กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

ปัจจุบันการบริโภคผลิตภัณฑ์สุขภาพ เช่น อาหาร ยา เครื่องสำอาง และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กและเยาวชน ซึ่งเป็นผู้บริโภคที่เข้าถึงสื่อออนไลน์และโฆษณาได้ง่าย แต่ยังขาดความรู้ในการพิจารณาความปลอดภัย คุณภาพ และความถูกต้องของข้อมูลผลิตภัณฑ์ อาจส่งผลให้เกิดความเสี่ยงต่อสุขภาพ รวมทั้งถูกเอารัดเอาเปรียบจากการโฆษณาเกินจริงหรือผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้มาตรฐาน

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ภายใต้ กระทรวงสาธารณสุข ได้ส่งเสริมแนวคิด “อย.น้อย” เพื่อพัฒนาเด็กและเยาวชนให้เป็นเครือข่ายผู้บริโภคที่มีความรู้ สามารถตรวจสอบข้อมูลผลิตภัณฑ์สุขภาพเบื้องต้น รู้จักอ่านฉลาก รู้เท่าทันโฆษณา และถ่ายทอดความรู้สู่ครอบครัว ชุมชน และสถานศึกษา อันเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันด้านสุขภาพในระดับฐานราก จากการติดตามสถานการณ์ความปลอดภัยด้านโภชนาการและผลิตภัณฑ์สุขภาพในสถานศึกษาตลอด 3 ปีที่ผ่านมา พบประเด็นสำคัญดังนี้: • ปี พ.ศ. 2566: พบปัญหาการปนเปื้อนของสารบอแรกซ์และสารกันราในอาหารแถวโรงเรียนสูงถึง 15% ของกลุ่มตัวอย่าง และนักเรียนมากกว่า 40% มีพฤติกรรมการบริโภคขนมกรุบกรอบและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลเกินเกณฑ์มาตรฐาน • ปี พ.ศ. 2567: สถิติการหลงเชื่อโฆษณาผลิตภัณฑ์สุขภาพทางสื่อออนไลน์ (Digital Literacy) ในกลุ่มเยาวชนลดลง โดยพบการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีเลขจดแจ้งเพิ่มขึ้น 20% เมื่อเทียบกับปีแรก ส่งผลให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ผลิตภัณฑ์ • ปี พ.ศ. 2568 (ปีล่าสุด): พบว่าโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น โรคอ้วนและเบาหวานในเด็ก มีแนวโน้มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉลี่ยเด็กไทย 1 ใน 3 มีภาวะเริ่มอ้วน ซึ่งมีสาเหตุหลักมาจากการขาดทักษะในการอ่านฉลากโภชนาการ (GDA) และการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่ไม่เหมาะสม การสร้างเครือข่าย "อย.น้อย" เป็นกลยุทธ์การมีส่วนร่วม (Participatory Approach) ที่นำทฤษฎีการเรียนรู้โดยการปฏิบัติ (Action Learning) มาใช้ เพื่อสร้างแกนนำนักเรียนที่มีความรู้ (Health Literacy) และมีทักษะในการตรวจสอบผลิตภัณฑ์สุขภาพเบื้องต้น เช่น การใช้ชุดทดสอบ (Test Kit) การอ่านฉลากยาและอาหาร รวมถึงการสื่อสารเตือนภัยแก่เพื่อนนักเรียนและครอบครัว ดังนั้น สาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม อบต.เนินงาม จึงจำเป็นต้องดำเนินโครงการอบรม “อย.น้อย คุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ” เพื่อมุ่งเน้นให้นักเรียนเกิดความตระหนักรู้ ไม่ตกเป็นเหยื่อของการโฆษณา และสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคให้ถูกต้องตามหลักสุขาภิบาลอาหารและโภชนาการ อันจะเป็นรากฐานสำคัญในการป้องกันโรคและสร้างเสริมสุขภาพที่ดีในระดับบุคคลและชุมชนสืบไป อันจะนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน