อมูลจังหวัดปัตตานี กลุ่มเป้าหมายหญิงวัยเจริญพันธุ์ อายุ 15 - 49 ปี ที่ได้รับการคัดกรองภาวะโลหิตจาง ในขณะที่ไม่ได้ตั้งครรภ์และพบภาวะโลหิตจาง คิดเป็นร้อยละ 59.71 อำเภอเมืองปัตตานี พบภาวะโลหิตจาง 60.12 ส่วนตำบลสะบารัง พบภาวะโลหิตจาง คิดเป็นร้อยละ 48.00 ซึ่งยังสูงกว่าค่าเป้าหมายที่กระทรวงกำหนดไว้ (ที่มา : ข้อมูลจาก HDC กระทรวงสาธารณสุข,วันที่ประมวลผล : 7 มีนาคม 2569)   ในปี 2568 โรงพยาบาลปัตตานี กลุ่มงานเวขกรรมสังคม ได้จัดทำโครงการคัดกรอง ค้นหา และป้องกันภาวะโลหิตจางเชิงรุกในนักเรียนหญิงโรงเรียนเดชะปัตตานยานุกูลและโรงเรียนเบญจมราชูทิศ ผลการดำเนินงาน : นักเรียนโรงเรียนเดชะปัตตานยานุกูล ที่ได้รับการตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดค้นหาภาวะโลหิตจาง คิดเป็นร้อยละ 65.5
นักเรียนหญิงโรงเรียนโรงเรียนเบญจมราชูทิศที่ได้รับการตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดค้นหาภาวะโลหิตจางคิดเป็นร้อยละ 18.48
  นักเรียนหญิงโรงเรียนเดชะปัตตนยานุกูลและโรงเรียนเบญจมราชูทิศจังหวัดปัตตานีที่พบภาวะโลหิตจางเข้าสู่กระบวนการรักษาร้อยละ 100
  กระทรวงสาธารณสุข โดยกรมอนามัยได้แนะนำให้จ่ายยาน้ำ เสริมธาตุเหล็กแก่เด็กอายุ 6 เดือน - 5 ปี และยาเม็ดเสริมธาตุเหล็กแก่เด็กวัยเรียน อายุ 6 - 12 ปี และหญิงวัยเจริญพันธุ์ นอกจากนั้นยังแนะนำให้ตรวจคัดกรองภาวะโลหิตจาง เมื่อเด็กอายุ 6 - 12 เดือน 3-6 ปี และคัดกรองเพิ่มเติมสำหรับวัยรุ่นหญิงที่เริ่มมีประจำเดือน ทั้งนี้สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติได้กำหนดเป็นสิทธิประโยชน์สำหรับกลุ่มวัยเด็กและเยาวชนและหญิงวัยเจริญพันธ์ ดังนั้นการที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดทำโครงการป้องกันและแก้ไขโรคโลหิตจางที่เกิดจากธาตุเหล็กในเด็ก (จ่ายเพิ่มเติม) จะช่วยกระตุ้นการเข้าถึงบริการป้องกันโลหิตจางของเด็กปฐมวัยและเด็กโตให้ครอบคลุมและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น