กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

รายละเอียดโครงการ

ชื่อโครงการ/กิจกรรม	โครงการเกษตรกรปลอดโรค ผู้บริโภคปลอดภัย รู้เท่าทันการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2567
รหัสโครงการ	67-L5281-1-05
ชื่อองค์กรที่รับผิดชอบ	โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านควนบ่อทอง
วันที่อนุมัติ	9 พฤษภาคม 2567
ปี	2567
ระยะเวลาดำเนินโครงการ	1 พฤษภาคม 2567 - 30 สิงหาคม 2567
งบประมาณ	39,950.00
ผู้รับผิดชอบโครงการ	นายปรีดี เรืองพูน
พื้นที่ดำเนินการ	ตำบลทุ่งนุ้ย อำเภอควนกาหลง จังหวัดสตูล

แผนงานกลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีความเสี่ยง

ประเทศไทยมีการใช้สารเคมีเพื่อป้องกันและกําจัดศัตรูพืชอย่างกว้างขวางอาทิ เช่น สารกําจัดแมลง(insecticides) สารกําจัดหนู (rodenticides) สารกําจัดวัชพืช (herbicides) และสารกําจัดเชื้อรา (fungicides) เป็นต้น สารเคมีที่ใช้ในการเกษตรเป็นสารพิษอันตรายที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของมนุษย์ซึ่งสามารถเข้าสู่ร่างกายมนุษย์ได้ทั้งทางตรงและทางอ้อม ผลกระทบต่อสุขภาพส่วนมากเกิดจากการใช้หรือสัมผัสสารเคมีทางการเกษตรหรือใช้สารเคมีไม่ถูกต้อง (สุธาสินี อั้งสูงเนิน, 2558) ซึ่งผลกระทบต่อสุขภาพนั้นมีทั้งแบบเฉียบพลันและเรื้อรัง ผู้ที่สัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืช คือ กลุ่มเกษตรกร ผู้ฉีดพ่นที่จะได้รับพิษโดยตรง แต่สำหรับผู้บริโภคจะได้รับพิษทางอ้อมจากผลผลิตทางการเกษตรที่มีสารตกค้างปนเปื้อนอยู่ แม้ได้รับในปริมาณต่ำแต่การที่ได้รับเป็นประจำสารพิษอาจสะสมเป็นปัญหาเรื้อรังและส่งผลกระทบต่อระบบการทำงานต่าง ๆ ในร่างกาย (ศิริอุมา เจาะจิตต์และคณะ, 2560)  โดยเฉพาะสารกลุ่มคาร์บาเมตและกลุ่มออร์กาโนฟอสเฟต มีฤทธิ์ขัดขวางการทำงานของระบบประสาทส่วนกลางและระบบประสาทรอบนอก ยับยั้งเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรส ซึ่งมีหน้าที่ส่งสัญญาณประสาท ผลการจับตัวกับเอนไซม์ทำให้ปริมาณของเอนไซม์ลดลงและมีผลต่อกล้ามเนื้อต่างๆ รวมถึงต่อมต่างๆ และกล้ามเนื้อเรียบ ซึ่งควบคุม  อวัยวะภายใน ที่ทำงานมากกว่าปกติ เนื่องจากปริมาณเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสมีไม่มากพอที่จะหยุดการทำงาน ส่งผลทำให้ระบบกล้ามเนื้ออ่อนแรง ตะคริวที่กล้ามเนื้อ ต่อมน้ำลายขับน้ำลายออกมาก ต่อมเหงื่อขับเหงื่อออกมาก บางครั้งพบอาการม่านตาหรี่หายใจลำบาก เวียนศีรษะ อาเจียน มือสั่น เดินโซเซ ชัก และหมดสติ (กองโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม, 2564; วินัย วรานุกูล และคณะ,2564)
ประชากรส่วนใหญ่ในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านควนบ่อทอง ประกอบอาชีพเกษตรกรรม และบางส่วนมีการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช ซึ่งจากการสัมภาษณ์ พบว่า การปฏิบัติตนของเกษตรกรก่อนฉีดพ่น ในระหว่างฉีดพ่น และหลังฉีดพ่นยังไม่ถูกต้อง อีกทั้งไม่ได้สวมอุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล จึงอาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพได้ และจากข้อมูลรายงานสรุปผลการสุ่มตรวจวิเคราะห์สารเคมีกำจัดศัตรูพืชตกค้างในผักและผลไม้ในเขตพื้นที่รับผิดชอบของ รพ.สต.บ้านควนบ่อทอง ประจำปีงบประมาณ 2567 จำนวน 7 ตัวอย่าง  พบตัวอย่างที่ผ่านมาตรฐานร้อยละ 85.71 และตกมาตรฐานร้อยละ 14.29 ซึ่งจากสถานการณ์ดังกล่าว ทำให้ผู้บริโภคมีความเสี่ยงในการได้รับสารเคมีตกค้างจากการรับประทานผักและผลไม้   โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านควนบ่อทอง จึงได้จัดทำโครงการเกษตรกรปลอดโรค ผู้บริโภคปลอดภัย รู้เท่าทันการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช เพื่อลดผลกระทบต่อสุขภาพจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกร ผู้บริโภคสามารถเลือกบริโภคอาหารที่ปลอดภัยลดความเสี่ยงของการมีสารเคมีตกค้าง รวมทั้งพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เพื่อเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชต่อไป

1. เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสารเคมีกำจัดศัตรูพืชและผลกระทบทางสุขภาพ
2. เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายได้รับการคัดกรองเจาะเลือดหาเอนไซม์โคลีนเอสเทอเรส

1. กิจกรรมอบรมให้ความรู้กลุ่มเกษตรกร
2. กิจกรรมอบรมให้ความรู้กลุ่มผู้บริโภค
3. กิจกรรมอบรมให้ความรู้กลุ่ม อสม.
4. กิจกรรมเจาะเลือดตรวจหาเอนไซม์โคลีนเอสเทอเรส

1. ขั้นเตรียมการ 1.1 จัดทำและเสนออนุมัติโครงการ 1.2 ประสานกับหน่วยงานและบุคคลที่เกี่ยวข้อง   2. ขั้นดำเนินการ 2.1 อบรมให้ความรู้กลุ่มเกษตรกร เรื่อง นโยบายและกฎหมายที่เกษตรกรและผู้บริโภคควรทราบ การใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอย่างปลอดภัย ผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช และการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช   2.2 อบรมให้ความรู้กลุ่มผู้บริโภค เรื่อง นโยบายและกฎหมายที่เกษตรกรและผู้บริโภคควรทราบ การใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอย่างปลอดภัย ผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช และการเลือกบริโภคอาหารที่ปลอดภัย ลดความเสี่ยงของการมีสารเคมีตกค้าง 2.3 อบรมให้ความรู้กลุ่ม อสม. เรื่อง นโยบายและกฎหมายที่เกษตรกรและผู้บริโภคควรทราบ การใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอย่างปลอดภัย ผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช การเลือกบริโภคอาหารที่ปลอดภัย ลดความเสี่ยงของการมีสารเคมีตกค้าง และการประเมินความเสี่ยงจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช โดยใช้แบบคัดกรอง (นบก.1-56) 2.4 ประเมินความเสี่ยงจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช โดยใช้แบบคัดกรอง (นบก.1-56) พร้อมเจาะเลือดตรวจหาเอนไซม์โคลีนเอสเทอเรสกลุ่มเป้าหมายในวันที่เข้ารับการอบรม และนัดเจาะเลือดซ้ำในรายที่ผลเลือดผิดปกติ หลังจากปรับเปลี่ยนพฤติกรรม 1 เดือน
     3. ขั้นสรุปโครงการ 3.1 ประเมินผลโครงการ 3.2 จัดทำรายงานสรุปผลโครงการ

1. กลุ่มเป้าหมายมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสารเคมีกำจัดศัตรูพืชและผลกระทบทางสุขภาพเพิ่มขึ้น สามารถป้องกันอันตรายจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชได้
     2. กลุ่มเป้าหมายได้รับการตรวจคัดกรองเจาะเลือดหาเอนไซม์โคลีนเอสเทอเรส ได้รับคำแนะนำในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม หรือส่งต่อรักษาในรายที่ผิดปกติ