เยาวชนยุคใหม่ รู้ทันภัยบุหรี่ไฟฟ้า ประจำปีงบประมาณ 2569 | กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น

รายละเอียดโครงการ
ชื่อโครงการ/กิจกรรม	เยาวชนยุคใหม่ รู้ทันภัยบุหรี่ไฟฟ้า ประจำปีงบประมาณ 2569
รหัสโครงการ	69-L5306-2-10
ชื่อองค์กรที่รับผิดชอบ	กลุ่มส่งเสริมการเรียนการสอนศาสนาอิสลามสำหรับเด็ก
วันที่อนุมัติ	30 มกราคม 2569
ปี	2569
ระยะเวลาดำเนินโครงการ	2 มีนาคม 2569 - 31 สิงหาคม 2569
งบประมาณ	12,000.00
ผู้รับผิดชอบโครงการ	นางสาวกูมารียำ หลงกูนัน
พื้นที่ดำเนินการ	ตำบลตำมะลัง อำเภอเมือง จังหวัดสตูล

ปัจจุบัน บุหรี่ไฟฟ้า (Electronic Cigarettes หรือ Vapes) ได้กลายเป็นภัยคุกคามด้านสุขภาพที่สำคัญและเร่งด่วนที่สุดสำหรับกลุ่มเยาวชนทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย ข้อมูลทางระบาดวิทยาชี้ให้เห็นแนวโน้มการเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดของการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มนักเรียนระดับมัธยมศึกษา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วง 3-5 ปีที่ผ่านมา สาเหตุหลักมาจากการตลาดเชิงรุกและกลยุทธ์ที่มุ่งเป้าไปที่กลุ่มวัยรุ่นโดยตรง บุหรี่ไฟฟ้าถูกออกแบบให้มีรูปลักษณ์ที่ทันสมัย ดึงดูดใจ มีสีสันสดใส มีกลิ่นและรสชาติที่หอมหวานคล้ายขนมหรือผลไม้ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เยาวชนเข้าใจผิดว่าเป็น "ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า" หรือเป็นเพียง "แฟชั่น" หรือ "การเข้าสังคม" การเข้าถึงผลิตภัณฑ์เหล่านี้ทำได้ง่ายขึ้นผ่านช่องทางออนไลน์ และมีการใช้ ผู้มีอิทธิพลทางความคิด (Influencers) ในการชักจูงในแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย เช่น TikTok และ Instagram ซึ่งสร้างความเข้าใจผิดอย่างรุนแรงว่าผลิตภัณฑ์นี้ไม่เป็นอันตราย ผลกระทบด้านสุขภาพและพัฒนาการของสมองแม้บุหรี่ไฟฟ้าจะไม่มีการเผาไหม้เหมือนบุหรี่มวน แต่ไอระเหย (Aerosol) ที่ถูกปล่อยออกมานั้นไม่ได้มีเพียงแค่น้ำเปล่าหรือไอน้ำ แต่เต็มไปด้วยสารเคมีอันตรายที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพในระยะสั้นและระยะยาว ได้แก่สารนิโคติน (Nicotine): เป็นสารเสพติดที่รุนแรง และเนื่องจากสมองของวัยรุ่นยังอยู่ในช่วงพัฒนาการ การได้รับนิโคตินจึงส่งผลกระทบต่อพัฒนาการของสมองส่วนหน้า (Prefrontal Cortex) ซึ่งเกี่ยวข้องกับการตัดสินใจ การควบคุมอารมณ์ และความสามารถในการเรียนรู้ ทำให้เกิดความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อม และยังเพิ่มความเสี่ยงในการใช้สารเสพติดอื่น ๆ ในอนาคต สารพิษอื่น ๆ เช่น สารโลหะหนัก (Heavy Metals), สารประกอบอินทรีย์ระเหยง่าย (VOCs), และสารเคมีที่ก่อให้เกิดมะเร็ง (Carcinogens) ซึ่งส่งผลกระทบต่อ ระบบทางเดินหายใจ อย่างรุนแรง ทำให้เกิดภาวะปอดอักเสบเฉียบพลันที่เรียกว่า EVALI (E-cigarette, or Vaping, Product Use-Associated Lung Injury) รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด ช่องว่างของความรู้และทักษะการรู้เท่าทันสื่อ
ปัจจุบัน เยาวชนส่วนใหญ่ยัง ขาดความรู้ที่ถูกต้องและทันต่อสถานการณ์ เกี่ยวกับกลไกและอันตรายที่แท้จริงของบุหรี่ไฟฟ้า หลายคนเชื่อโฆษณาที่ว่าบุหรี่ไฟฟ้าช่วยเลิกบุหรี่มวนได้ (ทั้งที่เป็นการเพิ่มผู้เสพติดรายใหม่) และไม่ทราบถึงสถานะทางกฎหมายที่กำหนดให้บุหรี่ไฟฟ้าเป็นสินค้าที่ ผิดกฎหมาย ในประเทศไทย นอกจากนี้ เยาวชนยังขาด ทักษะการรู้เท่าทันสื่อดิจิทัล ที่ใช้ในการโฆษณาแอบแฝง ทำให้ตกเป็นเหยื่อของการตลาดได้ง่าย การแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาดของบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเยาวชนจึงต้องดำเนินการในเชิงรุก โดยการให้ความรู้ที่ถูกต้องจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ และที่สำคัญที่สุดคือการ สร้างภูมิคุ้มกันทางสังคมและจิตใจ โครงการนี้จึงเกิดขึ้นเพื่อเติมเต็มช่องว่างดังกล่าว โดยมุ่งเน้นการเสริมสร้าง ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ ที่ชัดเจนเกี่ยวกับพิษภัยของสารนิโคตินและสารเคมีในไอระเหย ความตระหนักรู้ ต่อกลยุทธ์การตลาดและการโฆษณาแฝง ทักษะชีวิต (Life Skills) ในการสื่อสาร การตัดสินใจ และความสามารถในการ ปฏิเสธ สิ่งที่ไม่เหมาะสมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ด้วยเหตุผลดังกล่าว โครงการ "เยาวชนยุคใหม่ รู้ทันภัยบุหรี่ไฟฟ้า" จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการเป็นกลไกหลักในการเสริมสร้างความเข้มแข็งและเกราะป้องกันให้แก่เยาวชนไทย เพื่อให้เติบโตเป็นประชากรที่มีคุณภาพ มีสุขภาพดี และปลอดจากภัยเสพติดทุกชนิดในอนาคต

