กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

ภาวะคลอดก่อนกำหนด (Preterm Birth) เป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทย และเป็นสาเหตุหลักของการเจ็บป่วย การเสียชีวิตของทารกแรกเกิด รวมถึงปัญหาพัฒนาการระยะยาวของเด็ก ทั้งด้านร่างกาย สติปัญญา และพฤติกรรม อีกทั้งยังก่อให้เกิดภาระค่าใช้จ่ายด้านการรักษาพยาบาลและผลกระทบทางสังคมและเศรษฐกิจในระยะยาว ทั้งต่อครอบครัว ชุมชน และระบบบริการสุขภาพของประเทศ ปัจจุบันประเทศไทยยังมีอัตราการคลอดก่อนกำหนดอยู่ในระดับที่สูงกว่าค่าเป้าหมายที่กำหนดไว้ โดยมีปัจจัยเสี่ยงที่หลากหลายและซับซ้อน ทั้งด้านชีวภาพ พฤติกรรม สุขภาพจิต สังคม และสิ่งแวดล้อม เช่น การฝากครรภ์ล่าช้าหรือไม่ครบถ้วน ภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ การติดเชื้อ ภาวะโภชนาการไม่เหมาะสม ความเครียด ความรุนแรงในครอบครัว รวมถึงปัจจัยด้านเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อความเปราะบางของหญิงตั้งครรภ์ แม้ระบบบริการสุขภาพแม่และเด็กของประเทศไทยจะมีความครอบคลุม แต่ยังพบช่องว่างสำคัญในด้าน การป้องกันเชิงรุก การคัดกรองความเสี่ยงตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และการสร้างเสริมสุขภาพแบบองค์รวม ที่เชื่อมโยงตั้งแต่ระดับหญิงตั้งครรภ์ ครอบครัว ชุมชน จนถึงระบบบริการสุขภาพ ทำให้ไม่สามารถลดอัตราการคลอดก่อนกำหนดได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน ภาวะคลอดก่อนกำหนดเป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพแม่และเด็กที่สำคัญของประเทศไทย และยังคงเป็นความท้าทายของระบบบริการสุขภาพอย่างต่อเนื่อง โดยพบว่าอัตราการคลอดก่อนกำหนดยังคงอยู่ในระดับสูงและมีแนวโน้มทรงตัว แม้จะมีการพัฒนาระบบบริการฝากครรภ์และการดูแลหญิงตั้งครรภ์อย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ ภาวะคลอดก่อนกำหนดเป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตของทารกแรกเกิด การเจ็บป่วยเรื้อรัง และปัญหาพัฒนาการในระยะยาว ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของเด็ก ครอบครัว และเพิ่มภาระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพของประเทศ จากสถานการณ์ปัจจุบัน พบว่าหญิงตั้งครรภ์จำนวนไม่น้อยยังเผชิญกับปัจจัยเสี่ยงที่นำไปสู่การคลอดก่อนกำหนด ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และสิ่งแวดล้อม เช่น การฝากครรภ์ล่าช้า การฝากครรภ์ไม่ครบตามเกณฑ์มาตรฐาน ภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ ได้แก่ ความดันโลหิตสูง โลหิตจาง เบาหวานขณะตั้งครรภ์ การติดเชื้อ รวมถึงพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่เหมาะสม อาทิ โภชนาการที่ไม่สมดุล การพักผ่อนไม่เพียงพอ ความเครียด และการขาดการสนับสนุนจากครอบครัว นอกจากนี้ บริบททางสังคมและเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปลงไป ส่งผลให้หญิงตั้งครรภ์บางกลุ่มมีความเปราะบางมากขึ้น เช่น หญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น หญิงตั้งครรภ์อายุมาก หญิงตั้งครรภ์ที่ต้องทำงานหนักหรือมีรายได้น้อย รวมถึงหญิงตั้งครรภ์ในพื้นที่ห่างไกลหรือเข้าถึงบริการสุขภาพได้จำกัด ปัจจัยเหล่านี้ทำให้การดูแลสุขภาพระหว่างตั้งครรภ์ขาดความต่อเนื่อง และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะคลอดก่อนกำหนด แม้ระบบบริการสุขภาพจะมีแนวทางและมาตรการป้องกันภาวะคลอดก่อนกำหนด แต่ยังพบข้อจำกัดในด้านการคัดกรองความเสี่ยงเชิงรุก การติดตามดูแลรายกรณีอย่างต่อเนื่อง และการบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยบริการ ครอบครัว และชุมชน ส่งผลให้การแก้ไขปัญหายังไม่สามารถครอบคลุมกลุ่มเสี่ยงได้อย่างทั่วถึงและทันท่วงทีกองสาธารณสุขละสิ่งแวดล้อม
องค์การบริหารส่วนตำบลกาเยาะมาตี จึงจัดทำโครงการ “โครงการสร้างเสริมสุขภาพหญิงตั้งครรภ์ และลดภาวะคลอดก่อนกำหนด ปี 2569” เพื่อมุ่งเน้นการป้องกันตั้งแต่ระยะเริ่มต้น การลดปัจจัยเสี่ยงที่สามารถป้องกันได้ การเสริมสร้างความรู้และทักษะในการดูแลตนเองของหญิงตั้งครรภ์ รวมถึงการเสริมความเข้มแข็งของครอบครัว ชุมชน และระบบบริการสุขภาพ เพื่อให้สามารถลดภาวะคลอดก่อนกำหนดได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนในปี 2569