กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

การดูแลสุขภาพในเด็กแรกเกิด-5 ปี เป็นช่วงเวลาที่เด็กเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว เด็กในวัยนี้เป็นกลุ่มประชากรที่มีความอ่อนแอทางภูมิคุ้มกัน และมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคติดเชื้อรุนแรงที่สามารถป้องกันได้ด้วยวัคซีน ซึ่งรวมถึงโรคที่มีผลต่อการเจริญเติบโต พัฒนาการทางร่างกายและสมอง และมีโอกาสทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงหรือเสียชีวิตได้ เช่น วัณโรค คอตีบ ไอกรน บาดทะยัก โปลิโอ หัด หัดเยอรมัน ตับอักเสบ B และเยื่อหุ้มสมองอักเสบ การฉีดวัคซีนจึงเป็นมาตรการหลักที่จะป้องกันการระบาดของโรคติดต่อที่สำคัญในเด็กได้ ตามแผนงานการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคของกระทรวงสาธารณสุขกำหนดวัคซีนตามโปรแกรมสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคแห่งชาติ ถูกออกแบบมาเพื่อลดการป่วยและการตายจากโรคเหล่านี้ ตั้งแต่ช่วงวัยทารกจนถึงวัยก่อนเข้าเรียน แม้ในภาพรวมการให้วัคซีนในระดับประเทศจะช่วยลดภาระการเจ็บป่วยและภาระค่าใช้จ่ายด้านสาธารณสุขอย่างมีนัยสำคัญ แต่ในพื้นที่ระดับจังหวัดอำเภอหรือชุมชน ยังพบปัญหาความไม่ครอบคลุมของการได้รับวัคซีน (vaccine coverage) อย่างไม่สม่ำเสมอ สาเหตุที่สำคัญได้แก่ ความไม่รู้ของผู้ปกครองเกี่ยวกับวัคซีนและประโยชน์ของวัคซีน ความหวาดกลัวหรือข่าวลือเกี่ยวกับผลข้างเคียง การเข้าถึงบริการที่ไม่สะดวก เด็กไม่ได้อาศัยอยู่กับบิดา มารดา ปัญหาการบันทึกและติดตามผู้รับวัคซีนที่ไม่สมบูรณ์ และความไม่ต่อเนื่องของการทำงานร่วมกับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน การมีช่องว่างเหล่านี้จะทำให้เกิดกลุ่มเด็กที่ “ขาดวัคซีน” หรือ “ได้รับไม่ครบตามเกณฑ์” ซึ่งเป็นจุดอ่อนสำคัญที่อาจนำไปสู่การระบาดในชุมชนหรือการกลับมาแพร่ระบาดของโรคควบคุมได้ในพื้นที่     จากการดำเนินงานการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค ฐานข้อมูล Health Data Center ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568ในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลยี่งอเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา พบว่า อัตราความครอบคลุมของการได้รับวัคซีนครบตามเกณฑ์แต่ละช่วงอายุยังต่ำกว่าเป้าหมายที่กำหนดคือ ในกลุ่มเด็กอายุครบ 1 ปี ร้อยละ 73.33 อายุครบ 2 ปี ร้อยละ 55.93 อายุครบ 3 ปีร้อยละ 55 อายุครบ 5 ปี  ร้อยละ 69.76 และในภาพรวมความครอบคลุมการได้รับวัคซีนของเด็กอายุ 0-5 ปีได้เพียงร้อยละ 60.46 ซึงกระทรวงสาธารณสุขกำหนดเป้าหมายของการได้รับวัคซีนในทุกกลุ่มอายุไม่น้อยกว่าร้อยละ 90 จากการวิเคราะห์สาเหตุ ในบริบทของ โรงพยาบาลยี่งอเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา ซึ่งรับผิดชอบพื้นที่ พบว่า ผู้ปกครองบ่ายเบี่ยงวัคซีนและปฏิเสธวัคซีนเนื่องจากกลัวผลข้างเคียงของวัคซีน ปู่ ย่า ตา ยาย หรือผู้ดูแลเด็กไม่กล้าตัดสินใจพาเด็กมารับวัคซีนเนื่องจากเด็กไม่ได้อยู่กับบิดา-มารดา และมีข้อจำกัดด้านการเข้าถึงบริการและช่องว่างข้อมูลผู้รับวัคซีนดังที่กล่าวไว้ข้างต้น จึงจำเป็นต้องมีโครงการเชิงระบบที่ดำเนินการทั้งการเสริมสร้างความรู้แก่ผู้ปกครอง การปรับปรุงระบบทะเบียนและติดตาม การจัดบริการวัคซีนเชิงรุกในพื้นที่ และการเสริมขีดความสามารถของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน การดำเนินการเช่นนี้จะช่วยเพิ่ม  ความครอบคลุมในการได้รับวัคซีน ลดช่องว่างเชิงพื้นที่ และสร้างความยั่งยืนในการดำเนินงานวัคซีนของในระยะยาว ดังนั้นเพื่อให้การดำเนินงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคในกลุ่มเด็ก 0-5 ปีมีประสิทธิภาพและเพิ่มอัตราความครอบคลุมของวัคซีนเพื่อสามารถป้องกันการเกิดโรคติดต่อที่สามารถป้องกันด้วยวัคซีน งานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค หน่วยงานงานบริการด้านปฐมภูมิและองค์รวม โรงพยาบาลยี่งอเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา จึงได้จัดทำโครงการส่งเสริมการได้รับวัคซีนสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคในเด็ก 0-5 ประจำปี พ.ศ. 2569 ขึ้น