กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

ปัจจุบันกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (Non-Communicable Diseases: NCDs) อาทิ โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน โรคหลอดเลือดสมองและหัวใจ และโรคไตเรื้อรัง ได้กลายเป็นวิกฤตการณ์ทางสาธารณสุขระดับโลก โดยข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่ากลุ่มโรค NCDs เป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 1 ของประชากรโลก สำหรับประเทศไทย พบว่าอัตราการเสียชีวิตจากโรคเหล่านี้สูงถึงร้อยละ 75 ของการเสียชีวิตทั้งหมด หรือเฉลี่ยกว่า 3 แสนรายต่อปี ซึ่งมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องในกลุ่มประวัยทำงานและผู้สูงอายุ จากการวิเคราะห์สภาพปัญหาในพื้นที่ ชุมชนบ้านควนปันแต พบว่าประชาชนส่วนใหญ่ยังมีพฤติกรรมเสี่ยงที่เรียกว่า ความประมาททางสุขภาพ ได้แก่ การบริโภคอาหารรสจัด (หวาน มัน เค็มเกินมาตรฐาน) พฤติกรรมเนือยนิ่ง (Sedentary Lifestyle) และการสะสมความเครียดจากการทำงาน นอกจากนี้ ปัญหาสำคัญคือ "การขาดการเข้าถึงข้อมูลสุขภาพเชิงรุก" ประชาชนส่วนใหญ่จะเข้ารับการตรวจรักษาเมื่อมีอาการป่วยรุนแรงแล้ว ซึ่งมักสายเกินกว่าจะเยียวยาให้หายขาด ส่งผลให้สูญเสียผลิตภาพในการทำงานและเกิดภาระค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลมหาศาล จากการคัดกรองโรคความดันโลหิตสูงและโรคเบาหวาน ปีงบประมาณ 2566-2568 พบว่า กลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง คิดเป็นร้อยละ 11.45,16.60,13.55 และกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน ร้อยละ 13.54,15.11,27.71 จะเห็นว่า กลุ่มเสี่ยงมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น จึงนำแนวคิด Health Station เปลี่ยนโรงพยาบาลเป็นบ้าน เปลี่ยนชุมชนเป็นสถานีดูแลสุขภาพ การแก้ไขปัญหา NCDs ที่มีประสิทธิภาพที่สุดไม่ใช่การเพิ่มจำนวนเตียงในโรงพยาบาล แต่คือการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health Literacy) ให้เกิดขึ้นในระดับฐานราก กระทรวงสาธารณสุขจึงมีนโยบายผลักดันการจัดการสุขภาพโดยชุมชน เพื่อให้เกิดการเฝ้าระวัง (Self-Monitoring) สถานีสุขภาพชุมชน (Health Station) จึงถูกออกแบบมาเพื่อเป็นด่านหน้าในการสกัดกั้นโรค โดยมีจุดเด่นคือ ความใกล้ชิด (Accessibility) ลดช่องว่างในการเดินทางไปสถานพยาบาล ความต่อเนื่อง (Continuity) สามารถติดตามค่าความดันและน้ำตาลได้บ่อยครั้งตามต้องการ พลังชุมชน (Community Participation) ขับเคลื่อนโดย อสม. และอาสาสมัครในพื้นที่ ซึ่งมีความเข้าใจบริบททางสังคมของคนในชุมชนดีที่สุด โดยประชาชนสามารถเข้าถึงการวัด ได้แก่ ระดับความดันโลหิต รอบเอว ดัชนีมวลกาย ระดับน้ำตาลในเลือด และการประเมินความเสี่ยงโดบการใช้แบบสอบถาม 3 รายการ ได้แก่ คัดกรองการสูบบุหรี่ คัดกรองการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และคัดกรองภาวะซึมเศร้า ด้วยเหตุผลดังกล่าว อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านหมู่ที่ 5 ตำบลปันแต จึงเห็นสมควรจัดทำโครงการ "สถานีสุขภาพชุมชน (Health Station) คนไทยห่างไกล NCDs" เพื่อเป็นการยกระดับคุณภาพชีวิต ลดอัตราการเจ็บป่วยและเสียชีวิตก่อนวัยอันควร และสร้างโมเดล "ชุมชนจัดการตนเองด้านสุขภาพ" ให้เกิดผลเป็นรูปธรรมอย่างยั่งยืน