กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

วัณโรค (Tuberculosis: TB) ยังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญและเรื้อรังทั้งในระดับโลกและระดับชาติ ประเทศไทยถูกจัดอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีภาระโรควัณโรคสูง ซึ่งต้องเร่งรัดการควบคุมและป้องกันการแพร่กระจายเชื้ออย่างจริงจัง องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้ประกาศ "ยุทธศาสตร์ยุติวัณโรค" (The End TB Strategy) โดยมีวิสัยทัศน์ในการยุติการระบาดของวัณโรคระดับโลก ภายในปี พ.ศ. 2578 (ค.ศ. 2035) นโยบายระดับชาติได้ตอบรับวิสัยทัศน์นี้ผ่าน "แผนปฏิบัติการระดับชาติด้านการต่อต้านวัณโรค ระยะที่ 2 (พ.ศ. 2566 - 2570)" โดยมีเป้าประสงค์หลักคือการลดอัตราอุบัติการณ์ของวัณโรคลงจาก 143 ต่อประชากรแสนคน ในปี พ.ศ. 2564 ให้เหลือ 89 ต่อประชากรแสนคนในปี พ.ศ. 2570 ยุทธศาสตร์สำคัญที่เน้นย้ำคือ เร่งรัดการค้นหาและตรวจวินิจฉัยผู้ป่วยวัณโรค และเพิ่มประสิทธิภาพการเข้าถึงการวินิจฉัยและรักษาวัณโรคระยะแฝง (Latent TB Infection: LTBI) เพื่อตัดวงจรการแพร่กระจายเชื้อ

ในพื้นที่ตำบลบือมัง พบข้อมูลว่ามีผู้ป่วยวัณโรครายใหม่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในแต่ละปี แม้จะมีการรักษาผู้ป่วยตามมาตรฐาน แต่สิ่งที่เป็นช่องว่างและมีความเสี่ยงสูงคือการค้นหาและป้องกันการแพร่เชื้อในกลุ่มบุคคลที่มีความใกล้ชิดกับผู้ป่วย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้สัมผัสร่วมบ้าน ซึ่งมีความเสี่ยงสูงสุดต่อการติดเชื้อวัณโรคแฝง (Latent TB Infection: LTBI) และมีโอกาสพัฒนาไปสู่การเป็นวัณโรคระยะลุกลาม (Active TB) และกลายเป็นแหล่งแพร่เชื้อใหม่ในครัวเรือนและชุมชนต่อไปได้ นอกจากนี้ ยังมี กลุ่มเสี่ยงสูง อื่น ๆ ในพื้นที่ เช่น ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง (อาทิ เบาหวาน, ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง) ซึ่งมีภูมิต้านทานต่ำและง่ายต่อการติดเชื้อและป่วยเป็นวัณโรค หากผู้สัมผัสร่วมบ้านและกลุ่มเสี่ยงสูงเหล่านี้ไม่ได้รับการคัดกรองอย่างทันท่วงที อาจทำให้เกิดการแพร่ระบาดในวงกว้างและทำให้การควบคุมวัณโรคในภาพรวมไม่เป็นไปตามเป้าหมาย การค้นหาผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ในเชิงรุกจึงเป็นมาตรการสำคัญอย่างยิ่งในการตัดวงจรการแพร่เชื้อในชุมชน

จากการดำเนินงานคัดกรองวัณโรคของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบือมังในปีงบประมาณ 2568 พบว่า อัตราการคัดกรองวัณโรคในผู้สัมผัสร่วมบ้านและกลุ่มเสี่ยงสูงโดยการเอกซเรย์ปอด ยังอยู่ในระดับต่ำ คือไม่ถึงร้อยละ 50 ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลให้ผู้ที่เป็นวัณโรคระยะแฝงไม่ได้รับการรักษา โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบือมังจึงเล็งเห็นถึงความสำคัญอย่างยิ่งในการดำเนินงานคัดกรองวัณโรคในเชิงรุก เพื่อให้สามารถ ค้นพบผู้ป่วยรายใหม่ได้เร็วที่สุด และ ป้องกันการพัฒนาไปสู่การเป็นวัณโรคระยะลุกลามในกลุ่มเสี่ยงสูง การดำเนินงานดังกล่าวจึงเป็นมาตรการสำคัญในการ ตัดวงจรการแพร่เชื้อ ในชุมชน และเพื่อให้การควบคุมวัณโรคในพื้นที่เป็นไปตามเป้าหมายของแผนปฏิบัติการระดับชาติ