กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

หลักการและเหตุผล
    การตั้งครรภ์เป็นช่วงเวลาที่สำคัญต่อสุขภาพของมารดาและพัฒนาการของทารกในครรภ์ เนื่องจากร่างกายของหญิงตั้งครรภ์มีการเปลี่ยนแปลงทั้งทางด้านร่างกาย ฮอร์โมน และความต้องการสารอาหารที่เพิ่มขึ้น เพื่อรองรับการเจริญเติบโตของทารกและการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ หากหญิงตั้งครรภ์ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอหรือไม่เหมาะสม อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพของมารดาและทารก เช่น ภาวะโลหิตจาง ภาวะขาดสารอาหาร ทารกมีน้ำหนักแรกเกิดต่ำกว่ามาตรฐาน หรือเกิดภาวะแทรกซ้อนระหว่างการตั้งครรภ์ได้ ดังนั้น การส่งเสริมให้หญิงตั้งครรภ์มีความรู้ ความเข้าใจ และสามารถเลือกบริโภคอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการอย่างเหมาะสม จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้การตั้งครรภ์เป็นไปอย่างมีคุณภาพ และส่งผลต่อสุขภาพที่ดีของทั้งมารดาและทารก   นอกจากนี้ สุขภาพช่องปากเป็นองค์ประกอบสำคัญของสุขภาพโดยรวมที่ควรได้รับการดูแลควบคู่ไปกับการส่งเสริมโภชนาการ เนื่องจากในระหว่างตั้งครรภ์ การเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมนอาจส่งผลให้เกิดปัญหาสุขภาพช่องปากได้ง่ายขึ้น เช่น เหงือกอักเสบ เหงือกบวม เลือดออกตามไรฟัน และฟันผุ หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม อาจส่งผลต่อการรับประทานอาหาร ทำให้ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ และส่งผลกระทบต่อสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์ได้ อีกทั้งปัญหาสุขภาพช่องปากบางประการยังอาจมีความสัมพันธ์กับภาวะแทรกซ้อนทางการตั้งครรภ์ จึงควรส่งเสริมให้หญิงตั้งครรภ์ได้รับความรู้เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพช่องปาก การแปรงฟันอย่างถูกวิธี การใช้ฟลูออไรด์ การเลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสม และการเข้ารับการตรวจสุขภาพช่องปากอย่างสม่ำเสมอ   จากสภาพปัญหาและความสำคัญดังกล่าว การส่งเสริมโภชนาการและการดูแลสุขภาพช่องปากในหญิงตั้งครรภ์จึงเป็นแนวทางสำคัญในการสร้างเสริมสุขภาพเชิงรุก เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์มีพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสม สามารถดูแลตนเองได้อย่างถูกต้อง ลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น และส่งเสริมให้ทารกในครรภ์มีการเจริญเติบโตและพัฒนาการที่สมบูรณ์ตามวัย อันจะนำไปสู่การมีคุณภาพชีวิตที่ดีของมารดาและเด็กในอนาคต ดังนั้น จึงได้จัดทำโครงการ “ส่งเสริมโภชนาการหญิงตั้งครรภ์เพื่อแม่และลูกสุขภาพดี” ขึ้น เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์ได้รับความรู้และทักษะในการดูแลสุขภาพด้านโภชนาการและสุขภาพช่องปากอย่างถูกต้อง สามารถนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสม อันจะส่งผลให้มารดามีสุขภาพแข็งแรง ลดภาวะแทรกซ้อนระหว่างการตั้งครรภ์ และส่งเสริมการเจริญเติบโตของทารกในครรภ์ให้มีสุขภาพสมบูรณ์แข็งแรงต่อไป     จากข้อมูลการเฝ้าระวังด้านอนามัยแม่และเด็กโรงพยาบาลท่าแพ พบว่าหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางในปี 2567 ,2568 และ 2569 จำนวน 6 เดือน (ไม่เกิน ร้อยละ 7 ) มีจำนวน 66/6 , 48/3 และ 30/3 คิดเป็นร้อยละ 9.09 ,6.25 และ 10 ตามลำดับ ส่วนหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะทุพโภชนาการขณะตั้งครรภ์ มีจำนวน 66 /3 , 48/ 2 , 30/3 รายคิดเป็นร้อยละ 4.5 , 4.16 และ 10 และทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยกว่า 2,500 กรัม(ไม่เกินร้อยละ 7) จำนวน 77/2 , 116/9 และ48/8 คิดเป็นร้อยละ 2.60 ,7.76 และ 16.67 ตามลำดับ ข้อมูลหญิงตั้งครรภ์ที่มีปัญหาช่องปาก (ฟันผุ) 100/38 ,86/31 และ 63/28 คิดเป็นร้อยละ 38 ,36.05 และ 44.44 ตามลำดับ     ดังนั้นกลุ่มงานบริการด้านปฐมภูมิและองค์รวม จึงได้จัดทำโครงการส่งเสริมโภชนาการและสุขภาพช่องปากหญิงตั้งครรภ์ เพื่อแม่และลูกสุขภาพดี เพื่อส่งเสริมความรู้ด้านโภชนาการ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ การเฝ้าระวังภาวะเสี่ยงทางโภชนาการ รวมถึงการดูแลสุขภาพช่องปาก อันจะนำไปสู่การลดภาวะโลหิตจาง ลดการเกิดทารกน้ำหนักน้อย และเพิ่มคุณภาพชีวิตของแม่และเด็กในชุมชนอย่างยั่งยืน