เพื่อให้เด็กรู้จักลักษณะของบุหรี่ไฟฟ้าที่อาจพบเจอ (เช่น มีรูปทรงคล้ายปากกา แฟลชไดรฟ์ หรือของเล่น) และรู้ว่ามันไม่ใช่ขนมหรือของเล่น)
เพื่อให้เด็กเข้าใจด้วยภาษาที่ง่ายว่าบุหรี่ไฟฟ้าเป็นสารอันตรายที่ทำให้ร่างกายเจ็บป่วย (เน้นไปที่ผลกระทบที่เด็กเข้าใจได้)
เพื่อสร้างง่าย ๆ และรู้ว่าต้องบอกผู้ใหญ่ที่ไว้ใจเมื่อพบเจอของแปลกหรือมีคนชักชวน

เด็กรู้จักลักษณะของบุหรี่ไฟฟ้าที่อาจพบเจอ (เช่น คล้ายปากกา แฟลชไดรฟ์ ของเล่น) และรู้ว่ามันไม่ใช่ขนมหรือของเล่น
เด็กเข้าใจด้วยภาษาที่ง่ายว่าบุหรี่ไฟฟ้าเป็นสารอันตรายที่ทำให้ร่างกายเจ็บป่วย (เน้นไปที่ผลกระทบที่เด็กเข้าใจได้)
มีทักษะการปฏิเสธง่าย ๆ และรู้ว่าต้องบอกผู้ใหญ่ที่ไว้ใจเมื่อพบเจอของแปลกหรือมีคนชักชวน