กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

องค์การอนามัยโลกคาดการณ์ว่าในปี 2030 จะมีประชากรที่มีปัญหาโรคเบาหวานเพิ่มขึ้นเป็น 360 ล้านคน (Wild S, Roglic G, Green A, Sicree R, King H. 2004) โรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่เป็นปัญหาสำคัญทางสาธารณสุข ถ้าไม่ได้รับการควบคุมดูแลรักษาที่เหมาะสมจะทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนต่างๆ ตามมา ได้แก่ เบาหวานขึ้นตา โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง ไตวายเรื้อรัง และการสูญเสียเท้าจากแผลเบาหวาน เป็นต้น ทั้งนี้ภาวะแทรกซ้อนจากเบาหวานที่ตา (diabetic retinopathy) พบมากถึงร้อยละ 31.4 ของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ปัจจัยเสี่ยงหลักต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดในคนไทยที่สำคัญ ได้แก่ ภาวะความดันโลหิตสูง ภาวะไขมันในเลือดสูง เบาหวาน การสูบบุหรี่ ภาวะอ้วน และการมีประวัติโรคหลอดเลือดหัวใจและหลอดเลือดสมองในครอบครัว โรคไตเรื้อรัง (chronic kidney disease, CKD) สาเหตุของโรคที่พบบ่อยเกิดจากโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน พบความชุกของโรคไตวายเรื้อรัง ประมาณร้อยละ 40 ของผู้ป่วยทั้งหมด และพบว่าผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูงมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคไตเรื้อรังตั้งแต่ระยะที่สามขึ้นไปประมาณ 1.9 และ 1.6 ตามลำดับ (Ong-Ajyooth L, Vareesangthip K, Khonputsa P, Aekplakorn W. 2009) ภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นที่ขาหรือเท้าในผู้เป็นเบาหวาน หมายถึง กลุ่มของอาการที่เกิดจากระบบประสาทส่วนปลายเสื่อม (neuropathy) การขาดเลือด (ischemia) และติดเชื้อ (infection) ทำให้เกิดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ การฉีกขาดหรือเกิดแผล นำไปสู่การตัดขาและเท้าในผู้เป็นเบาหวาน (World Health Organization, 1995) พบว่าภาวะแทรกซ้อนที่เท้าในผู้เป็นเบาหวานเป็นสาเหตุสำคัญ ทำให้เกิดการสูญเสียขาและเท้ามากที่สุด
วิธีการป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนของโรคเบาหวาน และความดันโลหิตสูง คือ การได้รับการคัดกรอง ค้นหาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จะทำให้การดูแลรักษา ควบคุมปัจจัยเสี่ยง ชะลอการดำเนินโรค เพื่อป้องกันความรุนแรง ลดภาระของระบบบริการ ค่าใช้จ่าย และการสูญเสียที่จะเกิดขึ้นได้ (กรมควบคุมโรค. 2559)
ปีงบประมาณ 2563 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านศรีวิชัย เขตรับผิดชอบกองทุนหลักประกันสุขภาพตำบลศรีบุญเรือง มีผู้ป่วยโรคเบาหวาน จำนวน 80 คน โรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง จำนวน 57 คน โรคความดันโลหิตสูง จำนวน 167 คน มีภาวะแทรกซ้อนทางตา 20 คน คิดเป็นร้อยละ 14.59 ภาวะแทรกซ้อนทางไต 44 คน คิดเป็นร้อยละ 14.47 ภาวะแทรกซ้อนทางเท้า 18 คน คิดเป็นร้อยละ 13.13 ดังนั้น รพ.สต.ศรีวิชัยจึงได้จัดทำโครงการอบรมตรวจค้นหาภาวะแทรกซ้อนตาไตเท้าและช่องปากในผู้ป่วยโรคเบาหวานความดันโลหิตสูง เขตกองทุนหลักประกันสุขภาพตำบลศรีบุญเรือง ปี 2564 ขึ้นเพื่อการคัดกรอง ค้นหา และป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนของผู้ป่วยโรคเบาหวาน และความดันโลหิตสูง