กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

การเฝ้าระวังโรคพิษสุนัขบ้า เป็นหนึ่งในโครงการพระราชดำริภายใต้โครงการสัตว์ปลอดโรค คนปลอดภัยจากโรคพิษสุนัขบ้า ตามพระราชปณิธานของศาสตราจารย์ดร.สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์อัครราชกุมารีกรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารีและอยู่ในแผนกำจัดโรคพิษสุนัขบ้าขององค์การอนามัยโลกที่มีเป้าหมายกำจัดโรคพิษสุนัขบ้าให้หมดสิ้นภายในปีค.ศ. 2030 โดยโรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคติดต่อจากสัตว์สู่คน เกิดจากเชื้อไวรัส Rabies พาหะนำโรคที่สำคัญในประเทศไทย คือ สุนัข พบได้ประมาณร้อยละ 95 แมว ประมาณร้อยละ 4 สัตว์เลี้ยงพวกโค กระบือ สุกร ม้า และสัตว์ป่าที่เลี้ยงลูกด้วยนม ประมาณร้อยละ 1 โรคนี้ติดต่อผ่าทางน้ำลายของสัตว์พาหะนำโรคที่ติดเชื้อจากการถูกสัตว์กัด ข่วนหรือเลียบริเวณที่มีบาดแผล หรือเยื่อเมือกต่าง ๆ ระยะฟักตัว โดยทั่วไปอยู่ระหว่าง 2–3 เดือนสั้นที่สุด 7 วัน และนานที่สุด3 ปี โดยมีค่า Reproductive Number (R0) หรือค่าเฉลี่ยที่ผู้ป่วย 1 คนจะแพร่เชื้อให้ผู้อื่นในกลุ่มประชากรที่มีความไวต่อการรับเชื้ออยู่ระหว่าง 1–2 คน (7) อาการของผู้ติดเชื้อพิษสุนัขบ้าในระยะแรกอาจแสดงอาการไม่ชัดเจนแต่เมื่อเชื้อไวรัสเข้าสู่ระบบประสาทส่วนกลางจะเริ่มมีอาการผิดปกติทางระบบประสาทเฉียบพลัน เช่น ไข้ปวดศีรษะ เจ็บเสียวบริเวณแผล กระสับกระส่าย กลัวแสง กลัวลม กลืนลำบากโดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อดื่มน้ำ บางรายแสดงอาการซึม กล้ามเนื้อแขนขา ใบหน้า อ่อนแรงเป็นอัมพาตและระยะสุดท้ายผู้ป่วยจะมีอาการรุนแรงขึ้น จนกระทั่งหมดสติและเสียชีวิตเนื่องจากภาวะระบบทางเดินหายใจล้มเหลว หากไม่ได้รับการรักษา และฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าอย่างทันท่วงที ทั้งนี้ โรคพิษสุนัขบ้ามีอัตราป่วยตายอยู่ที่ร้อยละ 100 สถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้าในคนจากข้อมูลระบบกองระบาดวิทยา ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา (พ.ศ. 2563–2567) พบการรายงานผู้ป่วยรวมทั้งสิ้น 20 ราย มัธยฐานจำนวนผู้ป่วยเท่ากับ 4 รายต่อปี การเฝ้าระวังโรคดิจิทัล (Digital Disease Surveillance: DDS) ข้อมูลจากการเฝ้าระวังโรคพิษสุนัขบ้าในคน ประเทศไทย ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม – 2 กรกฎาคม 2568 พบผู้ป่วยโรคพิษสุนัขบ้า จำนวน 7 ราย เป็นผู้ป่วยเข้าข่าย 1 ราย และผู้ป่วยยืนยัน 6 ราย อัตราป่วย 0.01 ต่อประชากรแสนคน เสียชีวิตทั้ง 7 ราย อัตราป่วยตาย ร้อยละ 100 แนวโน้มการเกิดโรคเพิ่มสูงขึ้น เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า พบรายงานสูงสุดในจังหวัดนครราชสีมา 2 ราย รองลงมา คือ จังหวัดชลบุรี จังหวัดตาก จังหวัดศรีสะเกษ จังหวัดฉะเชิงเทรา และจังหวัดระยอง จังหวัดละ 1 ราย ชนิดสัตว์ที่สัมผัสเป็นสุนัข ร้อยละ 85.71 และแมว ร้อยละ14.29 ดังนั้นเพื่อเป็นการส่งเสริมการป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลเมืองสุไหงโก-ลกได้เล็งเห็นความสำคัญของการดำเนินงานอบรมและรณรงค์ให้ความรู้ให้แก่นักเรียนและเยาวชนในพื้นที่ ในเรื่องการป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า ซึ่งเป็นกิจกรรมที่สามารถกระตุ้นให้นักเรียนที่มีสุนัข แมว และสัตว์เลี้ยงที่เลี้ยงลูกด้วยนม ที่มีอยู่ในความดูแล หันมาตระหนักถึงปัญหาของโรคดังกล่าว รวมทั้งส่งเสริมให้นักเรียนลดความเสี่ยงของการถูกสุนัข แมวและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่สงสัยหรือเป็นโรคพิษสุนัขบ้ากัดและป้องกันไม่ให้มีผู้เสียชีวิตด้วยโรคนี้และมีความรู้ ทัศนคติและการปฏิบัติที่ถูกต้องเกี่ยวกับโรคพิษสุนัขบ้าต่อไป ด้วยเหตุนี้ กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลเมืองสุไหงโก-ลกจึงกำหนดจัดกิจกรรมโครงการรักน้องๆห่างไกลโรคพิษสุนัขบ้า ประจำปี 2569 นี้ขึ้น