กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

กิตติกรรมประกาศ

"เยาวชนยุคใหม่ รู้ทันภัยบุหรี่ไฟฟ้า ประจำปีงบประมาณ 2569 จังหวัด" สำเร็จได้ด้วยดี ด้วยความร่วมมือจาก สมาชิกในชุมชน ตำบลตำมะลัง อำเภอเมือง จังหวัดสตูล

คณะทำงานโครงการฯ ขอขอบคุณ กองทุนสุขภาพตำบล อบต.ตำมะลัง ที่ให้การสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินโครงการฯ รวมทั้ง ภาคีเครือข่ายที่สำคัญระดับพื้นที่ ที่ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือ ชี้แนะ สุดท้ายขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องที่มิได้ระบุชื่อไว้ในที่นี้ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีความยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป

คณะทำงานโครงการ
เยาวชนยุคใหม่ รู้ทันภัยบุหรี่ไฟฟ้า ประจำปีงบประมาณ 2569

บทคัดย่อ

โครงการ " เยาวชนยุคใหม่ รู้ทันภัยบุหรี่ไฟฟ้า ประจำปีงบประมาณ 2569 " ดำเนินการในพื้นที่ ตำบลตำมะลัง อำเภอเมือง จังหวัดสตูล รหัสโครงการ 69-L5306-2-10 ระยะเวลาการดำเนินงาน 2 มีนาคม 2569 - 31 สิงหาคม 2569 ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจำนวน 12,000.00 บาท จาก กองทุนสุขภาพตำบล อบต.ตำมะลัง เพื่อใช้ในการดำเนินกิจกรรมโครงการ โดยมีกลุ่มเป้าหมายเป็นสมาชิกในชุมชนจำนวน 105 คน หลังจากสิ้นสุดระยะเวลาโครงการ ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานปรากฏดังนี้

โครงการนี้ยังไม่มีการเขียนหรือแก้ไขบทคัดย่อ

หมายเหตุ : รายละเอียดของบทสรุปคัดย่อการดำเนินงาน ให้ผู้รับผิดชอบโครงการเป็นผู้เขียนสรุปภาพรวมของโครงการใน "ผลลัพธ์โครงการ"

สารบัญ

ความเป็นมา/หลักการเหตุผล

ปัจจุบัน บุหรี่ไฟฟ้า (Electronic Cigarettes หรือ Vapes) ได้กลายเป็นภัยคุกคามด้านสุขภาพที่สำคัญและเร่งด่วนที่สุดสำหรับกลุ่มเยาวชนทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย ข้อมูลทางระบาดวิทยาชี้ให้เห็นแนวโน้มการเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดของการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มนักเรียนระดับมัธยมศึกษา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วง 3-5 ปีที่ผ่านมา สาเหตุหลักมาจากการตลาดเชิงรุกและกลยุทธ์ที่มุ่งเป้าไปที่กลุ่มวัยรุ่นโดยตรง บุหรี่ไฟฟ้าถูกออกแบบให้มีรูปลักษณ์ที่ทันสมัย ดึงดูดใจ มีสีสันสดใส มีกลิ่นและรสชาติที่หอมหวานคล้ายขนมหรือผลไม้ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เยาวชนเข้าใจผิดว่าเป็น "ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า" หรือเป็นเพียง "แฟชั่น" หรือ "การเข้าสังคม" การเข้าถึงผลิตภัณฑ์เหล่านี้ทำได้ง่ายขึ้นผ่านช่องทางออนไลน์ และมีการใช้ ผู้มีอิทธิพลทางความคิด (Influencers) ในการชักจูงในแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย เช่น TikTok และ Instagram ซึ่งสร้างความเข้าใจผิดอย่างรุนแรงว่าผลิตภัณฑ์นี้ไม่เป็นอันตราย ผลกระทบด้านสุขภาพและพัฒนาการของสมองแม้บุหรี่ไฟฟ้าจะไม่มีการเผาไหม้เหมือนบุหรี่มวน แต่ไอระเหย (Aerosol) ที่ถูกปล่อยออกมานั้นไม่ได้มีเพียงแค่น้ำเปล่าหรือไอน้ำ แต่เต็มไปด้วยสารเคมีอันตรายที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพในระยะสั้นและระยะยาว ได้แก่สารนิโคติน (Nicotine): เป็นสารเสพติดที่รุนแรง และเนื่องจากสมองของวัยรุ่นยังอยู่ในช่วงพัฒนาการ การได้รับนิโคตินจึงส่งผลกระทบต่อพัฒนาการของสมองส่วนหน้า (Prefrontal Cortex) ซึ่งเกี่ยวข้องกับการตัดสินใจ การควบคุมอารมณ์ และความสามารถในการเรียนรู้ ทำให้เกิดความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อม และยังเพิ่มความเสี่ยงในการใช้สารเสพติดอื่น ๆ ในอนาคต สารพิษอื่น ๆ เช่น สารโลหะหนัก (Heavy Metals), สารประกอบอินทรีย์ระเหยง่าย (VOCs), และสารเคมีที่ก่อให้เกิดมะเร็ง (Carcinogens) ซึ่งส่งผลกระทบต่อ ระบบทางเดินหายใจ อย่างรุนแรง ทำให้เกิดภาวะปอดอักเสบเฉียบพลันที่เรียกว่า EVALI (E-cigarette, or Vaping, Product Use-Associated Lung Injury) รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด ช่องว่างของความรู้และทักษะการรู้เท่าทันสื่อ
  ปัจจุบัน เยาวชนส่วนใหญ่ยัง ขาดความรู้ที่ถูกต้องและทันต่อสถานการณ์ เกี่ยวกับกลไกและอันตรายที่แท้จริงของบุหรี่ไฟฟ้า หลายคนเชื่อโฆษณาที่ว่าบุหรี่ไฟฟ้าช่วยเลิกบุหรี่มวนได้ (ทั้งที่เป็นการเพิ่มผู้เสพติดรายใหม่) และไม่ทราบถึงสถานะทางกฎหมายที่กำหนดให้บุหรี่ไฟฟ้าเป็นสินค้าที่ ผิดกฎหมาย ในประเทศไทย นอกจากนี้ เยาวชนยังขาด ทักษะการรู้เท่าทันสื่อดิจิทัล ที่ใช้ในการโฆษณาแอบแฝง ทำให้ตกเป็นเหยื่อของการตลาดได้ง่าย   การแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาดของบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเยาวชนจึงต้องดำเนินการในเชิงรุก โดยการให้ความรู้ที่ถูกต้องจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ และที่สำคัญที่สุดคือการ สร้างภูมิคุ้มกันทางสังคมและจิตใจ โครงการนี้จึงเกิดขึ้นเพื่อเติมเต็มช่องว่างดังกล่าว โดยมุ่งเน้นการเสริมสร้าง ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ ที่ชัดเจนเกี่ยวกับพิษภัยของสารนิโคตินและสารเคมีในไอระเหย ความตระหนักรู้ ต่อกลยุทธ์การตลาดและการโฆษณาแฝง ทักษะชีวิต (Life Skills) ในการสื่อสาร การตัดสินใจ และความสามารถในการ ปฏิเสธ สิ่งที่ไม่เหมาะสมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ด้วยเหตุผลดังกล่าว โครงการ "เยาวชนยุคใหม่ รู้ทันภัยบุหรี่ไฟฟ้า" จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการเป็นกลไกหลักในการเสริมสร้างความเข้มแข็งและเกราะป้องกันให้แก่เยาวชนไทย เพื่อให้เติบโตเป็นประชากรที่มีคุณภาพ มีสุขภาพดี และปลอดจากภัยเสพติดทุกชนิดในอนาคต

วัตถุประสงค์โครงการ

1. เพื่อให้เด็กรู้จักลักษณะของบุหรี่ไฟฟ้าที่อาจพบเจอ (เช่น มีรูปทรงคล้ายปากกา แฟลชไดรฟ์ หรือของเล่น) และรู้ว่ามันไม่ใช่ขนมหรือของเล่น)
2. เพื่อให้เด็กเข้าใจด้วยภาษาที่ง่ายว่าบุหรี่ไฟฟ้าเป็นสารอันตรายที่ทำให้ร่างกายเจ็บป่วย (เน้นไปที่ผลกระทบที่เด็กเข้าใจได้)
3. เพื่อสร้างง่าย ๆ และรู้ว่าต้องบอกผู้ใหญ่ที่ไว้ใจเมื่อพบเจอของแปลกหรือมีคนชักชวน

กิจกรรม/การดำเนินงาน

1. กิจกรรมสร้างความรู้ความเข้าเกี่ยวกับ ฮีโร่สุขภาพ 4 มิติ
2. กิจกรรมฮีโร่สุขภาพ 4 มิติ

กลุ่มเป้าหมาย

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1. เด็กรู้จักลักษณะของบุหรี่ไฟฟ้าที่อาจพบเจอ (เช่น คล้ายปากกา แฟลชไดรฟ์ ของเล่น) และรู้ว่ามันไม่ใช่ขนมหรือของเล่น
2. เด็กเข้าใจด้วยภาษาที่ง่ายว่าบุหรี่ไฟฟ้าเป็นสารอันตรายที่ทำให้ร่างกายเจ็บป่วย (เน้นไปที่ผลกระทบที่เด็กเข้าใจได้)
3. มีทักษะการปฏิเสธง่าย ๆ และรู้ว่าต้องบอกผู้ใหญ่ที่ไว้ใจเมื่อพบเจอของแปลกหรือมีคนชักชวน

ส่วนที่ 1 ผลการดำเนินงาน

* ผลผลิต หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นเชิงปริมาณจากการทำกิจกรรม เช่น จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม จำนวนผู้ผ่านการอบรม จำนวนครัวเรือนที่ปลูกผักสวนครัว เป็นต้น
** ผลลัพธ์ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การแก้ปัญหา เช่น หลังอบรมมีผู้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวนกี่คน มีข้อบังคับหรือมาตรการของชุมชนที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม เป็นต้น ทั้งนี้ต้องมีข้อมูลอ้างอิงประกอบการรายงาน เช่น ข้อมูลรายชื่อแกนนำ , แบบสรุปการประเมินความรู้ , รูปภาพกิจกรรมพร้อมคำอธิบายใต้ภาพ เป็นต้น